cholesterol in the morning

Genel Bakış

Kolesterol, vücudumuzun sağlıklı çalışması için ihtiyaç duyduğu, yağ benzeri bir maddedir. Kandaki kolesterol seviyesi, sabah aç karnına ölçüldüğünde daha doğru sonuç verir. Çünkü yemekler kolesterol seviyesini geçici olarak etkileyebilir.

Evet, yüksek kolesterol dünya genelinde oldukça yaygındır. Türkiye'de de her üç yetişkinden birinde yüksek kolesterol görüldüğü tahmin edilmektedir.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak yaş ilerledikçe risk artar. Ailede yüksek kolesterol öyküsü, fazla kilo, sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam tarzı riski yükseltir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle yüksek kolesterolün belirtisi yoktur. Bu nedenle 'sessiz düşman' olarak adlandırılır.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da belirti vermez. Ancak ailede erken kalp hastalığı varsa, çocukluktan itibaren takip önerilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda da belirti olmayabilir. Ancak damar tıkanıklığı gibi komplikasyonlar ortaya çıkana kadar fark edilmeyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Sağlıksız beslenme (doymuş yağ ve trans yağ içeren gıdalar)
• Hareketsiz yaşam
• Fazla kilo veya obezite
• Sigara kullanımı
• Genetik faktörler (ailesel yüksek kolesterol)

Risk faktörleri

• Yaş (erkeklerde 45, kadınlarda 55 yaş üstü)
• Ailede erken kalp hastalığı öyküsü
• Diyabet
• Hipertansiyon (yüksek tansiyon)
• Obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi kalp krizi belirtilerinde acilen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 20 yaşından itibaren düzenli olarak kolesterol kontrolü yaptırın.
• Ailede yüksek kolesterol veya kalp hastalığı varsa daha erken yaşlarda tarama önerilir.
• Doktorunuz size uygun sıklığı belirleyecektir.

Tanı

Kolesterol seviyesi, sabah aç karnına alınan bir kan örneği ile ölçülür. Bu teste 'lipit profili' denir.

Yapılabilecek testler

• Total kolesterol
• LDL (kötü) kolesterol
• HDL (iyi) kolesterol
• Trigliserit (bir tür yağ)

Randevunuzda neler beklenir

Testten önce 9-12 saat aç kalmanız istenebilir. Aç karnına alınan kan örneği, yemeklerden etkilenmediği için daha doğru sonuç verir. Sonuçlar, doktorunuzla birlikte değerlendirilir.

Tedavi

Yüksek kolesterol tedavisi, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde ilaç tedavisini içerir. Amaç, kötü kolesterolü düşürmek ve iyi kolesterolü yükseltmektir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenme: Doymuş yağ ve trans yağlardan kaçının, lifli gıdalar, meyve, sebze ve tam tahılları tercih edin.
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet, yüzme).
• Fazla kilolarınızı verin.
• Sigara içiyorsanız bırakın.
• Stresi yönetin.

Tıbbi tedaviler

Yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmazsa, doktorunuz kolesterol düşürücü ilaçlar önerebilir. Bu ilaçları düzenli kullanmak ve doktor kontrolünde olmak önemlidir. İlaçların yan etkileri olabilir; doktorunuz size en uygun tedaviyi belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi damar tıkanıklıklarında (örneğin kalp damarlarında) anjiyoplasti veya bypass gibi cerrahi müdahaleler gerekebilir. Ancak bu durum genellikle ileri aşamalarda söz konusudur.

Bu durumla yaşamak

Yüksek kolesterol ile yaşarken düzenli doktor kontrolü ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları önemlidir. Kolesterol seviyenizi takip edin, ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın.
• Sağlıklı beslenin.
• Kilonuzu kontrol altında tutun.
• Stresten uzak durmaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir diyet uygulayın: Zeytinyağı, somon gibi omega-3 kaynakları, yulaf gibi lifli gıdalar tüketin. Kırmızı et, işlenmiş gıdalar ve şekerli içeceklerden kaçının. Haftada en az 150 dakika egzersiz yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kolesterol yüksekliği kaygı yaratabilir. Ancak bu durumun yönetilebilir olduğunu unutmayın. Sağlıklı alışkanlıklar edinmek sadece fiziksel değil, ruhsal sağlığınıza da iyi gelecektir.

Önleme

Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, ideal kiloyu koruma ve sigaradan uzak durma ile yüksek kolesterol büyük ölçüde önlenebilir. Ailede yüksek kolesterol varsa düzenli tarama önemlidir.

Tarama programları

20 yaşından itibaren her 5 yılda bir kolesterol taraması yaptırmanız önerilir. Ailede kalp hastalığı veya yüksek kolesterol varsa daha sık tarama gerekebilir. Sağlık Bakanlığı’nın Aile Hekimliği sistemi üzerinden ücretsiz tarama hizmetlerinden yararlanabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmezse yüksek kolesterol, damarlarda plak adı verilen yağ birikintilerine yol açar.
• Bu plaklar damarları daraltarak kalp krizi ve felç (inme) riskini artırır.
• Periferik arter hastalığı (bacak damarlarında tıkanıklık) gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Yüksek kolesterol, iyi yönetildiğinde kontrol altına alınabilir. Düzenli takip, sağlıklı yaşam ve uygun tedavi ile kalp krizi ve felç riski önemli ölçüde azalır. Çoğu insan bu durumla sağlıklı ve aktif bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.