artery with nausea

Genel Bakış

Nabız (atardamar) sorunları, kalp ve dolaşım sisteminde meydana gelen tıkanıklıklar veya daralmalardır. Bu durum, kalbe yeterli kan gitmediğinde bulantı gibi belirtilere neden olabilir. Bulantı, kalp krizi gibi ciddi bir durumun habercisi olabilir.

Evet, kalp ve damar hastalıkları dünyada olduğu gibi Türkiye'de de sık görülmektedir. Bulantı şikayetiyle acile başvuran her 10 kişiden 1'inde kalp kaynaklı bir sorun olabileceği tahmin edilmektedir.

Her yaşta görülebilse de 45 yaş üstü erkeklerde ve 55 yaş üstü kadınlarda daha sıktır. Şeker hastalığı, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, sigara kullanımı ve ailede kalp hastalığı öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste sıkışma, ağrı veya rahatsızlık hissi (özellikle fiziksel aktiviteyle artar)
• Nefes darlığı
• Bulantı veya kusma
• Soğuk terleme
• Çene, sırt veya kola yayılan ağrı
• Baş dönmesi veya bayılma hissi
• Mide yanması veya hazımsızlık benzeri şikayetler

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kalp damar hastalığı nadirdir, ancak doğuştan kalp sorunları varsa bulantı, yorgunluk, beslenme güçlüğü görülebilir.
• Çocuklardaki bulantı genellikle enfeksiyon, mide-bağırsak sorunlarından kaynaklanır; yine de eşlik eden nefes darlığı, morarma varsa acil değerlendirme gerekir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kalp krizi belirtileri daha atipik olabilir; bulantı, halsizlik, karın ağrısı, akut karışıklık halleri sık görülür.
• Göğüs ağrısı olmayabilir veya hafif olabilir; bu nedenle bulantı şikayetiyle başvuran yaşlılarda mutlaka kalp değerlendirmesi yapılmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Koroner arterlerde (kalbi besleyen atardamarlar) yağ ve kolesterol plakları birikmesi (ateroskleroz)
• Bu plakların yırtılarak pıhtı oluşturması ve damarı tıkaması (kalp krizi)
• Atardamarların kasılması (spazm) geçici olarak tıkanmaya yol açabilir
• Kalp yetersizliği veya kalp kapak hastalıkları da bulantı yapabilir

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Yüksek kolesterol (dislipidemi)
• Sigara ve tütün ürünleri kullanımı
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Sağlıksız beslenme (aşırı yağlı ve işlenmiş gıda tüketimi)
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Stres

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birini yaşarsanız hemen 112'yi arayın.
• Göğüs ağrısı olmasa bile, özellikle şeker hastalığınız varsa veya 60 yaş üzerindeyseniz, şiddetli bulantıyla birlikte terleme, halsizlik varsa acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bulantınız sürekli hale gelmişse veya eforla (merdiven çıkma, yürüme) ortaya çıkıyorsa, aile hekiminize veya kardiyoloğa başvurun.
• Mide sorunu olarak düşündüğünüz bulantılar ilaçlara rağmen geçmiyorsa kalp kontrolü yaptırın.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, risk faktörlerinizi sorgular. Fizik muayene yapar. Ardından bulantının kalp kaynaklı olup olmadığını anlamak için çeşitli testler ister.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyografi (EKG) – kalbin elektriksel aktivitesini ölçer
• Kan testleri (troponin gibi kalp enzimleri)
• Efor testi (yürüme bandında yapılan stres testi)
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
• Koroner anjiyografi (damar içinin görüntülenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır. EKG ve kan tahlili acil durumda hızlıca yapılır. Gerekirse sizi hastanede gözlem altına alabilirler. Tanı konulana kadar endişelenmeyin; sağlık ekibi size her aşamada bilgi verecektir.

Tedavi

Tedavi, sorunun nedenine göre değişir. Amaç, kalp damarlarını açmak, kan akışını sağlamak ve ileride oluşabilecek hasarı önlemektir. Tedavi yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve bazı durumlarda girişimsel işlemleri içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenme düzenine geçin: sebze, meyve, tam tahıl, balık, zeytinyağı tüketin.
• Sigara içiyorsanız bırakın, alkol tüketimini sınırlayın.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın (haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş).
• Stres yönetimi teknikleri uygulayın (meditasyon, nefes egzersizleri).
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan sulandırıcı, tansiyon düşürücü, kolesterol düşürücü veya kalbin iş yükünü azaltan ilaçlar reçete edebilir. İlaçlar düzenli kullanılmalıdır. Tedaviye uyum çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damarlar ciddi derecede tıkalıysa veya ilaç tedavisi yeterli olmuyorsa, anjiyoplasti (balonla damar açma) veya bypass cerrahisi gibi girişimsel yöntemler uygulanabilir.

Bu durumla yaşamak

Kalp damar hastalığıyla yaşamak, günlük alışkanlıklarınızda bilinçli değişiklikler yapmayı gerektirir. Belirtilerinizi tanıyın, özellikle bulantı veya nefes darlığı hissettiğinizde dinlenin veya doktorunuza danışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gidin.
• İlaçlarınızı aksatmayın, yan etkiler için doktorunuza danışın.
• Kan basıncınızı, şekerinizi ve kolesterolünüzü düzenli ölçtürün.
• Aşırı yorgunluk, stres veya uykusuzluk kalbi zorlar; yeterli dinlenmeye özen gösterin.

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme (zeytinyağı, balık, sebze, meyve, kuruyemiş) önerilir. Tuzu azaltın, işlenmiş gıdalardan kaçının. Günde 30 dakika yürüyüş gibi orta düzeyde egzersiz kalp sağlığını destekler. Egzersiz öncesi doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp hastalığı kaygı, depresyon veya strese yol açabilir. Bu duygular kalbinizi daha da yorabilir. Duygusal destek almak, bir psikolog veya psikiyatristten yardım istemek tedavinizin önemli bir parçasıdır. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Kalp damar hastalıklarının çoğu sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla önlenebilir. Sigara içmemek, dengeli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı kiloyu korumak ve stres yönetimi en etkili önlemlerdir. Ailede kalp hastalığı varsa düzenli kontroller ihmal edilmemelidir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, kalp hastalarında enfeksiyon riskini azaltarak kalp krizini tetikleyebilecek durumları önlemeye yardımcı olabilir. Aşılar için doktorunuza danışın.

Tarama programları

40 yaşından itibaren yılda bir kez tansiyon, kolesterol ve kan şekeri ölçümü yaptırmanız önerilir. Risk faktörleriniz varsa doktorunuz daha sık aralıklarla kontrol planı belirleyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokard enfarktüsü)
• Kalp yetmezliği (kalbin pompalama gücünün azalması)
• Düzensiz kalp atışları (aritmi)
• Ani kalp durması

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile kalp damar hastalıklarının seyri oldukça iyileşebilir. Birçok kişi sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri ve düzenli takip ile aktif, üretken bir hayat sürdürebilir. Modern tıp sayesinde kalp krizinden sonra bile tam veya kısmi iyileşme mümkündür. Önemli olan belirtileri ciddiye almak ve zamanında harekete geçmektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.