vein on one side

Genel Bakış

Bacak veya kolda, sadece bir tarafta görülen şiş, sert veya ağrılı bir damar (ven) sorunudur. Bu durum, genellikle toplardamarların içinde kan pıhtısı oluşması (derin ven trombozu) veya yüzeyel toplardamarların iltihaplanması (tromboflebit) ile ilgilidir.

Evet, her yıl her 1000 kişiden yaklaşık 1-2'sinde derin ven trombozu görülür. Yüzeyel tromboflebit ise daha sıktır.

Özellikle 60 yaş üstü, uzun süre hareketsiz kalan (uzun uçak yolculuğu, hastane yatağı), hamileler, aşırı kilolu veya pıhtılaşma bozukluğu olan kişilerde daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacakta veya kolda sadece bir tarafta şişlik
• Etkilenen bölgede ağrı, hassasiyet veya kramp hissi
• Ciltte kızarıklık veya morarma
• Bölgenin dokunulduğunda sıcak olması
• Derinin altında sert bir kordon gibi hissedilen damar (yüzeyel tromboflebit)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle bacakta şişlik ve topallama görülür.
• Ağrı daha hafif olabilir, bazen sadece huzursuzluk veya ateş olur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şişlik daha belirgin olabilir ve cilt kolayca yaralanabilir.
• Ağrı bazen hafif veya hiç olmayabilir; bu nedenle yaşlılarda DVT sıklıkla fark edilmez.

Nedenler

Ana nedenler

• Damar duvarında hasar (ameliyat, travma, kateter uygulaması)
• Kan akışının yavaşlaması (uzun süreli hareketsizlik, yatak istirahati, uzun yolculuklar)
• Kanın pıhtılaşma eğiliminin artması (genetik bozukluklar, kanser, doğum kontrol hapı, hamilelik)

Risk faktörleri

• 60 yaş üstü olmak
• Fazla kilo veya obezite
• Sigara içmek
• Yakın zamanda geçirilmiş büyük bir ameliyat veya kırık
• Hamilelik ve lohusalık dönemi
• Kanser veya kanser tedavisi görmek
• Ailede DVT veya akciğer pıhtısı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta veya kolda aniden başlayan şişlik, ağrı ve kızarıklık
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya kanlı öksürük varsa hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif ağrılı, küçük bir şişlik fark ederseniz birkaç gün içinde aile hekiminize veya dolaşım uzmanına (kalp-damar cerrahisi) başvurun.
• Daha önce DVT geçirdiyseniz ve benzer belirtiler yeniden başlarsa.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve muayene eder. Genellikle kesin tanı için ultrason yöntemi kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Renkli Doppler ultrason (damarların içindeki kan akışını ve pıhtıyı gösterir)
• Kan testi (D-dimer testi - pıhtı yıkım ürünlerini ölçer, yüksek çıkarsa ileri tetkik gerekir)
• Gerekirse venografi (nadiren, çok özel durumlarda damar içine kontrast madde verilerek röntgen çekilmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Önce aile hekiminize gidebilirsiniz. O sizi kalp-damar cerrahisi veya kardiyoloji bölümüne yönlendirebilir. Ultrason ağrısız ve kısa süren bir işlemdir. Sonuçlar genellikle aynı gün çıkar.

Tedavi

Tedavinin amacı pıhtının büyümesini durdurmak ve akciğere gitmesini engellemektir. Erken tedavi çok etkilidir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde bacak veya kolu dinlendirin ama tamamen hareketsiz kalmaktan kaçının.
• Yatarken etkilenen bölgeyi kalp seviyesinden yukarı kaldırın.
• Sıcak kompres uygulamayın; soğuk kompres şişliği azaltabilir.
• Dar giysilerden ve sıkı bandajdan kaçının.
• Bol su için, hareket edin (doktor izin verirse).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan sulandırıcı ilaçlar (antikoagülan) reçete edebilir. Bu ilaçlar pıhtının büyümesini önler ve vücudun pıhtıyı eritmesine yardımcı olur. Tedavi genellikle en az 3-6 ay sürer. Bazen pıhtıyı eriten ilaçlar (trombolitik) da kullanılabilir. Tedavi sırasında düzenli kan testleri gerekebilir. Ağrı kesiciler sadece doktor önerisiyle kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, büyük pıhtılarda veya ilaç tedavisinin işe yaramadığı durumlarda, damar içine pıhtıyı çıkarmak için kateterle müdahale (trombektomi) yapılabilir. Vena kava filtresi takılması da bazen tercih edilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi altındayken günlük hayatınıza dönebilirsiniz, ancak birkaç hafta ağır kaldırmaktan ve yoğun spordan kaçının. İlaçlarınızı düzenli almanız çok önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Uzun süre oturmaktan kaçının, her saat başı kalkıp kısa yürüyüşler yapın.
• Sigara kullanıyorsanız bırakın.
• Seyahat ederken bol bol bacak egzersizi yapın ve bol giysiler giyin.
• Doktorunuza danışmadan bitkisel takviye veya ağrı kesici almayın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, fazla kilolardan kurtulmak damar sağlığınızı korur. Bol lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) ve yeterli su tüketin. Yürüyüş, yüzme gibi düşük etkili egzersizler güvenlidir. Aşırı zorlayıcı sporlardan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süreli tedavi ve akciğer pıhtısı korkusu kaygı yaratabilir. Bunun normal olduğunu bilin. Duygularınızı yakınlarınızla paylaşın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın.

Önleme

Kısmen evet. Risk faktörlerini kontrol altına alarak (kilo vermek, sigarayı bırakmak, hareketli olmak) ve doktor önerileriyle koruyucu tedbirler alarak DVT riski azaltılabilir. Uzun yolculuklar öncesi doktorunuza danışın.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur. Ancak DVT geçirdikten sonra pıhtılaşmaya yatkınlık açısından kan testleri yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Pıhtının akciğere gitmesi (pulmoner emboli) – hayati tehlike oluşturabilir.
• Kronik venöz yetmezlik (toplardamar kapakçıklarının hasar görmesi) – bacakta sürekli şişlik, ciltte renk değişikliği ve yaralar.
• Post-trombotik sendrom – ağrı, ödem ve cilt ülserleri gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edildiğinde DVT'nin büyük çoğunluğu tamamen iyileşir. Pulmoner emboli riski ilaçlarla çok düşer. Bir süre sonra normal hayatınıza dönebilirsiniz. Düzenli kontroller ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla tekrarlama riski de azaltılabilir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.