heart that worsens lying down

Genel Bakış

Yatarken kötüleşen kalp rahatsızlığı, genellikle kalp yetmezliği adı verilen bir durumun belirtisidir. Kalbiniz vücudunuza yeterli kan pompalayamadığında, sıvı akciğerlerinizde birikebilir. Bu da sırt üstü yattığınızda nefes almayı zorlaştırır. Halk arasında 'yatarken nefes darlığı' olarak da bilinir.

Evet, kalp yetmezliği dünyada milyonlarca insanı etkileyen yaygın bir durumdur. Yatarken kötüleşen nefes darlığı, kalp yetmezliği olan kişilerin yaklaşık %90'ında görülür.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak 65 yaş üstü kişilerde, yüksek tansiyon, şeker hastalığı veya daha önce kalp krizi geçirmiş olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sırt üstü yatınca nefes almanın zorlaşması
• Gece uykudan nefes darlığıyla uyanma
• Yastığı yükseltme ihtiyacı (dik oturarak rahatlama)
• Öksürük veya hırıltılı solunum (özellikle geceleri)
• Ayak bileklerinde, ayaklarda veya bacaklarda şişlik (ödem)
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme sırasında zorlanma veya terleme
• Hızlı nefes alma veya nefes alırken kaburgaların içe çekilmesi
• Uyku sırasında huzursuzluk ve sık uyanma
• Ellerde ve ayaklarda morarma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yatarken nefes darlığı daha belirgin olabilir
• Bacaklarda şişlik ve halsizlik sık görülür
• Zihinsel bulanıklık veya düşmeler olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp yetmezliği: Kalbin zayıflaması veya sertleşmesi nedeniyle kanı etkili şekilde pompalayamaması
• Koroner arter hastalığı: Kalbi besleyen damarların daralması
• Yüksek tansiyon: Kalbin aşırı yüklenmesine yol açar
• Kalp kapakçık hastalıkları: Kapakçıkların düzgün çalışmaması
• Uyku apnesi: Uyku sırasında solunumun durması

Risk faktörleri

• 65 yaş üstü olmak
• Yüksek tansiyon veya şeker hastalığı
• Obezite (aşırı kilolu olmak)
• Sigara içmek
• Ailede kalp hastalığı öyküsü
• Daha önce kalp krizi geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız birkaç saat içinde kötüleşirse
• Göğüs ağrınız varsa
• Bayılma veya baygınlık hissi yaşarsanız
• Morarma fark ederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yatarken nefes darlığı ilk kez başladıysa veya giderek artıyorsa
• Bacaklarınızda şişlik olduysa
• Daha önce teşhis konulduysa ve belirtileriniz değiştiyse

Tanı

Doktorunuz öncelikle tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Akciğerlerinizde sıvı birikimi olup olmadığını steteskopla dinler. Ardından bazı testler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Kalp yetmezliğini gösteren BNP gibi maddelere bakılır
• Elektrokardiyografi (EKG): Kalp ritminizi ve yapısını değerlendirir
• Ekokardiyografi (EKO): Kalp ultrasonu ile pompa gücü ve kapakçıklar incelenir
• Göğüs röntgeni: Akciğerlerde sıvı olup olmadığını gösterir
• Egzersiz testi (yürüme bandı): Kalbin strese tepkisini ölçer

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Testler genellikle ağrısızdır ve çoğu ayaktan yapılır. Sonuçlarınızı doktorunuzla detaylıca konuşabilirsiniz.

Tedavi

Tedavinin amacı kalbinizin yükünü azaltmak, sıvı birikimini kontrol etmek ve belirtileri hafifletmektir. Tedavi planı kişiye özeldir ve genellikle ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri ve bazı durumlarda cihazlar veya ameliyat içerir.

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini azaltmak (günde 2 gramdan az olacak şekilde)
• Sıvı tüketimini doktorunuzun önerdiği miktarla sınırlamak
• Günlük kilo takibi yapmak (ani artış sıvı birikimini gösterir)
• Düzenli egzersiz yapmak (doktorunuzun onayladığı şekilde)
• Yatarken başınızı yüksekte tutmak (iki veya üç yastık kullanın)
• Sigara içmemek ve alkolü sınırlamak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz vücuttaki fazla sıvıyı atan, kalbin yükünü azaltan ve tansiyonu kontrol eden ilaçlar reçete edebilir. Tedaviye başlarken düzenli kontrollerle ayarlamalar yapılır. İlaçlarınızı önerilen dozda ve saatte almak çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kalp kapakçık hastalığı veya tıkalı damarlar gibi altta yatan bir neden varsa, cerrahi müdahale (kapakçık tamiri, baypas ameliyatı) düşünülebilir. Bazı hastalara kalbin pompalama işlevine yardımcı olan cihazlar (kalp pili gibi) yerleştirilebilir.

Bu durumla yaşamak

Kalp yetmezliği olan birçok kişi, tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle günlük hayatına devam edebilir. Kendinizi iyi hissettiğiniz günlerde bile ilaçlarınızı düzenli kullanmayı ihmal etmeyin. Belirtilerinizi günlük not alarak doktorunuzla paylaşabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günlük aktivitelerinizi dinlenme aralıklarıyla planlayın
• Aşırı yorulmaktan kaçının, yavaş temponuzu koruyun
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Hava sıcaklığı aşırı değişimlerinde dikkatli olun (soğuk ve sıcak kalbi zorlayabilir)

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme (sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar) önerilir. Kırmızı et ve işlenmiş gıdaları sınırlayın. Düşük tuzlu diyet uygulayın. Yürüyüş gibi hafif egzersizler kalp sağlığı için faydalıdır; ancak yeni bir egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Duygusal iniş çıkışlarınız normaldir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatr ile konuşmaktan çekinmeyin. Ayrıca 112 acil yardım hattı sadece fiziksel aciller için değil, ruhsal kriz durumlarında da size yol gösterebilir.

Önleme

Kalp yetmezliğini tamamen önlemek mümkün olmasa da risk faktörlerini kontrol ederek belirtilerin ortaya çıkmasını geciktirebilirsiniz. Tansiyon, şeker ve kolesterolü kontrol altında tutmak, sigara içmemek, sağlıklı beslenmek ve aktif kalmak önemlidir.

Tarama programları

Rutin kontrollerde tansiyon, kolesterol ve kan şekerinizi ölçtürmek, kalp sağlığınızı korumaya yardımcı olur. Özellikle 40 yaş üstüyseniz yılda bir kez doktor kontrolü önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer ödemi (ciğerlerde sıvı birikmesi ve nefes alamama)
• Böbrek yetmezliği
• Kalp ritim bozuklukları (aritmi)
• Karaciğer hasarı

Uzun vadeli görünüm

Kalp yetmezliği ciddi bir durum olsa da, doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle birçok kişi yıllarca iyi bir yaşam kalitesi sürdürebilir. Tedaviye erken başlamak ve düzenli takip etmek çok önemlidir. Ümit etmek için her zaman bir neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.