Yaşlılarda şişkinlik

Genel Bakış

Şişkinlik, karın bölgesinde dolgunluk, gerginlik veya gaz hissidir. Vücudun sindirim sisteminde biriken gazın yarattığı rahatsızlıktır. Yaşlı yetişkinlerde sindirim yavaşlayabilir ve bu da şişkinliğe yol açabilir.

Evet, birçok yaşlı yetişkin zaman zaman şişkinlik yaşar. Çoğu durumda geçicidir ve basit önlemlerle kontrol altına alınabilir.

Şişkinlik herkeste görülebilir, ancak 65 yaş üzeri bireylerde daha sık rastlanır. Özellikle kabızlık, irritabl bağırsak sendromu (hassas bağırsak) gibi sindirim sorunları olanlar daha fazla etkilenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karında dolgunluk ve gerginlik hissi
• Gaz çıkarma veya geğirme ihtiyacı
• Karında hafif ağrı veya rahatsızlık
• Karnın şiş ve sert görünmesi

Çocuklarda belirtiler

• Bu bölüm çocuklara değil, yetişkinlere yöneliktir. Çocuklarda şişkinlik farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Eğer bir çocukta şişkinlik varsa doktora danışın.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Hazımsızlık ve erken doyma hissi
• Kabızlıkla birlikte görülen şişkinlik
• İştahsızlık ve yemek yemede zorluk
• Bazı ilaçların yan etkisi olarak şişkinlik

Nedenler

Ana nedenler

• Hava yutma (özellikle hızlı yemek yeme, sakız çiğneme)
• Gaz yapan besinler (kuru baklagiller, lahana, soğan, gazlı içecekler)
• Kabızlık (dışkının bağırsakta uzun süre kalması)
• Yiyecek intoleransı (süt ürünleri, bazı tahıllar gibi)
• Bağırsak florası dengesizlikleri
• İrritabl bağırsak sendromu (hassas bağırsak)
• Bazı ilaçların yan etkileri (ağrı kesiciler, demir hapları)

Risk faktörleri

• İleri yaş: Sindirim yavaşlar, bağırsak hareketleri azalabilir.
• Hareketsiz yaşam: Fiziksel aktivite azlığı bağırsak hareketlerini yavaşlatır.
• Yetersiz su içmek: Dehidrasyon kabızlığı artırabilir.
• Düşük lifli beslenme: Yeterince posa tüketmemek
• Stres ve kaygı: Sinir sistemi bağırsakları etkileyebilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şişkinlikle birlikte şiddetli karın ağrısı, kusma, kanama varsa
• Kilo kaybı, ateş, gece terlemesi gibi belirtiler varsa
• Aklınıza takılan herhangi bir durumda doktora danışmaktan çekinmeyin

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Şişkinlik haftada birkaç kez tekrarlıyorsa
• Kabızlık veya ishal gibi bağırsak alışkanlıklarınızda değişiklik olduysa
• Kullandığınız ilaçların yan etkisi olabileceğini düşünüyorsanız
• Beslenme ve yaşam tarzı değişikliklerine rağmen geçmiyorsa

Tanı

Doktorunuz önce size şikâyetlerinizi ve tıbbi geçmişinizi soracaktır. Karnınızı muayene edecek, gaz birikimini dinleyecektir. Gerekirse basit tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Enfeksiyon, beslenme eksikliği veya organ sorunlarını kontrol etmek için
• Dışkı testi: Kan, enfeksiyon veya parazit varlığını araştırmak için
• Ultrason veya röntgen: Karın organlarını görüntülemek için
• Nefes testi: Laktoz intoleransı veya aşırı bakteri üremesini saptamak için

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle doktorunuz sizi muayene eder, birkaç soru sorar ve eğer şüphelenirse basit testler ister. Çoğu zaman şişkinlik ciddi bir hastalık belirtisi değildir; tetkikler normal çıkar ve yaşam tarzı önerileriyle iyileşir.

Tedavi

Şişkinliğin tedavisi altta yatan nedene göre değişir. Çoğu durumda beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olur. İlaç tedavisi genellikle semptomları hafifletmeye yöneliktir ve doktor kontrolünde yapılmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Yavaş yemek yiyin ve yemek sırasında konuşmamaya çalışın (hava yutmayı azaltmak için)
• Gaz yapan yiyecekleri (kuru baklagiller, soğan, lahana) azaltın
• Yemeklerden sonra kısa bir yürüyüş yapın
• Bol su için (günde en az 8 bardak)
• Lifli besinleri (sebze, meyve, tam tahıl) yavaş yavaş artırın
• Stresten uzak durmaya çalışın, rahatlama teknikleri uygulayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, eğer altında yatan bir hastalık (örneğin irritabl bağırsak sendromu, yiyecek intoleransı) varsa, ona yönelik tedavi önerebilir. Reçetesiz satılan bazı gaz giderici ilaçlar geçici rahatlama sağlayabilir, ancak bunları kullanmadan önce doktorunuza veya eczacınıza danışın. Antibiyotikler sadece bakteriyel bir enfeksiyon varsa kullanılır. Probiyotik takviyeleri bağırsak florasını düzenlemeye yardımcı olabilir, ancak hangi türün size uygun olduğu için doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi şişkinlik için nadiren gerekir. Sadece tıkanıklık, fıtık veya tümör gibi ciddi bir neden varsa gündeme gelir.

Bu durumla yaşamak

Şişkinlikle yaşamak bazen can sıkıcı olabilir ama çoğu zaman basit önlemlerle kontrol altına alınabilir. Yemek zamanlarınızı düzenlemek, porsiyonları küçültmek ve rahat kıyafetler giymek günlük rahatlığınızı artırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktivite yapın (günde 30 dakika yürüyüş ideal)
• Yeterli uyuyun; yorgunluk sindirimi olumsuz etkiler
• Yemeklerden hemen sonra uzanmayın, en az 2 saat bekleyin
• Sigara ve alkol tüketimini azaltın

Diyet ve egzersiz

Lifli besinleri (yulaf, elma, havuç) yavaş yavaş artırın; çok hızlı artırmak şişkinliği geçici olarak artırabilir. Günde en az 8 bardak su için. Yürüyüş, bisiklet, yüzme gibi orta düzeyde egzersiz bağırsak hareketlerini uyarır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli şişkinlik can sıkıcı olabilir ve sosyal yaşamı etkileyebilir. Bu durum kaygı veya üzüntü yaratıyorsa, bunu doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Psikolojik destek almak da faydalı olabilir.

Önleme

Şişkinliği tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, yukarıda bahsedilen sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı alışkanlıkları riski büyük ölçüde azaltabilir.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri, özellikle 50 yaş üstü bireylerde bağırsak kanseri taramaları (gaitada gizli kan testi, kolonoskopi) erken teşhis için önemlidir. Riskinizi doktorunuzla konuşun.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik kabızlık ve hemoroit (basur) gelişimi
• Beslenme bozukluğu ve vitamin eksiklikleri
• Sosyal izolasyon ve yaşam kalitesinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

Şişkinlik çoğu zaman geçici ve zararsızdır. Basit yaşam tarzı değişiklikleri ve beslenme düzenlemeleri ile kontrol altına alınabilir. Altta yatan bir neden varsa, tedavi edildiğinde şişkinlik de genellikle düzelir. Doktorunuzla iş birliği yaparak rahat bir sindirim sağlayabilirsiniz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı - Aile Hekimliği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.