Gastroskopinin riskleri ve faydaları

Genel Bakış

Gastroskopi, midenizin ve yemek borusunun içini incelemek için kullanılan bir tıbbi işlemdir. İnce, esnek bir kamera (endoskop) ağzınızdan yavaşça midenize doğru ilerletilir. Bu işlem sayesinde doktorunuz midenizin içini görür, gerekirse küçük bir parça alabilir (biyopsi) veya bazı sorunları tedavi edebilir. Genellikle hafif bir sedasyon (uyuşturucu ilaç) etkisiyle yapılır, böylece hasta rahatsızlık hissetmez.

Evet, gastroskopi dünyada ve Türkiye'de sıkça yapılan bir işlemdir. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, mide şikâyetleriyle başvuran birçok kişiye önerilir.

Gastroskopi, her yaştan insana uygulanabilir. Özellikle mide ağrısı, hazımsızlık, kanama, açıklanamayan kilo kaybı veya yutma güçlüğü gibi sorunları olan kişilere doktor tarafından önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide ağrısı veya yanma hissi
• Hazımsızlık, şişkinlik
• Bulantı veya kusma
• Yutma güçlüğü
• Mide kanaması (siyah dışkı veya kanlı kusma)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda gastroskopi genellikle yutma güçlüğü, tekrarlayan karın ağrısı veya açıklanamayan kusma durumlarında önerilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda mide kanaması, açıklanamayan kansızlık (anemi) veya kilo kaybı gibi belirtilerle gastroskopi gerekebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Gastroskopi bir hastalık değil, bir tanı ve tedavi yöntemidir. Bu işlemin yapılma nedenleri arasında mide ülseri, gastrit (mide iltihabı), reflü hastalığı, mide polipleri veya mide kanseri şüphesi yer alır.
• Ayrıca kanamanın kaynağını bulmak veya durdurmak, yabancı cisim çıkarmak gibi durumlarda da kullanılır.

Risk faktörleri

• Gastroskopi işleminin risklerini artıran faktörler: kan sulandırıcı ilaç kullanımı, kalp veya akciğer hastalığı, kanama bozukluğu, ileri yaş veya obezite.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Mideyle ilgili şikâyetleriniz (ağrı, hazımsızlık, yanma) bir haftadan uzun sürüyorsa bir doktora görünün.
• Açıklanamayan kilo kaybı veya kansızlık durumunda doktorunuza başvurun.
• Daha önce mide ameliyatı geçirdiyseniz ve yeni şikâyetleriniz varsa kontrole gidin.

Tanı

Gastroskopi, midenin içini doğrudan görerek tanı koymaya yardımcı olur. Doktorunuz kamera ile mide duvarını inceler, iltihap, ülser, polipler veya tümör gibi anormallikleri fark eder. Ayrıca biyopsi (küçük doku parçası alma) ile kesin tanı koyulabilir.

Yapılabilecek testler

• Gastroskopi öncesinde genellikle kan testleri yapılır.
• Bazı durumlarda baryumlu mide grafisi (röntgen) de istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

İşlemden önce en az 6-8 saat aç kalmanız gerekir (yiyecek ve içecek yok). Genellikle boğazınıza hafif bir uyuşturucu sprey sıkılır ve size sakinleştirici bir ilaç verilir. Ardından sırt üstü yatarken kamera ağzınızdan midenize ilerletilir. İşlem yaklaşık 15-30 dakika sürer. İşlem sonrası bir süre dinlenmeniz ve araba kullanmamanız önerilir.

Tedavi

Gastroskopi sırasında bazı tedaviler de uygulanabilir. Örneğin, kanama durdurulabilir, polipler çıkarılabilir veya dar bir bölge genişletilebilir. Bu tedaviler işlemin bir parçasıdır ve ayrı bir ameliyat gerektirmez.

Evde kişisel bakım

• İşlem sonrası boğazınızda hafif bir tahriş olabilir; ılık su veya bitki çayı içmek rahatlatabilir.
• Ağır yemeklerden kaçının, ilk gün hafif ve yumuşak gıdalar tercih edin.
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, doktorunuzun talimatlarına göre ilacınıza ara verin (doktorunuza danışmadan kesmeyin).

Tıbbi tedaviler

Gastroskopi ile doğrudan tedavi yapılabilir: kanama bölgeleri ilaç sıkılarak veya klipsle kapatılır; polipler halka şeklinde bir tel ile kesilip çıkarılır; yemek borusu darlığı balon veya stent (küçük bir tüp) ile genişletilir. Bunların dışında işlem sırasında ilaç da verilmez – ilaç tedavisi genellikle işlemden sonra doktor tarafından reçete edilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gastroskopi cerrahi bir işlem değildir ancak bazı bulgular (örneğin büyük bir tümör) cerrahi müdahale gerektirebilir. Bu durumda doktorunuz sizi bir genel cerrahi uzmanına yönlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Gastroskopi sonrası normal yaşantınıza genellikle aynı gün dönebilirsiniz. Ancak sedasyon etkisi geçene kadar araç kullanmamalı ve önemli kararlar almamalısınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• İşlemden sonra bir gün dinlenmek faydalıdır.
• Boğazınızda birkaç gün hafif ağrı veya şişkinlik normaldir, endişelenmeyin.

Diyet ve egzersiz

İlk 24 saat hafif beslenin (çorba, yoğurt, muz gibi). Ertesi gün normal diyetinize dönebilirsiniz. Egzersiz için doktorunuzdan onay alana kadar ağır aktivitelerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gastroskopi bazı kişilerde endişe veya korku yaratabilir. İşlem öncesi doktorunuzla duygularınızı paylaşın. Unutmayın ki işlem kısa sürelidir ve çoğu insan sorunsuz atlatır.

Önleme

Gastroskopi işleminin kendisi önlenebilecek bir şey değildir, ancak ona neden olan mide sorunlarını önlemek mümkündür. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, stresten kaçınma, sigara ve aşırı alkolden uzak durma mide sağlığını korur.

Tarama programları

Özellikle ailede mide kanseri öyküsü olanlar veya belirli risk grupları düzenli tarama gastroskopisi yaptırmalıdır. Doktorunuz size uygun aralıkları önerecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Gastroskopi gecikirse veya yapılmazsa, altta yatan hastalık (örneğin mide ülseri kanaması, kanser) ilerleyebilir.
• Kanama ciddi boyutlara ulaşıp hayatı tehdit edebilir.
• Mide delinmesi (perforasyon) acil cerrahi gerektirir ve enfeksiyona yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Gastroskopi oldukça güvenli bir işlemdir. Riskler çok nadirdir ve doktorunuz bu riskleri en aza indirmek için gerekli önlemleri alır. İşlemin faydaları (erken tanı, tedavi imkanı) genellikle risklerden çok daha fazladır. Çoğu kişi işlemden sonra rahatlar ve sağlık durumu hakkında net bilgi sahibi olur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.