long lasting circulation

Genel Bakış

Kronik dolaşım bozukluğu, kanın vücutta düzgün şekilde dolaşamaması durumudur. Bu genellikle atardamarların (kanı kalpten vücuda taşıyan damarlar) daralması veya tıkanması sonucu olur. En sık bacaklarda görülür ve yürüyüşle artan ağrı, uyuşma gibi belirtilere yol açar.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle 50 yaş üstü kişilerde ve sigara içenlerde sık görülür. Türkiye'de de her 10 kişiden 1'inde bu soruna rastlanabilir.

En sık 50 yaş üstü yetişkinleri, sigara içenleri, diyabet (şeker hastalığı) ve yüksek tansiyonu olanları etkiler. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yürürken veya egzersiz yaparken bacaklarda kramp, ağrı veya yorgunluk hissi (dinlenince geçer)
• Bacaklarda veya ayaklarda uyuşma, karıncalanma
• Bacaklarda veya ayaklarda soğukluk hissi
• Ayak tırnaklarında kalınlaşma veya yavaş uzama
• Bacaklarda yaraların geç iyileşmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Ateroskleroz: Atardamar duvarlarında yağ, kolesterol ve diğer maddelerin birikerek plak oluşturması. Bu plaklar damarı daraltır.
• Damar iltihabı (vaskülit): Damar duvarlarının iltihaplanması sonucu daralma.
• Pıhtı atması (emboli): Başka bir damardan gelen pıhtının atardamarı tıkaması.

Risk faktörleri

• Sigara içmek (en güçlü risk faktörü)
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• İleri yaş (50 yaş üstü)
• Ailede damar tıkanıklığı öyküsü
• Obezite (aşırı kilo)
• Hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta aniden başlayan, geçmeyen şiddetli ağrı
• Bacak veya ayakta soluk veya mor renk değişikliği
• Bacakta veya ayakta iyileşmeyen yara varsa en geç 1-2 gün içinde doktora başvurun.
• Ateş, titreme gibi enfeksiyon belirtileri varsa hemen acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yürürken bacaklarınızda kramp veya ağrı oluyorsa ve dinlenince geçiyorsa (aralıklı topallama) en kısa sürede bir kalp-damar doktoruna (kardiyolog veya damar cerrahisi) başvurun.
• Ellerinizde veya ayaklarınızda soğukluk, uyuşma, karıncalanma gibi belirtiler varsa doktorunuza danışın.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Bacaklarınızın nabzını kontrol eder, renk ve sıcaklık farklarına bakar.

Yapılabilecek testler

• Anjiyografi (damar filmi): Damarların röntgenle görüntülenmesi.
• Doppler ultrason: Kan akışını ve damar daralmalarını görmek için ses dalgaları kullanılır.
• Ayak bileği-kol basıncı indeksi (ABI): Ayak bileği ve koldaki kan basıncı karşılaştırılır.
• MR anjiyografi veya BT anjiyografi: Detaylı damar görüntülemesi.
• Kan testleri: Kolesterol, şeker ve iltihap değerleri ölçülür.

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle ilk olarak Doppler ultrason gibi basit ve ağrısız bir test yapılır. Anjiyografi gibi ileri tetkiklerde damar içine kateter (ince tüp) yerleştirilebilir; bu işlem lokal anestezi ile yapılır ve genellikle birkaç saat içinde taburcu olabilirsiniz.

Tedavi

Tedavinin amacı damar tıkanıklığının ilerlemesini durdurmak, belirtileri azaltmak ve kalp krizi, felç gibi ciddi olayları önlemektir. Tedavi altta yatan nedene ve hastalığın evresine göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakmak en önemli adımdır.
• Düzenli yürüyüş (günde en az 30 dakika) bacaklardaki kan dolaşımını artırır.
• Sağlıklı beslenin: sebze, meyve, tam tahıl, az tuz ve az yağ tüketin.
• Kilonuzu kontrol altında tutun.
• Kan şekerinizi, tansiyonunuzu ve kolesterolünüzü düzenli takip edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan sulandırıcı ilaçlar (antiplatelet/antikoagülan), kolesterol düşürücü ilaçlar (statinler) ve tansiyon ilaçları önerebilir. İlaçların isim ve dozlarını doktorunuz belirleyecektir. Ayrıca bacak ağrısını azaltmak için damar genişletici ilaçlar da kullanılabilir. Tüm ilaçları düzenli kullanmalı ve doktor kontrolünde olmalısınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri yetersiz kalırsa veya damar tıkanıklığı ilerlemişse, damar açma işlemleri (balon anjiyoplasti, stent veya bypass cerrahisi) gerekebilir. Bu kararı damar cerrahınız sizin durumunuza göre verecektir.

Bu durumla yaşamak

Kronik dolaşım sorunlarıyla yaşamak, bazı günlük alışkanlıkları değiştirmeyi gerektirebilir. Bacaklarınızı yüksekte tutmak, uzun süre ayakta kalmamak ve soğuktan korumak faydalıdır. Yürüme mesafesi ağrıya neden oluyorsa, ağrı başlamadan dinlenmek ve yürümeye devam etmek (dur-kalk yürüyüşü) dolaşımı iyileştirebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarayı bırakın (Sağlık Bakanlığı Sigara Bırakma Hattı 171'i arayabilirsiniz).
• Düzenli egzersiz yapın (özellikle yürüyüş).
• Ayak bakımınıza özen gösterin: Ayaklarınızı her gün kontrol edin, yara veya renk değişikliği varsa doktora bildirin.
• Stresten uzak durmaya çalışın.
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde doymuş yağ, tuz ve şekeri azaltın. Bol lifli besinler (sebze, meyve, baklagiller) ve omega-3 kaynakları (balık, ceviz) tüketin. Haftada en az 5 gün 30 dakika yürüyüş yapın. Yürüyüş sırasında ağrı olursa durup dinlenin, sonra tekrar başlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Duygularınızı ailenizle veya bir uzmanla paylaşmaktan çekinmeyin. Psikolojik destek, hastalıkla baş etmenizi kolaylaştırabilir.

Önleme

Tamamen önlenemese de risk faktörlerini kontrol altına alarak hastalığın ortaya çıkması geciktirilebilir veya ilerlemesi yavaşlatılabilir. En önemlisi sigara içmemek, sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve kan şekeri, tansiyon, kolesterolü kontrol altında tutmaktır.

Tarama programları

50 yaş üstü sigara içenler veya diyabet hastaları düzenli olarak tarama yaptırmalıdır. Taramada ayak bileği-kol basıncı indeksi (ABI) ölçümü kullanılabilir. Doktorunuza danışarak uygun sıklığı öğrenin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacak yaralarının iyileşmemesi ve enfeksiyon (ülser)
• Kangren (doku ölümü) – bu durumda amputasyon (bacak kesilmesi) gerekebilir
• Kalp krizi veya felç riskinde artış
• Istirahat ağrısı (dinlenirken bile bacak ağrısı)

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu kişi günlük yaşamına devam edebilir. Belirtiler azalır veya kaybolur. Sigarayı bırakmak ve düzenli yürüyüş yapmak çok faydalıdır. Düzenli doktor kontrolleri ile ciddi komplikasyonlar büyük ölçüde önlenebilir. Umutlu olmak için nedenler var.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• World Heart Federation ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.