Yaşlılarda uyuşma

Genel Bakış

Uyuşma, vücudun bazı bölgelerinde his kaybı veya karıncalanma hissidir. Yaşlı yetişkinlerde sık görülen bir durumdur ve genellikle sinirlerdeki, kan dolaşımındaki veya omurgadaki sorunlardan kaynaklanır.

Evet, uyuşma özellikle 65 yaş üstü bireylerde oldukça yaygındır. Nüfusun yaklaşık üçte biri yaşamlarının bir döneminde bu sorunu yaşar.

Uyuşma en çok diyabet, yüksek tansiyon, damar hastalıkları veya omurga sorunları olan yaşlı yetişkinleri etkiler. Ayrıca sigara içenlerde ve düzensiz beslenenlerde de daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• His kaybı veya azalması
• Karıncalanma, iğne batması hissi
• Yanma veya soğukluk hissi
• Güçsüzlük veya dengesizlik

Çocuklarda belirtiler

• Bu bölüm yalnızca yaşlı yetişkinler içindir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ellerde ve ayaklarda (eldiven-çorap tarzı) uyuşma
• Yürürken dengesizlik veya ayakları yere vurma
• Küçük nesneleri tutmada zorluk (düğme iliklemek gibi)
• Gece artan uyuşma veya ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Periferik nöropati: Vücuttaki uzak sinirlerin hasarı (en sık diyabete bağlı)
• Damar sorunları: Bacaklara kan akışının azalması (periferik arter hastalığı)
• Omurga sorunları: Bel fıtığı veya omurilik daralması (spinal stenoz)
• Vitamin eksiklikleri: Özellikle B12, B6, E vitamini eksikliği
• İlaç yan etkileri: Kanser tedavisi, bazı tansiyon ilaçları veya antidepresanlar
• Alkol kullanımı: Uzun süreli alkol tüketimi sinir hasarına yol açabilir

Risk faktörleri

• İlerleyen yaş (65 yaş üzeri)
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Yüksek tansiyon ve kalp hastalığı
• Sigara içmek
• Obezite ve hareketsiz yaşam
• Uzun süreli alkol tüketimi
• Bazı vitaminlerin yetersiz alımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil durum' olarak işaretlenen belirtilerden biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Uyuşma bir kaza veya travma sonrası aniden ortaya çıktıysa aynı gün doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uyuşma yavaş yavaş başlıyor ve giderek artıyorsa birkaç hafta içinde doktora görünün.
• Diyabet, böbrek hastalığı gibi kronik bir hastalığınız varsa düzenli kontrollerinizi aksatmayın.
• Uyuşma günlük yaşamınızı etkiliyorsa (yürüme, el işi gibi) mutlaka değerlendirme alın.

Tanı

Doktor öncelikle tıbbi geçmişinizi dinler ve fizik muayene yapar. Duyu, refleks ve kas gücü testleri uygulanır. Ardından bazı ek incelemeler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Şeker, vitamin düzeyleri, tiroid ve böbrek fonksiyonları kontrol edilir.
• Sinir ileti testi (EMG): Sinirlerin ne kadar hızlı çalıştığını ölçer.
• Görüntüleme yöntemleri: Omurga sorunları için MR veya BT taraması yapılabilir.
• Biyopsi: Çok nadiren sinir biyopsisi gerekebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz sizden detaylı belirti günlüğü tutmanızı isteyebilir. Endişelenmeyin, çoğu uyuşmanın tedavi edilebilir bir nedeni vardır.

Tedavi

Tedavi, uyuşmanın altında yatan nedene bağlıdır. Amaç sinir hasarını durdurmak, belirtileri azaltmak ve günlük yaşamı kolaylaştırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Diyabet, tansiyon gibi kronik hastalıklarınız varsa bunları düzenli takip edin ve ilaçlarınızı aksatmayın.
• Sağlıklı ve dengeli beslenin: Özellikle B12 vitamini açısından zengin gıdalar (et, süt, yumurta) tüketin.
• Alkolü sınırlayın veya tamamen bırakın.
• Düzenli egzersiz yapın, ancak aşırı zorlamayın.
• Ayaklarınızı her gün kontrol edin, yara veya tahriş olup olmadığına bakın.
• Rahat, destekleyici ayakkabılar giyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz sinir ağrısını hafifletmek için bazı ilaçlar önerebilir. Ayrıca fizik tedavi, denge egzersizleri ve mesleki terapi (iş-uğraşı terapisi) ile kas gücünü korumak ve düşmeleri önlemek mümkündür. Vitamin eksikliği varsa takviye verilir. Diyabet, tiroid veya böbrek hastalığı gibi durumlar uygun şekilde tedavi edilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Omurga daralması (spinal stenoz) veya bel fıtığı gibi yapısal bir sorun varsa ve diğer tedaviler işe yaramazsa cerrahi müdahale düşünülebilir. Ancak çoğu uyuşma ameliyatsız tedavi edilir.

Bu durumla yaşamak

Uyuşma günlük yaşamı zorlaştırabilir, ancak basit önlemlerle bu etkiler azaltılabilir: banyoda tutunma barları kullanmak, kaymaz terlikler giymek, mutfakta keskin aletleri dikkatli tutmak.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yürüyüş ve esneme egzersizleri yapın.
• Sigara içiyorsanız bırakın, çünkü sigara damar sağlığını bozar.
• Stresten uzak durmaya çalışın; meditasyon veya nefes egzersizleri yardımcı olabilir.
• Uyku düzeninize dikkat edin, yorgunluk uyuşma hissini artırabilir.

Diyet ve egzersiz

Protein, B12 vitamini, magnezyum ve omega-3 yağ asitleri açısından zengin bir beslenme sinir sağlığına iyi gelir. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş, yüzme veya bisiklet sürmek kan dolaşımını artırır. Hareket etmekte zorlanıyorsanız fizyoterapist eşliğinde egzersiz yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli uyuşma endişeye ve uyku sorunlarına yol açabilir. Bu durum moral bozukluğu ve depresyon riskini artırabilir. Duygularınızı ailenizle veya bir uzmanla paylaşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Uyuşmanın bir kısmı önlenebilir. Kronik hastalıklarınızı düzenli takip ettirerek, sağlıklı beslenerek, sigara ve alkolden uzak durarak ve aktif kalarak riski azaltabilirsiniz.

Aşılar

Zona aşısı, zona hastalığına bağlı sinir hasarını ve uyuşmayı önlemeye yardımcı olabilir. Aşı takviminizi doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Diyabet, vitamin eksikliği ve tiroid hastalığı gibi durumlar için düzenli sağlık taramaları yaptırmanız önerilir. Özellikle 65 yaş üstündekiler yılda bir kez kapsamlı bir kontrol yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve kırık riskinde artış
• Ayaklarda fark edilmeyen yaralar, enfeksiyon ve ülser oluşumu
• Sinir hasarının kalıcı hale gelmesi
• Kas erimesi (atrofi) ve güçsüzlük

Uzun vadeli görünüm

Uyuşmanın altında yatan neden çoğu zaman tedavi edilebilir. Erken tanı ve uygun tedaviyle belirtiler kontrol altına alınabilir ve günlük yaşam kalitesi büyük ölçüde artırılabilir. İhmal edilmezse, ciddi komplikasyonların önüne geçmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.