artery that comes and goes

Genel Bakış

Atardamar spazmı, kalbi besleyen atardamarlardan birinin geçici olarak daralmasıdır. Bu daralma, kalbe giden kan akışını azaltır ve göğüs ağrısına neden olur. Ağrı gelir geçer, bu yüzden 'gelip giden atardamar' denir. Aslında damarın bir kasılmasıdır, kalıcı bir tıkanma değildir.

Yaygın değildir. Göğüs ağrısı şikayetleri olan kişilerin yaklaşık %2-5'inde görülür. Kadınlarda erkeklere göre biraz daha sık rastlanır.

Genellikle 40-70 yaş arası kişilerde, özellikle kadınlarda görülür. Sigara içenler, yüksek stres altında olanlar ve bazı damar hastalıkları olanlarda daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste sıkışma, basınç veya yanma hissi (genellikle dinlenirken veya gece uykudan uyandıran)
• Ağrı kollara, sırta, çeneye veya boyna yayılabilir
• Nefes darlığı
• Ağrı genellikle 5-15 dakika sürer, kendiliğinden geçer

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda çok nadirdir. Görülürse genellikle altta yatan bir kalp hastalığına bağlıdır.
• Belirtiler: Egzersiz veya heyecan sırasında göğüs ağrısı, çarpıntı, bayılma hissi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda tipik göğüs ağrısı olmayabilir; yerine nefes darlığı, yorgunluk, mide bulantısı gibi belirtiler görülebilir.
• Ağrı bazen sırtta veya midede hissedilir, bu da tanıyı zorlaştırabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Atardamar duvarındaki düz kasların aniden kasılması (spazm)
• Spazmın kesin nedeni tam bilinmiyor, ancak damar iç yüzeyindeki küçük bir hasar veya sinir sistemi dengesizliği rol oynayabilir.

Risk faktörleri

• Sigara içmek (en önemli tetikleyici)
• Yüksek stres veya yoğun duygular
• Soğuk hava
• Kokain veya amfetamin gibi uyarıcı maddeler
• Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol
• Otoimmün hastalıklar (vücudun kendine saldırdığı durumlar)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeni başlayan veya giderek kötüleşen göğüs ağrısı
• Ağrı dinlenirken oluyorsa veya uykudan uyandırıyorsa
• Ağrıya nefes darlığı, baş dönmesi eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ara sıra olan ve birkaç saniye içinde geçen göğüs ağrınız varsa
• Daha önce atardamar spazmı tanısı konduysa ve ilaçlarınız düzenli kullanıyorsanız, kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Tanı koymak için genellikle ağrı anında elektrokardiyografi (EKG) çekilmesi gerekir. Ayrıca kalp kateterizasyonu ile atardamarlarınız görüntülenebilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyografi (EKG) — ağrı sırasında ve ağrısız dönemde çekilir
• Kan testleri (kalp enzimleri ve diğer belirteçler)
• Efor testi (koşu bandında yürürken EKG çekilmesi)
• Koroner anjiyografi (damarlara ince bir tüp gönderilerek ilaçla spazm oluşturulup görüntülenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç gün sürebilir. Hastanede yatış gerekebilir. Doktorunuz ağrınızı tetikleyen durumları belirlemenize yardımcı olacak. Testler sırasında herhangi bir ağrı olmaz, ancak hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz.

Tedavi

Tedavinin amacı spazmları önlemek ve risk faktörlerini azaltmaktır. İlaçlarla damarların gevşetilmesi sağlanır. Çoğu kişi ilaç tedavisiyle normal bir hayat sürdürebilir.

Evde kişisel bakım

• Sigara ve tütün ürünlerini tamamen bırakın
• Stresten kaçının; rahatlama teknikleri öğrenin (meditasyon, derin nefes)
• Soğuk havalarda dışarı çıkarken önlem alın, ağzınızı ve göğsünüzü koruyun
• Doktorunuza danışmadan yeni bir ilaç veya bitkisel ürün kullanmayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, atardamar spazmını önlemek için damar gevşetici ilaçlar yazabilir. Bunlar genellikle kalsiyum kanal blokerleri veya nitrat türevidir. İlaçlar düzenli kullanılmalıdır. Bazı durumlarda aspirin gibi kan sulandırıcılar da eklenebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Atardamar spazmının kendisi için ameliyat gerekmez. Ancak spazma ek olarak damarlarda ciddi tıkanıklık varsa, balon anjiyoplasti veya bypass ameliyatı düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Atardamar spazmı ile yaşamak, tetikleyicilerden kaçınmayı ve ilaçları düzenli almayı gerektirir. Çoğu kişi günlük aktivitelerine rahatça devam edebilir. Ağrı hissettiğinizde panik yapmayın, dinlenin ve doktorunuzun önerdiği şekilde hareket edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara, alkol ve uyarıcı maddelerden uzak durun
• Stres yönetimi için yürüyüş, yoga veya hobi edinin
• Düzenli uyuyun, gece vardiyası gibi uyku düzenini bozan durumlardan kaçının

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme düzeni uygulayın: sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar (zeytinyağı). Tuzu azaltın. Egzersiz yapmadan önce doktorunuza danışın; genellikle yürüyüş gibi orta düzeyde aktiviteler önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göğüs ağrısının ne zaman geleceğini bilememek endişe ve kaygı yaratabilir. Bu normaldir. Duygularınızı ailenizle veya bir uzmanla paylaşın. Gerekirse bir psikologdan destek alın.

Önleme

Tamamen önlenemese de tetikleyicilerden kaçınarak ve risk faktörlerini kontrol altına alarak spazm sıklığı azaltılabilir. Özellikle sigarayı bırakmak en etkili yöntemdir.

Aşılar

Atardamar spazmını önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

Genel bir tarama önerilmez. Ancak ailede erken kalp hastalığı öyküsü veya diğer risk faktörleri varsa, doktorunuz düzenli kontroller önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokart enfarktüsü)
• Ciddi kalp ritim bozuklukları
• Kalp yetmezliği (kalbin pompalama gücünün azalması)
• Ani kalp durması

Uzun vadeli görünüm

Uygun tedavi ile atardamar spazmı iyi kontrol altına alınabilir. Çoğu kişi normal bir hayat sürer. İlaçlar düzenli kullanıldığında ve tetikleyicilerden kaçınıldığında ciddi komplikasyon riski düşüktür. Erken tanı ve tedavi ile sonuçlar oldukça iyidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.