Sinüs cerrahisi FESS

Genel Bakış

Fonksiyonel Endoskopik Sinüs Cerrahisi (FESS), burun içinden girilerek sinüslerin açılması işlemidir. Bu ameliyat, kronik sinüzit gibi sinüs sorunlarını tedavi etmek için yapılır. İnce bir kamera ve özel aletler kullanılarak yapılır; bu sayede dışarıdan kesi yapılmaz.

Evet, Türkiye'de her yıl binlerce kişiye FESS ameliyatı yapılmaktadır. Sağlık Bakanlığı verilerine göre en sık yapılan kulak burun boğaz ameliyatları arasındadır.

Burun tıkanıklığı, yüz ağrısı ve tekrarlayan sinüs enfeksiyonları gibi sorunlar uzun süredir devam eden ve ilaçlarla geçmeyen kişilerde daha sık görülür. Alerjisi olanlar, sigara içenler ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burun tıkanıklığı veya akıntı
• Yüz, alın veya göz çevresinde ağrı ve baskı hissi
• Koku alma duyusunda azalma

Çocuklarda belirtiler

• Uzun süren burun tıkanıklığı
• Horlama ve ağız açık uyuma
• Kulak enfeksiyonları veya işitme sorunları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Baş dönmesi ve denge sorunlarıyla birlikte sinüs ağrısı
• Daha ağır seyreden ve sık tekrarlayan sinüzit atakları
• Koku kaybı daha belirgin olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Kronik sinüzit: Sinüslerin uzun süreli iltihaplanması
• Nazal polip: Burun içinde iyi huylu et benzeri oluşumlar
• Burun eğriliği (septum deviasyonu) ve diğer yapısal sorunlar

Risk faktörleri

• Alerjiler (saman nezlesi, alerjik rinit)
• Sigara içmek veya pasif olarak dumana maruz kalmak
• Zayıf bağışıklık sistemi (diyabet, HIV gibi durumlar)
• Astım ve diğer solunum yolu hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli yüz ağrısı veya baş ağrısı
• Ateşle birlikte burun akıntısı ve genel durum kötülüğü
• Görme veya koku duyusunda ani kayıp

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Burun tıkanıklığı, yüz ağrısı veya akıntı 3 aydan uzun süredir devam ediyorsa
• Yılda 4'ten fazla sinüzit atağı geçiriyorsanız
• İlaç tedavilerine rağmen şikayetleriniz düzelmiyorsa

Tanı

Kulak burun boğaz (KBB) uzmanı tarafından yapılan muayene ve gerekli testlerle sinüzit tanısı konur. FESS ameliyatı öncesi detaylı bir değerlendirme yapılır.

Yapılabilecek testler

• Endoskopi: Burun içine ince bir kamera sokularak sinüs ağızları görülür.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): Sinüslerin detaylı görüntüsü alınır.
• Alerji testleri: Eğer alerjik nedenler düşünülüyorsa.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz burnunuzu inceleyecek ve şikayetlerinizi dinleyecektir. Gerekirse görüntüleme tetkikleri istenecek. Tanı netleştikten sonra, tedavi seçenekleri hakkında bilgi verilecektir. FESS ameliyatına karar verilirse, ameliyat öncesi hazırlık ve sonrası iyileşme süreci detaylı anlatılır.

Tedavi

Sinüzit tedavisinde öncelikle ilaçlar ve burun bakımı denenir. Bunlar yeterli olmazsa veya yapısal bir sorun varsa FESS ameliyatı düşünülür. Amaç sinüslerin havalanmasını sağlamak, iltihabı ve polipleri temizlemektir.

Evde kişisel bakım

• Günde 1-2 kez tuzlu su ile burun yıkama (serum fizyolojik ile)
• Odayı nemlendirmek için cihaz kullanma veya buhar soluma
• Sigara içmemek ve dumanlı ortamlardan uzak durmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, iltihabı azaltmak için burun spreyleri, ağızdan alınan iltihap giderici ilaçlar veya kısa süreli antibiyotikler önerebilir. Kronik alerjiler varsa antihistaminik veya alerji aşısı (immünoterapi) tedavisi uygulanabilir. Tedaviye yanıt alınamazsa FESS cerrahisi değerlendirilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

FESS ameliyatı, kronik sinüzit 3 aydan uzun sürmüş ve ilaç tedavilerine rağmen düzelmemişse, burun içinde polip veya kemik eğriliği varsa önerilir. Ayrıca sinüzit komplikasyonları (örneğin göz veya beyin enfeksiyonu) gelişmişse acilen yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

FESS sonrası iyileşme 1-2 hafta sürer. Bu sürede burun akıntısı, hafif ağrı ve tıkanıklık olabilir. Doktorunuzun önerdiği burun yıkamalarını düzenli yapmalı, ağır kaldırmamalı ve spor aktivitelerine bir süre ara vermelisiniz. Kontrollerinizi aksatmamanız önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli burun yıkama alışkanlığı edinin.
• Toz, küf ve hayvan tüyü gibi alerjenlerden uzak durun.
• Sigara içmeyin ve klimalı ortamlarda nemlendirici kullanın.

Diyet ve egzersiz

Bol su içmek ve sebze ağırlıklı beslenmek sinüs sağlığına iyi gelir. İltihap artırıcı gıdalardan (işlenmiş et, şekerli içecekler) kaçının. Yürüyüş gibi hafif egzersizler dolaşımı hızlandırarak iyileşmeyi destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik sinüzit veya tekrarlayan ameliyatlar can sıkıcı olabilir. Sürekli burun tıkanıklığı ve ağrı uykuyu, iş verimini ve sosyal hayatı etkileyebilir. Bazen depresyon veya kaygı yaşanabilir. Bu duyguları doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Sinüzit tamamen önlenemez, ancak alerji tedavisi, sigarayı bırakma ve düzenli burun bakımı riski azaltır. FESS sonrası enfeksiyonları önlemek için doktorunuzun önerilerine uyun.

Aşılar

Grip ve pnömokok aşıları (zatürre aşısı) bazı sinüzit türlerine karşı koruyabilir. Aşı takviminiz için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Sinüzit için rutin bir tarama testi yoktur. Kalıcı şikayetleriniz varsa KBB hekimine başvurmanız yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik sinüzit iyileşmezse polip oluşumu artabilir.
• Enfeksiyon göz çevresine (orbital selülit) veya beyine (menenjit) yayılabilir.
• Koku duyusu kalıcı olarak azalabilir.

Uzun vadeli görünüm

FESS ameliyatı başarı oranı yüksek bir işlemdir. Hastaların büyük kısmı ameliyat sonrası belirgin rahatlama yaşar. Bununla birlikte, altta yatan alerji gibi nedenler devam ederse ilaç tedavisi de gerekebilir. Düzenli kontroller ve iyi bir bakımla sağlıklı bir yaşam mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery
• European Rhinologic Society

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Derneği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.