cholesterol after exercise

Genel Bakış

Egzersiz yapmak, kanınızdaki kolesterol seviyelerini iyileştirmenin en etkili yollarından biridir. Düzenli egzersiz, 'iyi' kolesterol olarak bilinen HDL'yi yükseltir ve 'kötü' kolesterol olarak bilinen LDL ile trigliseritleri düşürür. Ancak egzersizden hemen sonra yapılan kan testlerinde kolesterol değerleri geçici olarak değişebilir. Bu nedenle doktorunuz, egzersiz yapmadığınız bir günde kan testi yapmanızı isteyebilir.

Evet, egzersizin kolesterol üzerindeki etkisi çok yaygın bir konudur. Birçok kişi egzersiz yaparak kolesterolünü iyileştirmeye çalışır.

Egzersiz yapan herkesi ilgilendirir. Özellikle kalp hastalığı riski taşıyan veya yüksek kolesterolü olan kişiler için egzersizin faydaları büyüktür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek kolesterol genellikle hiçbir belirti vermez. Bu nedenle 'sessiz düşman' olarak adlandırılır.
• Egzersiz sonrası kolesterol seviyelerinde değişim olabilir, ancak bu değişim hissedilmez.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda yüksek kolesterol de belirti vermez. Nadiren ciltte sarı renkli yağ birikintileri (ksantelazma) görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda da belirti görülmez. Ancak egzersiz yaparken göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi belirtiler varsa bu kalp hastalığına işaret edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Egzersiz, karaciğerin daha fazla HDL üretmesine ve LDL’nin vücuttan atılmasına yardımcı olur.
• Düzenli egzersiz yapılmadığında kolesterol seviyeleri yükselebilir.
• Egzersiz türü ve süresi kolesterol üzerindeki etkiyi değiştirebilir; örneğin aerobik egzersizler HDL’yi daha çok yükseltir.

Risk faktörleri

• Hareketsiz yaşam tarzı
• Sağlıksız beslenme (doymuş yağ ve trans yağ tüketimi)
• Fazla kilo veya obezite
• Sigara kullanımı
• Ailede yüksek kolesterol veya kalp hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Egzersiz sırasında veya sonrasında göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bayılma hissi yaşarsanız hemen 112’yi arayın.
• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa vakit kaybetmeden acile gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaş üstüyseniz veya kalp hastalığı riskiniz varsa yılda bir kez kolesterol testi yaptırın.
• Egzersiz programınıza başlamadan önce özellikle kronik bir hastalığınız varsa doktorunuza danışın.
• Kolesterol ilacı kullanıyorsanız düzenli doktor kontrolüne gidin.

Tanı

Yüksek kolesterol, kan testi ile teşhis edilir. Doktorunuz egzersiz yapmadığınız bir sabah aç karnına kan örneği almanızı isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Lipit profili (total kolesterol, LDL, HDL ve trigliserit ölçümü)

Randevunuzda neler beklenir

Test için dirseğinizden bir damar yoluyla az miktarda kan alınır. İşlem birkaç dakika sürer ve genellikle ağrısızdır. Sonuçlar genellikle 1-2 gün içinde çıkar.

Tedavi

Egzersiz, kolesterol tedavisinin önemli bir parçasıdır. Ancak bazı durumlarda tek başına yeterli olmayabilir. Doktorunuz diyet, egzersiz ve gerekirse ilaç tedavisini bir arada önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş, koşu, bisiklet veya yüzme gibi aerobik egzersiz yapın.
• Haftada 2-3 gün kas güçlendirme hareketleri (ağırlık çalışması) ekleyin.
• Doymuş yağ ve trans yağlardan kaçının; zeytinyağı, avokado, kuruyemiş gibi sağlıklı yağları tercih edin.
• Lifli gıdalar (yulaf, baklagiller, sebze ve meyve) tüketin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• İdeal kilonuzu koruyun.

Tıbbi tedaviler

Egzersiz ve diyet kolesterolü yeterince düşürmezse doktorunuz kolesterol düşürücü ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçlar karaciğerin kolesterol üretimini azaltarak veya kolesterolün bağırsaktan emilimini engelleyerek çalışır. İlacınızı doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kullanmanız önemlidir. İlaçların olası yan etkileri hakkında doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek kolesterol tek başına cerrahi bir müdahale gerektirmez. Ancak kolesterol damarlarda tıkanıklığa yol açtıysa anjiyo veya bypass gibi işlemler gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Kolesterolünüzü kontrol altında tutmak için egzersizi günlük rutininize yerleştirin. Küçük değişiklikler büyük fark yaratır: asansör yerine merdiven kullanmak, kısa mesafelere yürümek gibi.

Yaşam tarzı ipuçları

• Egzersiz yaparken kendinizi zorlamayın, yavaş başlayıp zamanla süreyi artırın.
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin.
• Yeterli uyuyun (yetişkinler için 7-9 saat).

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli egzersiz kolesterol yönetiminin temel taşlarıdır. Akdeniz tipi beslenme (bol sebze, meyve, tam tahıl, balık ve zeytinyağı) önerilir. Egzersiz programınızı doktorunuzla paylaşarak size uygun bir plan oluşturabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek kolesterol teşhisi almak kaygı yaratabilir. Ancak unutmayın ki egzersiz yaparak bu durumu büyük ölçüde iyileştirebilirsiniz. Egzersiz aynı zamanda ruh halinizi de iyileştirir. Kendinize karşı sabırlı olun.

Önleme

Evet, yüksek kolesterolün önlenmesinde egzersiz çok etkilidir. Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme ve ideal kiloda kalmak yüksek kolesterol riskini büyük ölçüde azaltır.

Tarama programları

40 yaşından itibaren veya ailenizde erken kalp hastalığı öyküsü varsa daha erken yaşta kolesterol testi yaptırmanız önerilir. Sağlık Bakanlığı, tarama programları kapsamında aile hekiminizden bu testi isteyebilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Damarlarda plak birikimi (ateroskleroz) ve daralma
• Kalp krizi
• İnme (felç)
• Periferik arter hastalığı (bacaklarda damar tıkanıklığı)

Uzun vadeli görünüm

Kolesterolünüzü egzersiz ve sağlıklı yaşam tarzı ile kontrol altına alabilirsiniz. Erken teşhis ve düzenli takip ile kalp hastalığı riskiniz önemli ölçüde azalır. Umutlu olun, atacağınız her adım sağlığınız için bir kazançtır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.