long lasting artery

Genel Bakış

Damar sertleşmesi, atardamarlarınızın zamanla kalınlaşıp sertleşmesi ve daralması durumudur. Buna ateroskleroz da denir. Bu durum kalbinize, beyninize ve vücudunuzun diğer bölgelerine kan akışını azaltabilir.

Evet, damar sertleşmesi çok yaygındır. Özellikle orta yaş ve üzerindeki kişilerde sık görülür.

Damar sertleşmesi herkesi etkileyebilir, ancak risk yaşla birlikte artar. Sigara içenler, diyabet hastaları, yüksek tansiyonu veya yüksek kolesterolü olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs ağrısı veya baskısı (anjina)
• Nefes darlığı
• Yürürken veya hareket ederken bacaklarda kramp benzeri ağrı
• Yorgunluk
• Baş dönmesi veya sersemlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda damar sertleşmesi nadirdir ve genellikle belirti vermez. Ancak ailesel yüksek kolesterol gibi genetik durumlarda erken yaşta belirtiler görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde belirtiler daha belirgin olabilir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bacak ağrısı ve yorgunluk daha sık görülür. Ayrıca kalp krizi veya felç riski artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Atardamar iç duvarında yağ, kolesterol ve diğer maddelerin birikmesi (plak oluşumu)
• Zamanla plakların sertleşmesi ve damarı daraltması
• Damar duvarının iltihaplanması

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Sigara içmek
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Obezite
• Hareketsiz yaşam
• Sağlıksız beslenme
• Ailede erken kalp hastalığı öyküsü
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya diğer acil belirtileriniz varsa hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaş üzerindeyseniz ve risk faktörleriniz varsa düzenli kontroller yaptırın.
• Yürürken bacaklarınızda ağrı oluyorsa doktorunuza danışın.
• Tansiyon ve kolesterol değerlerinizi düzenli olarak kontrol ettirin.

Tanı

Doktorunuz önce sağlık geçmişinizi dinler ve fizik muayene yapar. Ardından tanıyı doğrulamak için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kolesterol, kan şekeri, trigliserid vb.)
• Elektrokardiyogram (EKG)
• Anjiyografi (damar filmi)
• Ultrason (damar görüntüleme)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografi

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır. Anjiyografi gibi bazı testler için hastaneye yatmanız gerekebilir. Doktorunuz tüm adımları size anlatacaktır.

Tedavi

Damar sertleşmesi tedavisinin amacı, damarlardaki plak birikimini azaltmak ve kan akışını iyileştirmektir. Tedavi yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve gerekirse cerrahi işlemleri içerebilir. İlaçlar doktor tarafından reçete edilir, kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Evde kişisel bakım

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun
• Sağlıklı beslenin (meyve, sebze, tam tahıl, az tuz ve doymuş yağ)
• Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet)
• Stresten uzak durmaya çalışın
• Kilonuzu kontrol altında tutun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan basıncını düşürmek, kolesterolü azaltmak ve kan pıhtılaşmasını önlemek için ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçları düzenli kullanmak önemlidir. Ayrıca kan sulandırıcı ilaçlar da kullanılabilir, ancak mutlaka doktor kontrolünde olmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damar tıkanıklığı çok ilerlemişse, balon anjiyoplasti ve stent takılması veya bypass ameliyatı gibi cerrahi yöntemler kullanılabilir. Bu kararı kardiyoloji uzmanı hastanın durumuna göre verir.

Bu durumla yaşamak

Damar sertleşmesi ile yaşamak, günlük alışkanlıklarınıza dikkat etmeyi gerektirir. İlaçlarınızı düzenli kullanın, doktor kontrollerinizi aksatmayın ve sağlıklı yaşam tarzı uygulayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı beslenme düzeni oluşturun
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi)
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya hobi edinin
• Sigara ve alkolden kaçının

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme düzeni: bol sebze, meyve, tam tahıl, yağsız protein kaynakları ve sağlıklı yağlar (zeytinyağı gibi) tüketin. Doymuş yağ, trans yağ ve tuzdan kaçının. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aerobik egzersiz (tempolu yürüyüş gibi) önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı veya depresyona yol açabilir. Bu duygularınızı doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerektiğinde psikolojik destek alabilirsiniz.

Önleme

Damar sertleşmesi tamamen önlenemese de, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile ilerlemesi yavaşlatılabilir ve risk azaltılabilir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, kalp ve damar hastalığı olan kişilerde enfeksiyon riskini azaltmak için önerilebilir. Doktorunuza danışın.

Tarama programları

Düzenli tansiyon ve kolesterol ölçümü, diyabet taraması önerilir. 40 yaş üzeri kişilerde periyodik kalp kontrolleri yapılmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokard enfarktüsü)
• Felç (inme)
• Bacaklarda dolaşım bozukluğu (periferik arter hastalığı)
• Böbrek yetmezliği
• Anevrizma (damar balonlaşması)

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile damar sertleşmesi kontrol altında tutulabilir. Sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri ve doktor önerilerine uyarak, çoğu insan normal bir yaşam sürebilir ve ciddi komplikasyon riski azaltılabilir. Umutlu olmak için neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.