Recovering after angioplasty

Genel Bakış

Anjiyoplasti, kalp damarlarındaki tıkanıklıkları açmak için yapılan bir işlemdir. Bu işlemde, ince bir tüp (balon) damar içine yerleştirilir ve tıkalı bölge açılır. Genellikle damarın açık kalması için küçük bir tel örgü (stent) de konur.

Evet, anjiyoplasti dünyada ve Türkiye'de sık yapılan bir kalp damar tedavisidir. Sağlık Bakanlığı verilerine göre her yıl binlerce kişi bu işlemi olmaktadır.

Anjiyoplasti genellikle koroner arter hastalığı (kalp damarlarının daralması) olan kişilere uygulanır. Bu durum orta yaş ve üzeri erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda daha sık görülür. Ancak gençlerde de risk faktörleri varsa yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İşlem bölgesinde (genellikle kasık veya kol) hafif ağrı, morluk veya şişlik
• Yorgunluk veya halsizlik hissi
• Birkaç gün süren hafif göğüs rahatsızlığı
• İşlemden sonraki ilk günlerde baş dönmesi veya sersemlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda anjiyoplasti nadiren yapılır, genellikle doğuştan kalp hastalıklarında uygulanır.
• İyileşme sürecinde çocukta huzursuzluk, iştahsızlık veya uyku düzensizliği görülebilir.
• Doktorun önerdiği aktivite kısıtlamalarına dikkat etmek önemlidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda iyileşme daha yavaş olabilir; yorgunluk ve güçsüzlük daha belirgin hissedilir.
• Kullanılan ilaçlara bağlı olarak düşme riski artabilir, bu nedenle dikkatli olunmalıdır.
• Morluk veya şişlik normaldir, ancak aşırı büyüme veya ağrıda artış olursa doktora başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Anjiyoplastinin kendisi bir neden değil, bir tedavidir. Bu işlemin yapılmasının nedeni damar tıkanıklığıdır.
• Damar tıkanıklığı genellikle ateroskleroz (damar duvarında plak birikmesi) sonucu oluşur.
• Yüksek kolesterol, yüksek tansiyon, sigara, diyabet ve obezite damar tıkanıklığına yol açabilir.

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Sağlıksız beslenme (doymuş yağ, şeker ve tuzdan zengin yiyecekler)
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Ailede kalp hastalığı öyküsü
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum belirtileri listesinde yer alan herhangi bir semptom görürseniz hemen 112'yi arayın.
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma gibi durumlarda vakit kaybetmeyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Anjiyoplasti sonrası kontrollerinizi aksatmayın. Doktorunuz 2-6 hafta sonra bir kontrol önerebilir.
• İlaçlarınızı düzenli kullanmak ve düzenli kan testleri yaptırmak için doktorunuzla iletişimde kalın.

Tanı

Anjiyoplasti yapılmadan önce doktorunuz koroner anjiyografi adı verilen bir testle damarlarınızın tıkanıklığını değerlendirir. Bu test sırasında damarlarınıza bir kateter yerleştirilir ve boya verilerek röntgenle görüntü alınır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kolesterol, şeker, böbrek fonksiyonları)
• Elektrokardiyogram (EKG) - kalp ritminizi ölçer
• Ekokardiyogram - kalbin yapısını ve kan akışını gösterir
• Koroner anjiyografi - tıkanıklığın yerini ve şiddetini belirler

Randevunuzda neler beklenir

Anjiyoplasti genellikle uyanıkken veya hafif sedasyon (sakinleştirici) altında yapılır. Kasık veya kol damarınıza bir kılavuz tel yerleştirilir. Balon tıkalı bölgeye ulaştırılır ve şişirilir. Gerekirse stent yerleştirilir. İşlem 1-2 saat sürer ve sonrasında birkaç saat veya bir gece hastanede kalabilirsiniz.

Tedavi

Anjiyoplasti, tıkalı kalp damarlarını açmak için yapılan bir işlemdir. Tedavi süreci işlem öncesi hazırlık, işlem ve işlem sonrası bakımı içerir. İşlemden sonra damarın tekrar tıkanmaması için yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisi gerekir.

Evde kişisel bakım

• İşlemden sonra birkaç gün ağır kaldırmaktan ve zorlayıcı egzersizlerden kaçının.
• Doktorunuzun önerdiği şekilde işlem bölgesini temiz ve kuru tutun.
• İlk hafta duş alırken işlem bölgesini su geçirmez bir bantla koruyun.
• Bol su için ve sağlıklı beslenmeye özen gösterin.

Tıbbi tedaviler

Anjiyoplasti sonrası doktorunuz kan pıhtılaşmasını önlemek için genellikle kan sulandırıcı ilaçlar reçete eder. Ayrıca kolesterol düşürücü, tansiyon ve diyabet ilaçları kullanmanız gerekebilir. İlaçlarınızı düzenli ve doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmanız çok önemlidir. Bu ilaçların isimlerini ve dozlarını doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda anjiyoplasti yeterli olmayabilir ve koroner arter bypass ameliyatı gerekebilir. Bu, genellikle birden fazla damarda ileri derecede tıkanıklık varsa veya anjiyoplasti başarısız olursa düşünülür. Doktorunuz sizin için en uygun tedaviyi belirleyecektir.

Bu durumla yaşamak

Anjiyoplasti sonrası günlük hayatınıza genellikle bir hafta içinde dönebilirsiniz. İlk birkaç gün dinlenmeye özen gösterin. Arabaya binmeden önce doktorunuza danışın. Yavaş yavaş yürüyüş yapabilirsiniz. Merdiven çıkmak gibi hafif aktivitelerde bir sorun yoktur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içiyorsanız bırakın. Sigara damarlarınıza zarar verir ve tekrar tıkanma riskini artırır.
• Stresten uzak durmaya çalışın. Meditasyon, nefes egzersizleri veya hobiler size yardımcı olabilir.
• Düzenli uyuyun ve uyku düzeninize dikkat edin.
• Doktor kontrollerinizi aksatmayın ve ilaçlarınızı düzenli kullanın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet kalbiniz için çok önemlidir. Sebze, meyve, tam tahıllar ve yağsız proteinler tüketin. Tuz, şeker ve doymuş yağları sınırlayın. Düzenli egzersiz yapmaya çalışın: haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüşönerilir. Egzersize başlamadan önce doktorunuzdan onay alın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anjiyoplasti sonrası depresyon, kaygı veya ölüm korkusu gibi duygular yaşamak normaldir. Bu duygularınızı ailenizle veya bir uzmanla paylaşmaktan çekinmeyin. Kendinizi kötü hissediyorsanız, bir ruh sağlığı uzmanından veya 112'den yardım isteyin.

Önleme

Anjiyoplasti ihtiyacını önlemek için damar tıkanıklığını önlemeye odaklanmalısınız. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden kaçınma, kilo kontrolü ve tansiyon/kolesterol/diyabet gibi risk faktörlerinin yönetilmesi ile damar sağlığınızı koruyabilirsiniz. Anjiyoplasti sonrası da bu önlemler yeni tıkanıklıkları önlemek için hayati önem taşır.

Aşılar

Anjiyoplasti ile doğrudan ilgili bir aşı yoktur. Ancak grip ve zatürre aşıları kalp hastaları için önerilir. Bu aşılar hakkında doktorunuzla konuşun.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri yaptırmak, tansiyon, kolesterol ve kan şekerinizi takip ettirmek erken müdahale için önemlidir. Ailede kalp hastalığı varsa doktorunuzla daha sık kontrol planı yapabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İşlem bölgesinde kanama, enfeksiyon veya damar yaralanması
• Stent içinde tekrar tıkanma (restenoz)
• Kan pıhtısı oluşması (stent trombozu)
• Kalp krizi, inme veya böbrek hasarı nadir de olsa görülebilir

Uzun vadeli görünüm

Anjiyoplasti genellikle başarılı bir işlemdir ve çoğu kişi için hayat kalitesini önemli ölçüde artırır. Düzenli kontroller, ilaç kullanımı ve sağlıklı yaşam tarzı ile on yıllar boyunca sorunsuz yaşamak mümkündür. Komplikasyonlar nadirdir ve çoğu erken fark edilip tedavi edilebilir. Umutlu olun; kalbinize iyi bakarak sağlıklı bir geleceğe adım atabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.