Risks and benefits of angioplasty

Genel Bakış

Anjiyoplasti, daralmış veya tıkanmış bir atardamarı genişletmek için yapılan bir işlemdir. Genellikle balon adı verilen küçük bir uçla damar içinde şişirilerek dar bölge açılır ve sıklıkla damarın açık kalmasına yardımcı olmak için bir stent (küçük bir tüp) yerleştirilir. Bu işlem, kalp krizi riskini azaltmak veya bacaklardaki dolaşım sorunlarını gidermek gibi amaçlarla kullanılır.

Evet, anjiyoplasti dünya çapında sık yapılan bir işlemdir. Özellikle kalp damar hastalığı olan kişilerde yaygın olarak uygulanır. Türkiye’de Sağlık Bakanlığı’na bağlı birçok hastanede bu işlem düzenli olarak yapılmaktadır.

Anjiyoplasti, koroner arter hastalığı (kalp damarlarının daralması) veya periferik arter hastalığı (bacak, kol gibi uzuvlardaki damarların daralması) olan kişilere uygulanır. Bu hastalıklar genellikle ileri yaş, sigara kullanımı, yüksek tansiyon, diyabet veya yüksek kolesterol gibi risk faktörleri olan kişilerde görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste sıkışma, baskı veya ağrı (anjina pektoris, kalbe yeterli kan gitmediğinde olur)
• Nefes darlığı
• Yorgunluk
• Çarpıntı
• Bacaklarda yürüyünce kramp benzeri ağrı (periferik arter hastalığında)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda anjiyoplasti nadirdir, ancak doğuştan kalp hastalıklarında kullanılabilir. Belirtiler arasında beslenme güçlüğü, morarma (siyanoz) ve gelişme geriliği sayılabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda tipik göğüs ağrısı her zaman görülmeyebilir; nefes darlığı, halsizlik veya baygınlık hissi ön planda olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Atardamarların iç duvarında plak adı verilen yağ, kolesterol ve diğer maddelerin birikmesi (ateroskleroz) damar daralmasına yol açar.

Risk faktörleri

• Sigara kullanımı
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Ailede kalp hastalığı öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam tarzı
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı veya nefes darlığı aniden başlarsa veya şiddetlenirse hemen 112’yi arayın.
• Bayılma, baş dönmesi veya şiddetli yorgunluk gibi belirtiler varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eforla ortaya çıkan ve dinlenmeyle geçen göğüs ağrısı (anjina) gibi belirtiler varsa en kısa sürede bir kalp doktoruna (kardiyolog) görünün.
• Yüksek tansiyon veya diyabet gibi risk faktörleriniz varsa düzenli kontrollerinizi yaptırın.

Tanı

Anjiyoplasti öncesi doktorunuz damar tıkanıklığını tespit etmek için çeşitli testler ister. Bu testlerin sonucuna göre anjiyoplastinin uygun olup olmadığına karar verilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyogram (EKG – kalp ritmi ve hasarını gösterir)
• Efor testi (koşu bandında kalbin strese tepkisi)
• Ekokardiyografi (kalbin ultrasonu)
• Koroner anjiyografi (damarları X-ray ile görüntüleme – genellikle aynı işlem sırasında yapılır)
• Kan testleri (kolesterol, kan şekeri vb.)

Randevunuzda neler beklenir

Anjiyoplasti işlemi sırasında uyanık olacaksınız, ancak damar giriş yeri uyuşturulur ve rahatlamanız için ilaç verilir. İşlem genellikle 30 dakika ile 2 saat arası sürer. İşlem sonrası birkaç saat hastanede gözlem altında tutulabilirsiniz. Çoğu hasta aynı gün veya ertesi gün taburcu olur.

Tedavi

Anjiyoplasti, damar tıkanıklığını gidermek için uygulanan bir yöntemdir. Bunun yanında ilaç tedavisi, yaşam tarzı değişiklikleri ve bazen açık cerrahi (bypass) gibi diğer tedaviler de mevcuttir. En uygun tedavi, hastanın durumuna ve damar tıkanıklığının yaygınlığına göre doktor tarafından belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakın – bu en önemli adımdır.
• Sağlıklı beslenin: sebze, meyve, tam tahıl ve yağsız proteinleri tercih edin. Tuz ve şeker tüketimini azaltın.
• Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapmaya çalışın. Yürüyüş iyi bir başlangıçtır.
• Kan basıncınızı ve kan şekerinizi kontrol altında tutun.
• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz damarlarınızı genişletmek, kan pıhtılaşmasını önlemek ve kolesterolü düşürmek için çeşitli ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçları düzenli kullanmak çok önemlidir. Ayrıca anjiyoplasti sonrası genellikle kan sulandırıcı ilaçlar (antiagreganlar) kullanılır. İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği dozda ve sürede kullanın, asla kendi başınıza değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, damar tıkanıklığı çok yaygın veya anjiyoplasti ile açılamayacak kadar karmaşıksa, açık kalp cerrahisi (bypass ameliyatı) gerekebilir. Doktorunuz sizin için en uygun seçeneği değerlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Anjiyoplasti sonrası çoğu insan normal günlük aktivitelerine dönebilir. Ancak işlemden sonra bir süre ağır kaldırmaktan veya yorucu sporlardan kaçınmanız gerekebilir. Doktorunuz size özel bir iyileşme planı verecektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet gibi)
• Sağlıklı beslenin (Akdeniz tipi diyet önerilir)
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Stresi yönetin (yoga, meditasyon veya hobiler yardımcı olabilir)
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutun

Diyet ve egzersiz

Doktorunuz veya diyetisyeniniz size özel bir beslenme programı önerebilir. Genel olarak doymuş yağ, trans yağ ve sodyum (tuz) alımını azaltmak, lifli gıdaları artırmak faydalıdır. Egzersize doktorunuzun onayından sonra başlayın. Yürüyüş en güvenli başlangıçtır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anjiyoplasti geçirmek kaygı verici olabilir. Kalp hastalığıyla yaşamak bazen endişe veya depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygularınız başa çıkmakta zorlanıyorsanız bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz. Ayrıca ailenizle konuşmak da rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Anjiyoplasti ihtiyacını azaltmak için kalp damar hastalıklarını önlemek mümkündür. Sağlıklı yaşam tarzı (sigara içmemek, dengeli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, kiloyu kontrol etmek) ve kronik hastalıkların (tansiyon, şeker, kolesterol) iyi yönetilmesi, damar tıkanıklığı riskini büyük ölçüde azaltır.

Tarama programları

Risk faktörleriniz varsa (ailede erken kalp hastalığı öyküsü, diyabet vb.) düzenli doktor kontrolü ve gerekli testler (kolesterol ölçümü, tansiyon kontrolü) yaptırmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmeyen damar tıkanıklığı kalp krizi, inme (felç) veya bacakta kangren gibi ciddi sorunlara yol açabilir.
• İlerleyici damar tıkanıklığı nedeniyle kalp yetersizliği (kalbin pompa gücünün azalması) gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Anjiyoplasti, birçok hasta için etkili bir tedavi yöntemidir ve yaşam kalitesini ciddi şekilde artırabilir. İşlem sonrası düzenli doktor takibi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile uzun vadede olumlu sonuçlar alınması mümkündür. Riskler olsa da, çoğu kişi işlemden başarıyla geçmekte ve normal hayatına dönmektedir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.