Nosebleed in older adults

Genel Bakış

Burun kanaması (epistaksis), burun içindeki küçük damarların yırtılmasıyla oluşan kanamadır. Yaşlı yetişkinlerde burun mukozasının incelmesi ve kuruması nedeniyle daha sık görülür. Genellikle ön burun bölgesinden kaynaklanan kanamalar (ön burun kanaması) tehlikeli değildir ve evde kontrol altına alınabilir. Nadiren arka burun bölgesinden kanama (arka burun kanaması) daha ciddi olabilir ve tıbbi yardım gerektirir.

Evet, burun kanaması yaşlı yetişkinlerde sık görülen bir durumdur. 60 yaş üstü kişilerde burun mukozası incelir, damarlar daha kırılgan hale gelir. Ayrıca kullanılan bazı ilaçlar da riski artırabilir. Her dört yaşlıdan birinin hayatında en az bir kez burun kanaması geçirdiği tahmin edilmektedir.

Burun kanaması her yaşta görülebilir, ancak 60 yaş üstü bireylerde daha sıktır. Yüksek tansiyon, kan sulandırıcı ilaç kullanımı, burun kuruluğu ve alerjik rinit gibi durumlar riski artırır. Kadın ve erkeklerde eşit oranda görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burundan kan gelmesi (tek taraflı veya çift taraflı)
• Kanın boğaza akmasıyla ağızda kan tadı
• Baş dönmesi veya sersemlik (kanama miktarı fazlaysa)
• Hafif baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda burun kanaması genellikle burnu karıştırma veya kuru hava nedeniyle olur.
• Kanama genellikle azdır ve çabuk durur.
• Çocuklarda nadiren ciddi bir nedene bağlıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kanama süresi daha uzun olabilir.
• Arka burun kanaması (posterior epistaksis) daha sık görülür ve daha zor durur.
• Yüksek tansiyon veya kan sulandırıcı ilaç kullananlarda kanama şiddetli olabilir.
• Kan kaybına bağlı bayılma veya düşme riski artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Burun mukozasının kuruması (kuru hava, kalorifer, klima)
• Burnu karıştırma veya sümkürme
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Kan sulandırıcı ilaçlar (aspirin, klopidogrel, varfarin gibi)
• Burun içi yaraları veya enfeksiyonlar
• Nazal polipler veya tümörler (nadir)

Risk faktörleri

• 60 yaş üstü olmak
• Yüksek tansiyon
• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı
• Kuru iklim veya kuru ortam (kış aylarında kaloriferli evler)
• Alerjik rinit veya sinüzit
• Burun travması (darbe veya düşme)
• Karaciğer veya böbrek hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanama 20 dakika içinde durmazsa veya çok şiddetliyse
• Kanama baş dönmesi, bayılma, nefes darlığı veya göğüs ağrısına yol açıyorsa
• Kanama kafa travması sonrası başladıysa
• Kan sulandırıcı ilaç kullanan bir kişide kanama durmuyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Burun kanamaları sık sık tekrarlıyorsa (haftada birkaç kez)
• Kanama ilaçlarınıza bağlıysa (doktorunuz ilaç dozunu ayarlayabilir)
• Burun tıkanıklığı, ağrı, şişlik veya koku kaybı varsa
• Genel sağlık durumunuzda bir değişiklik fark ederseniz

Tanı

Doktor, burun kanamasını değerlendirmek için öncelikle tıbbi geçmişinizi dinler ve fizik muayene yapar. Burun içini aydınlatmak için özel bir alet (otoskop veya nazal endoskop) kullanarak kanamanın kaynağını belirler. Tansiyonunuzu ölçer, kullandığınız ilaçları sorgular.

Yapılabilecek testler

• Kan basıncı ölçümü (tansiyon)
• Kan testleri (kan sulandırıcı etkisini görmek için, tam kan sayımı)
• Burun endoskopisi (burun içini daha detaylı görmek için)
• Gerekirse görüntüleme (tomografi) – nadiren tümör veya polip şüphesinde

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz, ancak genellikle ağrısızdır. Doktor kanamayı durdurmak için gümüş nitrat veya elektrokoter gibi yöntemler uygulayabilir. Sonuçlar genellikle aynı gün içinde netleşir.

Tedavi

Burun kanamasının tedavisi kanamanın şiddetine ve nedenine bağlıdır. Çoğu kanama basit önlemlerle durur. Sık tekrarlayan veya durmayan kanamalarda doktor müdahalesi gerekebilir. Tedavide amaç kanamayı durdurmak, nedenini ortadan kaldırmak ve tekrarlamasını önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Sakin kalın ve oturun, başınızı hafifçe öne eğin (geriye yatırmayın).
• Burnun yumuşak kısmını başparmağınız ve işaret parmağınızla sıkın ve 10-15 dakika boyunca baskı uygulayın.
• Bu sürede ağzınızdan nefes alın.
• Kanamayı durdurmak için burun deliklerine bir buz torbası veya soğuk kompres koyabilirsiniz.
• Kanama durduktan sonra en az 24 saat boyunca burnunuzu karıştırmayın, sümkürmeyin ve ağır kaldırmayın.
• Kuru havayı önlemek için odanıza bir nemlendirici koyun veya buhar makinesi kullanın.

Tıbbi tedaviler

Eğer kanama durmazsa doktor burnun içine lokal anestezi uygulayarak ‘gümüş nitrat’ adı verilen bir ilaçla damarı yakabilir (koterizasyon). Daha şiddetli kanamalarda burun tamponu yerleştirilebilir. Tampon birkaç gün kalabilir. Ayrıca kan sulandırıcı ilaç kullanımı varsa doktorunuza danışarak ilaç dozunuzu ayarlatabilirsiniz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, tekrarlayan veya durdurulamayan kanamalarda cerrahi müdahale gerekebilir (örneğin, burun içindeki damarın bağlanması veya embolizasyon). Bu işlemler uzman bir kulak burun boğaz doktoru tarafından yapılır.

Bu durumla yaşamak

Burun kanamaları çoğu zaman can sıkıcı olsa da genellikle ciddi değildir. Basit önlemlerle günlük yaşamınızı sürdürebilirsiniz. Tekrarlayan kanamalar yaşıyorsanız doktorunuzla düzenli iletişim halinde olun. Kanama anında panik yapmamak, doğru ilk yardımı bilmek önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Burnunuzu temizlerken sert sümkürmekten kaçının, burun deliklerini yavaşça ve birer birer temizleyin.
• Kuru ortamlardan kaçının; evinizde nemlendirici kullanın.
• Burnunuzu karıştırmayın, tırnaklarınızı kısa tutun.
• Sigara dumanı ve güçlü kokular burun mukozasını tahriş edebilir, ortamlardan uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir beslenme düzeni kan damarlarının güçlü kalmasına yardımcı olur. Bol su için, lifli gıdalar tüketin (kabızlık ıkınmaya neden olarak kanamayı tetikleyebilir). C vitamini açısından zengin besinler (portakal, kivi, yeşil biber) damar sağlığını destekler. Egzersiz yaparken aşırı zorlanmamaya dikkat edin; ağır kaldırmak burun içi basıncı artırabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan burun kanamaları kaygı ve strese yol açabilir. Özellikle yaşlı bireyler kan kaybından korkabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Endişelerinizi doktorunuzla ve ailenizle paylaşın. Basit bir sağlık sorunu olduğunu hatırlamak önemlidir.

Önleme

Evet, birçok burun kanaması basit önlemlerle önlenebilir. Burnun içini nemli tutmak en önemli adımdır. Tuzlu su spreyleri (reçetesiz satılan) veya burun merhemleri kullanarak mukozayı nemlendirebilirsiniz. Tansiyonunuzu kontrol altında tutun, kan sulandırıcı ilaçları düzenli kullanın ve doktor kontrolünü aksatmayın.

Aşılar

Atlayınız (bu konuda aşı yoktur).

Tarama programları

Düzenli tansiyon ölçümü ve yıllık check-up, burun kanamasına neden olabilecek altta yatan hastalıkların erken tespitine yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli veya şiddetli kanama nedeniyle kansızlık (anemi) gelişebilir.
• Kan kaybına bağlı tansiyon düşüklüğü ve bayılma.
• Kanama boğaza akarsa solunum yolu tıkanıklığı (nadir).
• Nadiren kanama pıhtılaşma bozukluğunun belirtisi olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Burun kanamalarının büyük çoğunluğu kendi kendine veya basit müdahale ile durur. Yaşlı yetişkinlerde bile prognoz çok iyidir. Tekrarlayan kanamaların altında yatan neden tedavi edildiğinde sorun tamamen çözülebilir. Unutmayın, bu durum genellikle ciddi değildir ve doktorunuz sizin için en iyi bakımı sağlayacaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.