Üst sindirim sistemi endoskopi günü

Genel Bakış

Üst gastrointestinal sistem endoskopisi, yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağının içini incelemek için kullanılan bir işlemdir. Bu işlem sırasında ağzınızdan ince, esnek bir tüp (endoskop) geçirilir ve doktorunuz bu bölgeleri görüntüler. Genellikle tanı koymak veya bazı sorunları tedavi etmek için yapılır.

Evet, üst GI endoskopisi dünya çapında çok sık yapılan güvenli bir işlemdir. Her yıl milyonlarca kişiye uygulanmaktadır.

Bu işlem, mide yanması, yutma güçlüğü, karın ağrısı, mide kanaması gibi şikâyetleri olan her yaştan kişiye uygulanabilir. Ayrıca kanser taraması veya tedavi amaçlı da kullanılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İşlem sırasında boğazınızda hafif bir basınç veya rahatsızlık hissedebilirsiniz.
• İşlem sonrası boğazınız birkaç saat hafif ağrıyabilir.
• Sakinleştiricinin etkisi geçene kadar uykulu veya sersem hissedebilirsiniz.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda işlem genellikle genel anestezi altında yapılır, bu nedenle çocuk işlem sırasında hiçbir şey hissetmez.
• İşlem sonrası çocuk birkaç saat boyunca uykulu olabilir ve boğazında hafif ağrı olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde sakinleştiriciye bağlı olarak daha uzun süre uyku hali görülebilir. Bu normaldir.
• Eğer kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, işlem öncesinde doktorunuza mutlaka söyleyin.

Nedenler

Ana nedenler

• Endoskopi, mide yanması, reflü, yutma güçlüğü, açıklanamayan karın ağrısı veya kilo kaybı gibi durumların nedenini araştırmak için yapılır.
• Mide ülseri, gastrit (mide iltihabı) veya yemek borusu iltihabı gibi hastalıkların tanısı için kullanılır.
• Anemi (kansızlık) veya mide kanaması gibi durumlarda kanama kaynağını bulmak için yapılır.

Risk faktörleri

• Sigara içmek ve aşırı alkol tüketimi, mide ve yemek borusu sorunları riskini artırır.
• Uzun süreli reflü veya mide ekşimesi yaşamak endoskopi ihtiyacını doğurabilir.
• Ailede mide kanseri öyküsü olan kişilerde tarama amaçlı endoskopi önerilebilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Siyah veya katran rengi dışkı, kanlı kusma veya kahve telvesi gibi kusma durumunda hemen doktora başvurun.
• Ani ve şiddetli karın ağrısı veya yutma güçlüğü yaşarsanız acil değerlendirme gerekir.
• Açıklanamayan kilo kaybı veya kansızlık belirtileri (halsizlik, solukluk) varsa doktora gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süredir devam eden mide yanması, hazımsızlık veya karın ağrısı şikâyetleriniz varsa bir gastroenteroloji uzmanına muayene olun.
• Daha önce mide ülseri veya Helicobacter pylori enfeksiyonu geçirdiyseniz düzenli kontrolleri ihmal etmeyin.
• Ailenizde mide veya yemek borusu kanseri öyküsü varsa risk değerlendirmesi için doktorunuzla görüşün.

Tanı

Endoskopi öncesinde doktorunuz tıbbi geçmişinizi dinler ve fizik muayene yapar. İşlemden önce midenizin boş olması için en az 6–8 saat aç kalmanız gerekir. İşlem genellikle bir endoskopi ünitesinde yapılır.

Yapılabilecek testler

• Üst GI endoskopisi (ana tanı yöntemi)
• Biyopsi (endoskopi sırasında alınan küçük doku parçasının incelenmesi)
• H. pylori testi (biyopsi örneğinde veya nefes testi ile)

Randevunuzda neler beklenir

İşlem günü hastaneye gelirsiniz, bir hemşire size damar yolundan sakinleştirici verir. Yan yatırılırsınız ve doktor ağzınızdan endoskopu dikkatlice ilerletir. İşlem sırasında nefes almakta zorluk çekmezsiniz, sadece yutkunma hissi olabilir. İşlem bittiğinde bir süre dinlenirsiniz, sonra evinize gidebilirsiniz ancak araba kullanmamalısınız.

Tedavi

Endoskopi sadece tanı koymak için değil, aynı zamanda bazı tedavileri uygulamak için de kullanılır. Örneğin, kanayan bir ülseri durdurmak, polipleri (et benzeri oluşumlar) almak veya darlığı genişletmek gibi müdahaleler yapılabilir. Tedavi, bulunan soruna göre şekillenir.

Evde kişisel bakım

• İşlem sonrası kendinizi yorgun hissedebilirsiniz. Bir gün dinlenin.
• Boğaz ağrısı için ılık içecekler tüketin.
• Doktorunuz önermedikçe ağrı kesici ilaç kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Endoskopide bulunan bulguya göre tedavi değişir. Örneğin, reflü veya gastrit gibi durumlarda mide asidini azaltan ilaçlar (proton pompa inhibitörleri) kullanılabilir. H. pylori enfeksiyonu varsa antibiyotik tedavisi uygulanır. Ülser varsa ilaçla tedavi edilir. Tüm tedaviler doktor kontrolünde planlanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, endoskopi sırasında tespit edilen büyük polipler, tümörler veya kontrol altına alınamayan kanamalar cerrahi müdahale gerektirebilir. Cerrahi kararı, durumun ciddiyetine göre doktorunuz tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Endoskopi sonrası günlük hayata dönüş genellikle hızlıdır. İşlem günü tam dinlenme önerilir. Ertesi gün normal aktivitelerinize dönebilirsiniz. Sakinleştiricinin etkisi tamamen geçene kadar kesinlikle araba kullanmayın, alkol almayın ve önemli kararlar vermeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı bir diyet uygulamak ve sigaradan uzak durmak mide sağlığı için önemlidir.
• Doktorunuz verdiği önerilere uymak, özellikle ilaç kullanımı ve takip randevularına dikkat etmek gerekir.
• Stresten kaçınmak, mide şikâyetlerini azaltabilir.

Diyet ve egzersiz

İşlem sonrası ilk öğün olarak hafif ve yumuşak yiyecekler (çorba, yoğurt, püre) tercih edin. Baharatlı, asitli veya çok sıcak yiyeceklerden bir gün kaçının. Egzersiz için bir gün ara verin, sonra hafif yürüyüşlere başlayabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Endoskopi gibi bir işlem bazı kişilerde kaygı veya korku yaratabilir. Bu duygular normaldir. İşlem öncesi doktorunuzla endişelerinizi paylaşın. İşlem sonrası her şey yolunda gittiyse kendinizi rahatlamış hissedebilirsiniz. Uzun süreli kaygı yaşarsanız bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Endoskopi ihtiyacını doğuran birçok durum tamamen önlenemez. Ancak sağlıklı beslenme, sigara ve alkolden kaçınma, düzenli egzersiz ve aşırı kilodan uzak durma gibi yaşam tarzı değişiklikleri riski azaltabilir.

Aşılar

Mide kanserine neden olabilen HPV aşısı dışında doğrudan bir aşı bulunmamaktadır. Ancak H. pylori enfeksiyonundan korunmak için hijyen kurallarına uymak önemlidir.

Tarama programları

Ailesinde mide kanseri öyküsü olan kişilere düzenli endoskopi taraması önerilebilir. Ayrıca 45 yaş üstü kişilerde mide şikâyetleri varsa doktor endoskopi isteyebilir. Sağlık Bakanlığı'nın kanser tarama programları hakkında bilgi almak için aile hekiminize danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Endoskopi gerekli olduğu halde yapılmazsa, altta yatan hastalık (örneğin mide ülseri, kanama veya kanser) ilerleyebilir.
• Kronik reflü tedavi edilmezse yemek borusunda hasar (Barrett özofagusu) ve nadiren kanser riski artabilir.
• H. pylori enfeksiyonu tedavi edilmezse mide ülseri ve mide kanseri riskini artırabilir.

Uzun vadeli görünüm

Üst GI endoskopisi son derece güvenli bir işlemdir. Ciddi komplikasyonlar (delinme, kanama, enfeksiyon) çok nadirdir. İşlem sonrası doktorunuzun önerilerine uyarsanız, çoğu kişi sorunsuz bir şekilde iyileşir. Altta yatan hastalık erken teşhis edilip tedavi edilirse, prognoz (hastalığın seyri) genellikle çok iyidir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı - Kanser Tarama Programları · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.