artery that worsens lying down

Genel Bakış

Bacak atardamarlarının daralması veya tıkanması sonucu oluşan bir durumdur. Bu daralma nedeniyle bacaklara yeterli kan gitmez. Özellikle yatınca, bacaklar kalp seviyesinden yukarı kalktığında ağrı daha da kötüleşebilir. Buna 'istirahat ağrısı' denir. Periferik arter hastalığı (PAH) olarak da bilinir.

Orta yaş ve üzerindeki kişilerde oldukça yaygındır. 50 yaş üstü her 10 kişiden yaklaşık 1'inde görülür. Diyabet hastalarında daha sıktır.

En çok 50 yaş üstü erkekleri etkiler. Sigara içenler, diyabet hastaları, yüksek tansiyonu veya kolesterolü olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yürürken veya egzersiz yaparken bacaklarda kramp, ağrı, yorgunluk (genellikle baldırda)
• Yatarken veya bacakları yukarı kaldırınca ağrının başlaması veya artması
• Bacakları aşağı sarkıtınca ağrının hafiflemesi
• Etkilenen bacakta soğukluk hissi
• Bacakta veya ayakta yaraların geç iyileşmesi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadirdir. Ancak doğuştan damar anomalileri varsa görülebilir. Belirtileri: bacakta büyüme geriliği, topallama, ağrı.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İstirahat ağrısı daha belirgindir. Yaralar daha yavaş iyileşir. Geceleri ağrı ile uyanma sık görülür.
• Ayaklarda renk değişikliği (soluk veya mor) ve tırnaklarda kalınlaşma olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Ateroskleroz: Atardamar duvarlarında kolesterol, yağ ve diğer maddelerin birikerek plak oluşturması
• Diyabet: Yüksek kan şekeri damarlara zarar verir
• Sigara: Damarları daraltır ve plak oluşumunu hızlandırır

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• İleri yaş (50 yaş üstü)
• Obezite
• Hareketsiz yaşam
• Ailede damar hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani şiddetli ağrı, soğuma ve his kaybı varsa hemen acile başvurun (112’yi arayın).
• Yatarken sürekli ve şiddetli ağrı yaşıyorsanız, birkaç gün içinde doktora görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yürürken bacaklarınızda kramp veya ağrı oluyorsa, bir kalp-damar uzmanına (kardiyoloji veya kalp damar cerrahisi) muayene olun.
• 50 yaş üstüyseniz, sigara içiyorsanız veya diyabetiniz varsa düzenli kontroller yaptırın.

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler ve bacaklarınızı muayene eder. Nabızlarınızı kontrol eder, bacak renginize ve sıcaklığına bakar.

Yapılabilecek testler

• Ayak bileği-kol basıncı indeksi (ABI): Ayak ve kol tansiyonu karşılaştırılır
• Renkli Doppler ultrason: Damarlardaki kan akışına bakar
• Anjiyografi (BT veya MR anjiyografi): Damarların ayrıntılı görüntülenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis için genellikle ağrısız bir ultrason yeterlidir. Gerektiğinde anjiyografi yapılabilir. İşlemlerden önce doktorunuz sizi bilgilendirecektir.

Tedavi

Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, yürüme mesafesini artırmak ve damar tıkanıklığının ilerlemesini önlemektir. Tedavi planı kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakın – bu en önemli adımdır
• Düzenli yürüyüş yapın (günde 30-60 dakika, ağrı sınırına kadar gidip dinlenerek)
• Kan şekerinizi, tansiyonunuzu ve kolesterolünüzü kontrol altında tutun
• Ayaklarınızı her gün kontrol edin, yaralara karşı dikkatli olun
• Sağlıklı beslenin ve kilonuzu koruyun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan sulandırıcı, kolesterol düşürücü veya tansiyon ilaçları önerebilir. Ağrıyı azaltmak için belirli ilaç grupları kullanılabilir. Tedaviler düzenli kullanılmalı ve doktor kontrolünde olmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç ve egzersiz yeterli gelmezse veya yaralar iyileşmezse girişimsel tedaviler gerekebilir. Balon anjiyoplasti (damarı genişletme), stent yerleştirme veya bypass cerrahisi gibi yöntemler doktorunuz tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Hastalıkla yaşarken bacaklarınızı yüksekte tutmamaya dikkat edin; ağrıyı artırır. Otururken bacaklarınızı aşağı sarkıtmak rahatlatabilir. Yürüyüş programınıza sadık kalın. Ayak sağlığınıza özen gösterin, yaralanmalardan kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmemek
• Sağlıklı beslenme (sebze, meyve, tam tahıl, az yağlı proteinler)
• Haftada en az 5 gün 30 dakika yürüyüş
• Stresten uzak durmak
• Diyabet ve tansiyon takibi

Diyet ve egzersiz

Düşük doymuş yağlı, düşük tuzlu ve yüksek lifli bir diyet önerilir. Egzersiz, özellikle yürüyüş, damarlara yeni kan yolları (kollateral) oluşmasını sağlayarak belirtileri azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı moral bozukluğuna, kaygıya veya depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Gerekirse bir psikolog veya destek grubundan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Kısmen önlenebilir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları riski büyük ölçüde azaltır. Sigarayı bırakmak, düzenli egzersiz ve dengeli beslenme en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Doğrudan bu hastalığı önleyen bir aşı yoktur. Ancak grip ve zatürre aşıları, damar hastalığı olan kişilerde enfeksiyon riskini azaltmak için önerilir.

Tarama programları

Rutin tarama önerilmez. Ancak 50 yaş üstü, sigara içen veya diyabeti olan kişilerde doktor gerekli görürse ABI testi yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yaraların iyileşmemesi ve kangren (doku ölümü)
• Bacak kaybı (ampütasyon) riski
• Kalp krizi veya inme riskinde artış (çünkü aynı damar hastalığı vücudun diğer bölgelerini de etkiler)

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu kişi bacak ağrıları kontrol altına alınabilir ve amputasyon önlenebilir. Yaşam tarzı değişiklikleri ile hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilir. Düzenli doktor takibi çok önemlidir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye
• Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.