Yutma değerlendirmesi (konuşma terapisi)

Genel Bakış

Yutma değerlendirmesi, konuşma ve dil terapistleri tarafından yapılan bir incelemedir. Bu değerlendirme, bir kişinin yutma sırasında karşılaştığı zorlukları belirlemek için kullanılır. Özellikle baş, boyun veya sindirim sistemi ameliyatlarından önce veya sonra yapılır.

Yutma değerlendirmesi, özellikle baş ve boyun kanseri ameliyatı geçirenler, felç geçirenler ve yaşlı yetişkinler arasında yaygındır. Ameliyat sonrası yutma sorunları sık görülür.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak en sık ameliyat geçiren kişiler, felç geçirenler ve nörolojik rahatsızlıkları olanlarda görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yutarken boğulma veya öksürme
• Yemeğin boğazda takılı kalması hissi
• Yemek yerken seste boğukluk
• Yiyecek veya içeceklerin burundan gelmesi

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme sırasında huzursuzluk
• Kilo alamama veya yavaş kilo alımı
• Sık sık akciğer enfeksiyonu geçirme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yemek yerken sık sık öksürme
• Yemekten sonra ses kısıklığı
• İştahsızlık ve kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Ameliyat sonrası yutma kaslarında zayıflık
• Baş ve boyun tümörleri
• Felç (inme) veya diğer nörolojik hastalıklar

Risk faktörleri

• Baş ve boyun bölgesine radyoterapi almak
• Yaşlılık (yutma kaslarının güçsüzleşmesi)
• Nörolojik hastalıklar (Parkinson, ALS gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma sırasında nefes kesilmesi
• Sürekli öksürük ve tekrarlayan zatürre
• Bir kereden fazla boğulma atağı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yemek yedikten sonra sürekli ses kısıklığı
• Yutma güçlüğü nedeniyle kilo kaybı
• Ameliyat öncesi rutin değerlendirme

Tanı

Konuşma ve dil terapisti, semptomlarınızı dinler ve fiziksel bir muayene yapar. Ardından yutma testleri uygular.

Yapılabilecek testler

• Klinik yutma değerlendirmesi (terapist sizi yutarken izler)
• Videofloroskopi (röntgen eşliğinde yutma görüntülemesi)
• Endoskopik yutma değerlendirmesi (burundan kamera ile yapılır)

Randevunuzda neler beklenir

Değerlendirme sırasında rahat kıyafetler giymeniz önerilir. Terapist sizden farklı kıvamlarda yiyecek ve içecekleri yutmanızı isteyebilir. İşlem genellikle ağrısızdır ve bir saatten kısa sürer.

Tedavi

Tedavi, yutma sorununun nedenine ve şiddetine göre kişiye özeldir. Konuşma terapisti size yutmayı kolaylaştıracak egzersizler ve teknikler öğretebilir.

Evde kişisel bakım

• Yavaş yemek ve küçük lokmalar almak
• Yemek sırasında dik oturmak
• Yiyecekleri püre haline getirmek veya yumuşatmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, yutma kaslarını güçlendiren egzersizler önerebilir. Bazı durumlarda beslenme tüpü geçici olarak kullanılabilir. İlaç tedavisi yalnızca altta yatan hastalığa yöneliktir ve doktor tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadir durumlarda, yutma yolundaki bir tıkanıklığı veya hasarı düzeltmek için cerrahi müdahale gerekebilir. Bu karar mutlaka doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Yutma güçlüğü olan kişiler, yemek yeme alışkanlıklarını değiştirerek günlük yaşamlarını sürdürebilirler. Terapistinizin önerdiği egzersizleri düzenli yapmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemek sırasında televizyon gibi dikkat dağıtıcıları kapatın
• Bol su içmek ve ağız hijyenine dikkat etmek
• Stresten uzak durmak için rahatlama teknikleri deneyin

Diyet ve egzersiz

Doktorunuzun önerdiği kıvamda yiyecekler tüketin (örneğin püre, yumuşak gıdalar). Boyun ve ağız kaslarını güçlendiren egzersizler yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yutma güçlüğü kaygı ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Bir psikolog veya destek grubu ile konuşmak faydalı olabilir.

Önleme

Ameliyat sonrası yutma sorunlarını tamamen önlemek mümkün olmasa da, erken değerlendirme ve egzersizler riski azaltabilir. Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz de faydalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yetersiz beslenme ve kilo kaybı
• Akciğer enfeksiyonları (zatürre gibi)
• Boğulma ve solunum yolu tıkanıklığı

Uzun vadeli görünüm

Yutma güçlüğü genellikle tedavi edilebilir. Erken müdahale ile çoğu kişi normal yemek yeme düzenine dönebilir. Terapi ve destekle yaşam kaliteniz önemli ölçüde artabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.