edema that comes and goes

Genel Bakış

Ödem, vücudunuzun doku boşluklarında fazla sıvı birikmesidir. Gelip giden ödem ise şişliğin bazen ortaya çıkıp bazen kaybolmasıdır. Çoğu zaman kalp veya dolaşım sistemi ile ilgili bir sorundan kaynaklanır. Örneğin kalbiniz kanı gerektiği gibi pompalayamadığında veya bacak toplardamarlarınız kanı yukarı taşımakta zorlandığında bacaklarınızda ve ayak bileklerinizde şişlik oluşabilir.

Evet, özellikle ileri yaş grubunda ve kalp-damar hastalığı olan kişilerde gelip giden ödem sık görülen bir durumdur.

Daha çok kalp yetmezliği, venöz yetmezlik (bacak toplardamar yetersizliği), kronik böbrek hastalığı veya karaciğer hastalığı olanları etkiler. Ayrıca uzun süre ayakta kalanlar, hamileler ve bazı ilaçları kullananlarda da görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda, ayak bileklerinde veya ayaklarda şişlik
• Şişen bölgede cildin gergin ve parlak görünmesi
• Ayakkabıların veya çorapların dar gelmesi
• Çorap lastiğinin ciltte iz bırakması
• Gece idrara çıkma ihtiyacında artış (sıvı hareket ettiği için)
• Elinizdeki yüzüklerin sıkılaşması

Çocuklarda belirtiler

• Yüzde, ellerde veya ayaklarda şişlik
• Kilo artışı
• İdrar miktarında azalma
• Halsizlik ve yorgunluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığı (özellikle yatarken veya eforla)
• Bacaklarda ağırlık ve yorgunluk hissi
• Gün içinde giderek artan şişlik
• Yorgunluk ve güçsüzlük

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp yetersizliği (kalp, vücuda yeterli kan pompalayamaz ve sıvı dokularda birikir)
• Venöz yetmezlik (bacak toplardamarları kanı kalbe geri göndermekte zorlanır)
• Böbrek hastalıkları (vücut fazla sıvıyı atamaz)
• Karaciğer hastalıkları (karaciğer protein üretemez ve sıvı damar dışına kaçar)
• Bazı ilaçlar (tansiyon ilaçları, ağrı kesiciler, kortizon gibi – doktor kontrolünde olmalı)
• Lenfödem (lenf damarlarının hasarı sonucu sıvı birikmesi)

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Obezite (aşırı kilo)
• Hareketsiz yaşam
• Uzun süre ayakta durma veya oturma
• Sigara kullanımı
• Ailede kalp, damar veya böbrek hastalığı öyküsü
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil durum' bölümünde sayılan belirtilerden herhangi biri varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın.
• Bir bacağınızda aniden şişlik, ağrı, kızarıklık ve sıcaklık hissederseniz hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun (derin ven trombozu riski).

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ödem birkaç günden uzun sürüyor ve kendiliğinden geçmiyorsa
• Ödem istirahat ve bacakları yukarı kaldırmakla düzelmiyorsa
• Şişlikle birlikte yorgunluk, halsizlik, nefes darlığı gibi şikayetleriniz varsa
• Kullandığınız ilaçlarda bir değişiklik olduktan sonra ödem başlamışsa
• Günde 1 kilogramdan fazla kilo alıyorsanız (sıvı birikimi işareti olabilir)

Tanı

Doktorunuz öncelikle sağlık geçmişinizi dinleyecek, şikayetlerinizi soracak ve fizik muayene yapacaktır. Fizik muayenede şiş olan bölgeye parmakla bastırıp çukur oluşup oluşmadığına bakar (çukurlaşma ödemi). Ayrıca nefes seslerinizi dinler, bacaklarınızı ve ayaklarınızı kontrol eder.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (böbrek ve karaciğer fonksiyonları, kalp enzimleri, protein seviyesi)
• İdrar testi (böbreklerin sıvıyı atma yeteneğini görmek için)
• Ekokardiyografi (kalbin ultrasonla görüntülenmesi, pompalama gücünü değerlendirir)
• Damar ultrasonu (venöz Doppler kan akışını ve toplardamar sağlığını inceler)
• Göğüs röntgeni (akciğerlerde sıvı olup olmadığını görmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak için bir veya birkaç test yapılması gerekebilir. Bu testler genellikle ağrısızdır ve birkaç saat içinde sonuçlanır. Sonuçlara göre doktorunuz size özel bir tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Tedavi, ödemin nedenine bağlıdır. Amaç, vücuttaki fazla sıvıyı azaltmak ve altta yatan hastalığı kontrol altına almaktır. Tedavi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavisi ve bazen girişimsel işlemleri içerir.

Evde kişisel bakım

• Bacaklarınızı günde birkaç kez, 15-20 dakika yukarı kaldırın (kalp seviyesinden yüksekte olmalı).
• Tuz tüketimini azaltın. Yemeklere ekstra tuz eklemeyin, işlenmiş gıdalardan uzak durun.
• Bol su için (doktorunuz aksini söylemedikçe).
• Düzenli yürüyüş yapın, kan dolaşımını hareketlendirin.
• Sıkı giysiler, çorap lastikleri ve dar ayakkabılardan kaçının.
• Kilonuzu kontrol altında tutun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz vücuttaki fazla sıvıyı atmak için idrar söktürücü ilaçlar (diüretikler) reçete edebilir. Ayrıca kalp yetmezliği veya diğer altta yatan hastalıkları tedavi etmek için farklı ilaçlar da kullanılabilir. İlaçlarınızı her zaman doktorunuzun önerdiği şekilde ve dozda kullanın. Doktorunuz düzenli aralıklarla kan testleri yaparak tedavinin etkisini izleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Venöz yetmezlik gibi durumlarda, toplardamarların lazer veya radyofrekans gibi yöntemlerle kapatılması (ablasyon) veya varislerin cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir. Bu kararı doktorunuz sizinle birlikte değerlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Gelip giden ödemle yaşarken günlük olarak bazı önlemler alabilirsiniz. Örneğin gün boyunca bacaklarınızı mümkün olduğunca sık yukarı kaldırın. Uzun süre aynı pozisyonda oturmayın; her saat başı kısa bir yürüyüş yapın. Ayaklarınızı hareket ettirin (ayak bileği çevirme, parmak sıkma gibi).

Yaşam tarzı ipuçları

• Uzun süre ayakta kalmayın veya oturmayın, sık sık pozisyon değiştirin.
• Bacaklarınızı kalp seviyesinin üzerine kaldırarak yatın veya dinlenin.
• Sıcak havalarda serin ortamlarda bulunun, aşırı sıcaktan kaçının.
• Sıkı kemer, çorap veya kıyafetler giymeyin.
• Varis çorabı kullanıyorsanız (doktor önerisiyle) düzenli giyin.
• Günlük kilonuzu takip edin, ani artışlar sıvı birikimini gösterebilir.

Diyet ve egzersiz

Düşük tuzlu bir diyet uygulayın (günde yaklaşık 1 çay kaşığı tuzu geçmemeye çalışın). Taze sebze, meyve, tam tahıllar, yağsız proteinler tercih edin. İşlenmiş gıdalar, turşu, salam, sosis gibi tuzlu yiyeceklerden kaçının. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet, yüzme). Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir durumla yaşamak endişe, üzüntü veya motivasyon kaybına yol açabilir. Bu duygular normaldir. Yaşadıklarınızı ailenizle veya yakın arkadaşlarınızla paylaşın. İhtiyaç duyarsanız bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da risk faktörlerini kontrol ederek oluşumunu azaltabilirsiniz. Sağlıklı kiloda kalmak, düzenli egzersiz yapmak, tuzu sınırlamak, tansiyon ve şekeri kontrol etmek önemlidir. Ayrıca doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanmak ve kontrolleri aksatmamak gerekir.

Aşılar

Kalp yetmezliği gibi altta yatan bir hastalığınız varsa grip ve zatürre aşıları enfeksiyon riskinizi azaltarak ödemi dolaylı olarak önleyebilir. Doktorunuzla aşı takviminizi konuşun.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri (tansiyon, kan şekeri, böbrek fonksiyon testleri) altta yatan hastalıkların erken teşhisine yardımcı olur. Yılda en az bir kez aile hekiminize görünmeniz önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronikleşen ödem cildin sertleşmesine ve kalıcı şişliğe yol açabilir (fibrozis).
• Ciltte yaralar (ülser) oluşabilir, bu yaralar geç iyileşir ve enfeksiyon riski artar.
• Cilt enfeksiyonları (selülit) gelişebilir.
• Altta yatan kalp hastalığı ilerleyebilir, kalp yetmezliği kötüleşebilir.
• Hareket kısıtlılığı ve yaşam kalitesinde düşüş olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Gelip giden ödem çoğu zaman tedavi edilebilir ve kontrol altına alınabilir. Altta yatan hastalığın uygun tedavisi, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve doktorunuzun önerilerine uymanız sayesinde şişlikler azalır ve yaşam kaliteniz korunur. Düzenli takiplerle olası sorunlar erken fark edilir. Umutlu olun; birçok kişi bu durumla başarılı bir şekilde yaşamaktadır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.