circulation that worsens lying down

Genel Bakış

Uzanırken kötüleşen dolaşım, genellikle kalp yetmezliği adı verilen bir durumun belirtisidir. Normalde kalp, vücuda kan pompalarken akciğerlerdeki sıvıyı temizler. Ancak kalp zayıfladığında, uzanınca yer çekimi etkisiyle akciğerlere daha fazla sıvı birikir ve nefes darlığına yol açar. Bu durum, 'ortopne' olarak adlandırılır.

Evet, kalp yetmezliği olan kişilerde oldukça yaygındır. Yaş ilerledikçe ve kalp hastalığı riski arttıkça daha sık görülür.

En çok kalp yetmezliği tanısı alan yetişkinleri etkiler. Ayrıca kontrolsüz yüksek tansiyon, geçirilmiş kalp krizi veya kalp kapak hastalığı olan kişilerde de ortaya çıkabilir. Çocuklarda doğumsal kalp hastalıkları ile ilişkili olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yatınca veya uzanınca nefes darlığı
• Dik oturunca veya ayakta durunca nefesin rahatlaması
• Gece uykudan nefes darlığı ile uyanma
• Uyumak için birden fazla yastık kullanma ihtiyacı (iki üç yastıkla yatma)
• Özellikle geceleri öksürük veya hırıltılı solunum
• Ayak bileklerinde veya bacaklarda şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde emme sırasında nefes darlığı
• Beslenme güçlüğü ve yetersiz kilo alımı
• Çabuk yorulma
• Uzanırken huzursuzluk ve ağlama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yataktan kalkarken veya yatarken nefes darlığı
• Gece sık sık idrara çıkma (kalp yetmezliğinde sık görülür)
• Gün içinde yorgunluk ve halsizlik
• Zihin bulanıklığı veya dalgınlık

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp yetmezliği (kalbin vücuda yeterli kan pompalayamaması)
• Kalp kapak hastalıkları (kapakların daralması veya sızıntı yapması)
• Yüksek tansiyon (uzun süreli kontrolsüz hipertansiyon)
• Kalp krizi veya koroner arter hastalığı
• Akciğer hastalıkları (örneğin KOAH veya akciğer ödemi) – bazen dolaşımı da etkiler

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Yüksek tansiyon
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Obezite (aşırı kilo)
• Sigara içmek
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı ilk kez ortaya çıktıysa veya giderek kötüleşiyorsa
• Gece uykudan nefes darlığı ile sürekli uyanıyorsanız
• Ayak bileklerinizde veya bacaklarınızda ani ve aşırı şişlik fark ederseniz
• Öksürüğünüz pembe veya köpüklü balgamla birlikteyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kalp hastalığınız varsa düzenli kontrolleri aksatmayın
• Uzanınca hafif nefes darlığı hissediyor ama günlük yaşamınızı etkilemiyorsa doktorunuzla görüşün
• Tansiyon veya diyabet gibi risk faktörleriniz varsa yılda en az bir kez kalp sağlığı değerlendirmesi yaptırın

Tanı

Doktorunuz tıbbi öykünüzü dinler, fizik muayene yapar ve belirtilerinizi değerlendirir. Kalp ve akciğer seslerini dinlemek, bacaklarda şişlik olup olmadığını kontrol etmek tanıda önemlidir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyogram (EKG) – kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder
• Göğüs röntgeni – akciğerlerde sıvı birikimi ve kalbin büyüklüğünü gösterir
• Ekokardiyografi (EKO) – kalp kasının ve kapaklarının ultrasonla görüntülenmesi
• Kan testleri (BNP gibi) – kalp yetmezliğini gösteren maddelere bakılır
• Egzersiz testi veya kalp kateterizasyonu (gerekirse)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde bir kardiyoloji uzmanına (kalp doktoru) yönlendirilebilirsiniz. Testler genellikle ağrısızdır ve birkaç saat içinde tamamlanabilir. Bazı testler için hastanede kısa süreli bir yatış gerekebilir.

Tedavi

Tedavinin amacı kalbin daha iyi çalışmasını sağlamak, nefes darlığını azaltmak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır. Tedavi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve bazen cerrahi girişimleri içerir.

Evde kişisel bakım

• Yatarken başınızı yüksekte tutun (birden fazla yastık kullanın veya yatağın başını yükseltin)
• Tuz tüketimini azaltın (günde 2 gramdan az tuz önerilebilir)
• Günlük sıvı alımınızı doktorunuzun önerdiği miktarla sınırlayın
• Kilonuzu takip edin (hızlı kilo alımı sıvı birikimini gösterebilir)
• Düzenli fiziksel aktivite yapın (yürüyüş gibi hafif egzersizler)
• Sigara ve alkolden uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kalbin yükünü azaltan, kan basıncını düzenleyen ve fazla sıvının atılmasını sağlayan ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar arasında idrar söktürücüler (diüretikler), damar genişleticiler ve beta bloker adı verilen ilaçlar bulunur. Tedaviye mutlaka doktor kontrolünde başlanmalı ve düzenli kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kalp kapak hastalığı veya tıkalı damarlar gibi yapısal sorunlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Örneğin kapak tamiri veya değişimi, by-pass ameliyatı veya kalp pili takılması düşünülebilir. Doktorunuz sizin için en uygun tedaviyi belirleyecektir.

Bu durumla yaşamak

Nefes darlığı ve yorgunluğa rağmen günlük yaşamınızı sürdürmek mümkündür. Kendinizi iyi hissettiğiniz zamanlarda aktivitelerinizi planlayın, zorlandığınızda dinlenin. Yatak odanızda başınızı yükseltebileceğiniz düzenlemeler yapın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 30 dakika yürüyüş gibi hafif egzersiz yapın (doktor izniyle)
• Stresten uzak durmaya çalışın, gevşeme teknikleri öğrenin
• Düzenli uyuyun, aşırı yorulmaktan kaçının
• İlaçlarınızı aksamadan alın

Diyet ve egzersiz

Düşük tuzlu bir diyet kalbin yükünü azaltır. Taze sebze, meyve, tam tahıllar ve yağsız proteinler tercih edin. Kırmızı et, işlenmiş gıdalar ve hazır yiyeceklerden kaçının. Egzersize yavaş başlayın, toleransınıza göre artırın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzanırken nefes darlığı yaşamak kaygı ve uyku sorunlarına yol açabilir. Sürekli yorgunluk depresyon riskini artırabilir. Duygularınızı ailenizle veya bir uzmanla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Yatarken kötüleşen dolaşımın altında yatan kalp hastalığını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da risk faktörlerini kontrol altına alarak ilerlemesini yavaşlatabilirsiniz. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, tansiyon ve şeker kontrolü en önemli adımlardır.

Tarama programları

Yüksek risk grubundaysanız (örneğin ileri yaş, hipertansiyon, diyabet) düzenli olarak tansiyon, kan şekeri ve kolesterol ölçümü yaptırmanız önerilir. Belirtileriniz varsa derhal bir doktora başvurmalısınız.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp yetmezliğinin kötüleşmesi
• Akciğer ödemi (akciğerlerde aşırı sıvı birikmesi)
• Sık sık hastaneye yatış ihtiyacı
• Böbrek fonksiyonlarında bozulma
• Dolaşım bozukluğuna bağlı organ hasarları

Uzun vadeli görünüm

Uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile birçok kişi belirtilerini kontrol altına alabilir ve yaşam kalitesini artırabilir. Kalp yetmezliği kronik bir durumdur ancak tedavi ile yıllarca dengede kalınabilir. Umudunuzu kaybetmeyin, doktorunuzla iş birliği içinde olun.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.