varicose veins on one side

Genel Bakış

Varisli damarlar, genellikle bacaklarda görülen, şişmiş, bükülmüş ve mavi-mor renkte olan toplardamarlardır. Bu damarlar, içindeki kapakçıkların düzgün çalışmaması sonucu kanın geriye kaçarak birikmesiyle oluşur. Tek tarafta görülmesi mümkündür ve genellikle bacakta ağırlık, ağrı ve şişlik hissi ile kendini gösterir.

Evet, varisli damarlar oldukça yaygındır. Yetişkinlerin yaklaşık üçte birinde görülür. Tek taraflı varis daha az sıklıkla olsa da rastlanabilir.

Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Ailesinde varis öyküsü olanlar, uzun süre ayakta kalan veya oturanlar, fazla kilolu kişiler ve hamileler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacakta görünür, kabarık, mor veya mavi renkli damarlar
• Bacakta ağırlık, yorgunluk, zonklama veya kramp hissi
• Uzun süre ayakta durunca artan şişlik
• Ayak bileği ve bacakta hafif şişlik
• Kaşıntı veya alt bacakta ciltte renk değişiklikleri

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda varis oldukça nadirdir. Genellikle doğuştan damar anomalileri ile ilişkilidir. Çocukta bacakta şişlik, kızarıklık veya ağrı varsa mutlaka çocuk doktoruna başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt incelmesi nedeniyle varisler daha belirgin olabilir.
• Daha sık kaşıntı, egzama ve cilt yaraları (ülser) görülebilir.
• Düşme riskini artırabilir; denge sorunlarına yol açabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamarlardaki kapakçıkların zayıflaması veya hasar görmesi
• Damar duvarının elastikiyetini kaybetmesi
• Kanın normal yönde akışını engelleyen tıkanıklıklar (örneğin pıhtı)

Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü
• Kadın olmak (hormonal faktörler)
• İlerleyen yaş
• Aşırı kilo veya obezite
• Hamilelik
• Uzun süre ayakta durma veya oturma (mesleki faktörler)
• Bacakta geçirilmiş travma veya cerrahi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani, şiddetli bacak şişliği ve ağrısı
• Varisli bölgeden kanama
• Ateş, kızarıklık ve iltihap belirtileri
• Nefes darlığı ile seyreden bacak sorunları

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bacakta belirgin varisler oluştuysa
• Ayakta durmakla artan ağrı, ağırlık hissi veya kramplar varsa
• Varisler günlük yaşamı etkiliyorsa (örneğin yürüyüşü kısıtlıyorsa)
• Ciltte renk değişikliği, kuruluk veya kaşıntı başladıysa

Tanı

Doktor fizik muayene yaparak varislerinizin durumunu değerlendirir. Bacaklarınızdaki damarları incelemek için renkli Doppler ultrason gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Doktor, ayakta dururken ve yatarken damarları inceler.
• Renkli Doppler Ultrason: Ses dalgaları ile kan akışının yönü, hızı ve kapakçıkların işlevi değerlendirilir.
• Venöz pletismografi (gerekirse): Bacaktaki kan hacmini ölçer.

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle muayene ve ultrason işlemi aynı gün içinde tamamlanır. Ağrılı bir işlem değildir. Doktorunuz sonuçları sizinle detaylıca paylaşacak ve tedavi seçeneklerini anlatacaktır.

Tedavi

Tedavi amacı, belirtileri azaltmak, görünümü iyileştirmek ve komplikasyonları önlemektir. İlk aşamada yaşam tarzı değişiklikleri ve destekleyici ürünler önerilir. İlerlemiş durumlarda girişimsel tedaviler düşünülebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapmak, özellikle yürüyüş ve yüzme gibi bacak kaslarını çalıştıran aktiviteler
• Uzun süre ayakta kalmamaya özen göstermek, arada oturup bacakları yükseltmek
• Otururken bacakları kalp seviyesinin üzerine kaldırmak (örneğin yastıkla destekleyerek)
• Dar kıyafetlerden kaçınmak ve rahat ayakkabılar giymek
• Varis çorabı (kompresyon çorabı) kullanmak (doktor tavsiyesi ile uygun basınç seviyesi seçilir)
• Tuz alımını azaltmak ve bol su içmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz aşağıdaki yöntemlerden birini veya birkaçını önerebilir: Skleroterapi (varis damara özel bir solüsyon enjekte edilerek damarın kapanması), lazer tedavisi (ışık enerjisi ile damarın içten kapatılması), radyofrekans ablasyonu (ısı enerjisi ile damar kapatılması), yapıştırıcı ile damar kapatma veya flebektomi (küçük kesilerle damarın çıkarılması). Tedaviye karar verirken yaşınız, varisin yeri ve büyüklüğü gibi faktörler dikkate alınır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri derece varislerde, cilt yaraları (ülser) oluştuğunda, şiddetli ağrı veya pıhtı riski varsa cerrahi seçenekler (örneğin ven çekme işlemi) değerlendirilebilir. Ameliyat sonrası iyileşme süresi kişiye göre değişir.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşarken basit önlemlerle rahatlayabilirsiniz. Günde birkaç kez bacaklarınızı yukarı kaldırmak, uzun süre hareketsiz kalmamak ve varis çorabınızı düzenli giymek belirtileri hafifletir. Bacaklarınızı aşırı sıcaktan korumak da şişliği azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 3-4 gün 30 dakika yürüyüş yapmak
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutmak
• Sigara kullanmamak
• Uzun süreli oturma veya ayakta kalmayı bölmek
• Yüksek topuklu ayakkabıları sınırlamak

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) tüketmek kabızlığı önleyerek bacak damarlarına binen baskıyı azaltır. Tuzu azaltmak ödemi (şişliği) kontrol altında tutar. Düzenli egzersiz kan dolaşımını iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varislerin görünümü bazı kişilerde özgüven sorunlarına yol açabilir. Bu durumun yaygın olduğunu ve tedavi edilebilir olduğunu unutmayın. Endişelerinizi doktorunuzla veya güvendiğiniz bir sağlık çalışanıyla paylaşın.

Önleme

Varisleri tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltmak mümkündür. Düzenli egzersiz, sağlıklı kilo korumak, bacakları yüksekte tutmak ve dar giysilerden kaçınmak en etkili önlemlerdir.

Tarama programları

Genel tarama önerilmez. Ancak ailenizde varis öyküsü varsa veya yüksek risk grubundaysanız düzenli doktor kontrolü faydalı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte egzama, renk değişimi ve sertleşme (lipodermatoskleroz)
• Bacak ülserleri (ağrılı, iyileşmeyen yaralar)
• Yüzeyel tromboflebit (damar iltihabı ve pıhtılaşma)
• Derin ven trombozu (nadir, ancak ciddi bir pıhtılaşma durumu)
• Kanama: varisli damar yırtılabilir

Uzun vadeli görünüm

Varisler genellikle yaşam kalitesini etkiler ancak ciddi sağlık sorunlarına neden olmaz. Tedavi ile belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Erken müdahale komplikasyon riskini azaltır. Çoğu kişi uygun bakım ve tedaviyle normal hayatına devam edebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.