varicose veins in the morning

Genel Bakış

Varis, bacaklardaki toplardamarların genişlemesi ve kıvrılmasıdır. Sabahları bacaklarda ağırlık, şişlik veya ağrı hissedilebilir. Bu durum, damarların içindeki kapakçıkların düzgün çalışmaması sonucu kanın birikmesiyle oluşur.

Evet, varis çok yaygındır. Özellikle 50 yaş üstü kadınların yaklaşık yarısında görülür.

Varis herkesi etkileyebilir, ancak kadınlarda daha sık görülür. Hamilelik, uzun süre ayakta durma, aşırı kilo ve yaşlanma riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda belirgin, mor veya mavi renkli kıvrımlı damarlar
• Bacaklarda ağırlık, yorgunluk veya sızı hissi, özellikle akşamları veya uzun süre ayakta kalınca artar
• Ayak bileklerinde hafif şişlik
• Kaşıntı veya bacaklarda huzursuzluk

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda varis nadirdir, ancak doğuştan damar sorunları varsa görülebilir.
• Belirtileri bacaklarda ağrı ve şişlik olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda varis daha belirgin olabilir ve ciltte incelme, renk değişikliği veya yaralar oluşabilir.
• Bacaklarda gece krampı ve huzursuzluk sık görülür.

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamarların içindeki kapakçıkların zayıflaması (venöz yetmezlik)
• Kanın damar içinde geriye kaçarak birikmesi
• Damar duvarlarının esnekliğini kaybetmesi

Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü
• Hamilelik (özellikle birden fazla gebelik)
• Aşırı kilo veya obezite
• Uzun süre ayakta kalmayı gerektiren işler
• İleri yaş
• Hormonal değişiklikler (doğum kontrol hapı veya menopoz)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani gelişen şişlik, kızarıklık ve ağrı
• Varisli bir damardan kanama
• Açık yara veya ciltte renk değişikliği

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Varisler rahatsızlık vermeye başlarsa veya estetik kaygı oluşturursa
• Bacaklarda sürekli ağırlık, yorgunluk veya kramp varsa
• Ayak bileklerinde şişlik geçmiyorsa

Tanı

Doktorunuz önce bacaklarınızı ayakta ve uzanmış halde muayene eder. Genellikle tanı için ek test gerekmez.

Yapılabilecek testler

• Doppler ultrason: Bacak damarlarındaki kan akışını ve kapakçıkların durumunu görüntüleyen ağrısız bir test.
• Gerektiğinde venografi (damar filmi) yapılabilir, ancak nadiren kullanılır.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz bacaklarınıza bakacak, damarları elle kontrol edecek ve size belirtilerinizi soracaktır. Ultrason yapılacaksa, soğuk bir jel sürülüp bacaklarınıza bir prob gezdirilir. İşlem rahatsızlık vermez.

Tedavi

Varis tedavisinde amaç belirtileri azaltmak, komplikasyonları önlemek ve damar görünümünü iyileştirmektir. Tedavi kişiye özeldir ve yaşam alışkanlıkları, kompresyon çorapları, girişimsel işlemler veya cerrahiyi içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Bacaklarınızı mümkün olduğunca yukarı kaldırın (günde birkaç kez 15-20 dakika)
• Düzenli yürüyüş yapın, uzun süre ayakta veya oturarak kalmaktan kaçının
• Varis çorabı (kompresyon çorabı) kullanın – eczaneden doktor tavsiyesiyle temin edebilirsiniz
• Aşırı sıcaktan (sauna, sıcak banyo) kaçının, çünkü sıcak damarları daha da genişletir

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekirse girişimsel tedavi yöntemleri önerebilir. Bunlar arasında damar içine ilaç enjeksiyonu (skleroterapi), lazer veya radyofrekans ile damarın kapatılması (endovenöz ablasyon) bulunur. Bu işlemler genellikle ayakta yapılır ve günlük hayata hızlı dönüş sağlar.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok büyük ve ileri derecede varislerde, diğer tedaviler yetersiz kaldığında cerrahi seçenek (varis soyulması – stripping) düşünülebilir. Bu karar doktorunuz tarafından verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşamak genellikle mümkündür. Bacaklarınızı düzenli olarak dinlendirin, esnek giysiler tercih edin ve yüksek topuklu ayakkabılardan kaçının. Gün içinde kısa yürüyüşler yapmak kan dolaşımınızı iyileştirir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş veya yüzme
• Kilo kontrolü sağlamak
• Dar kıyafetler ve kemerlerden kaçınmak
• Uzun yolculuklarda sık sık mola verip bacakları hareket ettirmek

Diyet ve egzersiz

Bol lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıllar) tüketmek kabızlığı önler ve damarlara binen baskıyı azaltır. Ayrıca yeterli su içmek ve tuz alımını sınırlamak ödem oluşumunu engelleyebilir. Bacak kaslarını çalıştıran egzersizler (yürüyüş, bisiklet, yüzme) önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varisler bazı kişilerde görünüm endişesine veya özgüven düşüklüğüne yol açabilir. Unutulmamalıdır ki bu durum tedavi edilebilir ve birçok kişi başarılı bir şekilde yönetmektedir. Duygularınızı yakınlarınızla veya bir uzmanla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Varisleri tamamen önlemek mümkün olmasa da riski azaltmak için sağlıklı kilo korumak, düzenli egzersiz yapmak ve uzun süreli hareketsizlikten kaçınmak önemlidir. Ayrıca bacakları sıkıştırmayan giysiler tercih edilmelidir.

Tarama programları

Varisler için özel bir tarama testi yoktur. Ancak ailenizde varis öyküsü varsa veya belirtiler yaşıyorsanız doktora danışmanız iyi olur. Doktorunuz gerekli görmesi halinde ultrason yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacaklarda açık yaralar (venöz ülser), özellikle ayak bileği çevresinde
• Derin ven trombozu (bacakta pıhtı oluşumu) ve akciğere pıhtı atması (pulmoner emboli) riski
• Varisli bir damarın yırtılması ve kanama
• Ciltte kalıcı renk değişiklikleri ve sertleşme

Uzun vadeli görünüm

Varisler genellikle iyi huyludur ve uygun bakımla komplikasyonlar büyük ölçüde önlenebilir. Tedavi edilmediğinde sorunlar zamanla artabilir, ancak erken müdahale ve yaşam tarzı değişiklikleri ile sonuçlar oldukça başarılıdır. Çoğu kişi varislerle rahatça yaşayabilir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.