Risks and benefits of mole excision

Genel Bakış

Ben (mole) alma işlemi, cilt yüzeyindeki benlerin çeşitli nedenlerle çıkarılmasıdır. Bu işlem hem kozmetik hem de sağlık amaçlı yapılabilir. Benler çoğu zaman zararsızdır, ancak bazıları ileride cilt kanserine dönüşme riski taşıyabilir. Ben alma işlemi, bu riski ortadan kaldırmak veya tanı koymak için yapılır.

Ben alma işlemi oldukça yaygındır. Pek çok kişi hayatının bir döneminde bir veya daha fazla benini aldırmıştır.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak cilt kanseri riski daha yüksek olan kişiler (açık tenliler, güneş yanığı geçmişi olanlar, ailesinde cilt kanseri olanlar) daha sık ben aldırmayı düşünmelidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Benin şeklinde, renginde veya boyutunda değişiklik
• Benin kanaması veya kabuklanması
• Benin kaşınması veya ağrıması
• Benin asimetrik (düzensiz şekilli) olması
• Benin sınırlarının düzensiz olması
• Benin birden fazla renk içermesi
• Benin 6 mm'den (silgi ucu büyüklüğü) büyük olması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda benler genellikle doğuştandır ve çoğu zararsızdır.
• Hızlı büyüyen, şekli değişen veya kanayan benler mutlaka doktora gösterilmelidir.
• Çocuklarda ben alma işlemi nadiren gerekir, genellikle kozmetik nedenlerle yapılmaz.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaş ilerledikçe yeni benler çıkabilir veya var olan benler değişebilir.
• Güneşe maruz kalmış bölgelerdeki benler daha risklidir.
• Yaşlılarda cilt inceldiği için iyileşme süreci biraz daha uzun sürebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Ciltteki benler genellikle genetik yatkınlık ve güneşe maruziyet sonucu oluşur.
• Bazı benler doğuştandır (konjenital nevüs).
• Hamilelik gibi hormonal değişiklikler benlerin büyümesine veya koyulaşmasına neden olabilir.

Risk faktörleri

• Açık ten, saç ve göz rengi
• Sık sık güneş yanığı geçirmek
• Ailede cilt kanseri öyküsü
• Çok sayıda ben (50'den fazla) veya atipik (düzensiz) benlere sahip olmak
• Uzun süreli güneşlenme veya solaryum kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Beniniz hızla büyüyor, şekli değişiyor, kanıyor veya kaşınıyorsa hemen doktora başvurun.
• Daha önce alınmış bir benin olduğu yerde yeni bir oluşum fark ederseniz gecikmeyin.
• Bir ben yarası iyileşmiyor veya sürekli kanıyorsa doktora görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda bir kez dermatoloji (cilt hastalıkları) muayenesi yaptırmanız önerilir.
• Kendinizi düzenli olarak ayna karşısında kontrol edin. Yeni benler veya değişiklikler fark ederseniz randevu alın.
• Ailenizde cilt kanseri varsa daha sık kontrole gitmeniz gerekebilir.

Tanı

Doktor önce beni muayene eder. Cilt kanseri şüphesi varsa dermatoskop adı verilen büyüteçli bir cihazla beni detaylıca inceler. Gerekirse benin tamamı veya bir parçası alınarak patoloji laboratuvarına gönderilir.

Yapılabilecek testler

• Dermatoskopi: Cilt yüzeyini büyüterek inceleme
• Eksizyonel biyopsi: Benin tamamen çıkarılıp incelenmesi
• İnsizyonel biyopsi: Benin sadece bir parçasının alınıp incelenmesi (nadiren yapılır)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktor size beninizle ilgili sorular soracak. Şüpheli bir durum varsa beni almak için küçük bir cerrahi işlem önerebilir. İşlem lokal anestezi ile yapılır, ağrı hissetmezsiniz. Alınan doku patolojiye gönderilir ve sonuçlar genellikle 1-2 hafta içinde çıkar.

Tedavi

Ben tedavisi genellikle şüpheli benlerin alınmasıdır. Tüm benlerin alınması gerekmez. Kozmetik nedenlerle de ben aldırmak mümkündür. Tedavi seçeneği benin büyüklüğüne, yerine ve şüphelilik durumuna göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Güneşten korunmak için geniş spektrumlu güneş kremi kullanın.
• Benlerinizi kaşımaktan veya tahriş etmekten kaçının.
• Kendinizi düzenli olarak cilt muayenesi yapın. Yeni veya değişen benleri fark edin.
• Güneşin en yoğun olduğu saatlerde (10:00-16:00) dışarıda uzun süre kalmayın.

Tıbbi tedaviler

Ben alma işlemi genellikle cerrahi olarak yapılır. Lokal anestezi altında ben bistüri ile kesilip çıkarılır ve dikiş atılır. Küçük benlerde lazer veya dondurma (kriyoterapi) gibi yöntemler de kullanılabilir, ancak bunlar patolojik inceleme için doku sağlamadığından şüpheli benlerde tercih edilmez. İlaç tedavisi yoktur; benler ancak fiziksel olarak çıkarılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ben alma işlemi cerrahi bir işlemdir. Şüpheli benlerde, kozmetik rahatsızlık yaratan benlerde veya sürtünme/tahriş nedeniyle sorun çıkaran benlerde yapılır.

Bu durumla yaşamak

Ben aldırdıysanız, iyileşme sürecinde yara bakımına dikkat edin. Doktorunuzun önerdiği şekilde pansuman yapın ve dikişlerinizi temiz tutun. Normal günlük aktivitelerinize genellikle birkaç gün içinde dönebilirsiniz. Ancak yara bölgesini zorlayacak sporlardan bir süre kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşe çıkarken yara bölgesini kapatın veya güneş kremi sürün.
• İz kalmasını önlemek için yara iyileşene kadar bölgeyi ovalamayın.
• Sağlıklı beslenin ve bol su için, bu cildin yenilenmesine yardımcı olur.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin, sigara yara iyileşmesini yavaşlatır.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Dengeli beslenme ve düzenli egzersiz bağışıklık sistemini güçlendirir. Yara iyileşmesi için protein, C vitamini ve çinko açısından zengin besinler tüketebilirsiniz. Ancak herhangi bir takviye kullanmadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ben aldırmak, özellikle şüpheli bir ben nedeniyle yapıldıysa, kaygı yaratabilir. Patoloji sonucu beklerken endişelenmek normaldir. Sonuç iyi huylu çıkarsa rahatlayabilirsiniz. Kötü huylu çıkarsa bile erken teşhis tedavi şansını artırır. Duygusal olarak zorlanıyorsanız bir psikolog veya destek grubuna başvurmaktan çekinmeyin.

Önleme

Benlerin oluşumunu tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak cilt kanseri riskini azaltmak için güneşten korunmak çok önemlidir. Güneş kremi kullanmak, koruyucu giysiler giymek ve gölgede kalmak riski düşürebilir. Benlerinizi düzenli kontrol ettirerek şüpheli değişiklikleri erken yakalayabilirsiniz.

Aşılar

Benleri önleyen bir aşı yoktur. Ancak HPV (Human Papilloma Virüsü) aşısı, rahim ağzı kanserini önler, ciltte siğil benzeri oluşumları azaltabilir. Aşı hakkında doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Cilt kanseri taraması için yılda bir kez dermatoloji muayenesi önerilir. Kendi kendinize düzenli olarak cilt kontrolü yapmanız da önemlidir. Sağlık Bakanlığı'nın cilt kanseri tarama programları hakkında bilgi almak için aile hekiminize başvurabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şüpheli bir ben alınmazsa cilt kanserine dönüşme riski vardır.
• Kanserleşen ben çevre dokulara ve diğer organlara yayılabilir (metastaz).
• Kozmetik olarak rahatsız edici benler yaşam kalitesini düşürebilir.

Uzun vadeli görünüm

Ben alma işlemi genellikle güvenli ve etkilidir. Erken teşhis edilen cilt kanserlerinde tam iyileşme şansı çok yüksektir. Düzenli kontrollerle yeni şüpheli oluşumlar erken yakalanabilir. İşlem sonrası hafif bir iz kalabilir, ancak bu genellikle zamanla solar. Unutmayın, bir beni aldırmak sizi büyük bir sağlık sorunundan koruyabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.