vein that comes and goes

Genel Bakış

Gelip geçici damar, genellikle bacaklardaki toplardamarların (kanı kalbe taşıyan damarlar) geçici olarak şişmesi ve belirginleşmesidir. Bu durum, damar kapakçıklarının zayıflaması sonucu kanın geriye kaçmasıyla oluşur ve damarın şekli gün içinde değişebilir.

Evet, oldukça yaygındır. Her 10 kişiden yaklaşık 3'ünde hayatlarının bir döneminde varis veya gelip geçici damar sorunu görülür.

Genellikle 30 yaş üstü kadınlarda daha sık görülür, ancak erkeklerde de olabilir. Ailesinde varis olanlar, hamileler, uzun süre ayakta duran kişiler (örneğin tezgahtarlar, öğretmenler) ve aşırı kilolu bireyler daha yatkındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda mavi veya mor renkte, ip gibi veya kıvrımlı damarlar görülmesi
• Gün içinde damarların şişip sonra inmesi
• Bacaklarda hafif ağrı, yanma veya kaşıntı
• Ayak bileklerinde veya bacaklarda şişlik
• Akşama doğru artan huzursuzluk hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda çok nadirdir, ancak doğuştan gelen damar anomalileri (örneğin hemanjiom) benzer görüntü verebilir.
• Çocuğunuzda belirgin bir damar varsa, çocuk doktoruna gösterin.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşla birlikte damarlar daha belirgin olabilir.
• Cilt incelmesi nedeniyle varisler daha kolay görülebilir.
• Eşlik eden bacak ağrısı veya yürüme zorluğu varsa doktora başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamar içindeki kapakçıkların zayıflaması: Normalde kanın kalbe doğru akmasını sağlayan bu kapakçıklar gevşeyince kan geriye kaçar ve damar genişler.
• Damar duvarının zayıf olması (genetik yatkınlık)
• Uzun süre ayakta durmak veya oturmak: Kanın bacaklarda birikmesine yol açar.

Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü
• Hamilelik (hormonal değişiklikler ve artan kan hacmi)
• Aşırı kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam tarzı
• İleri yaş
• Kadın cinsiyeti

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani şişlik, kızarıklık veya şiddetli ağrı varsa
• Varis bölgesinde açık yara veya kanama olursa
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı gelişirse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Damarlarınız sizi rahatsız ediyorsa (ağrı, kaşıntı, kozmetik kaygı)
• Ayak bileklerinde sürekli şişlik varsa
• Varisleriniz giderek büyüyorsa

Tanı

Doktor önce bacaklarınızı muayene eder ve damarlarınızı görür. Gerekirse ultrason (doppler ultrason) cihazıyla damarların içyapısına ve kan akışına bakar.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Ayakta dururken damarlar incelenir
• Doppler ultrason (renkli ultrason): Damar içindeki kan akışını ve kapakçık durumunu değerlendirir
• Nadiren venogram (damar filmi) gerekebilir, ancak günümüzde nadir kullanılır

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır. Ultrason sırasında bacaklarınıza jel sürülür ve probla hafifçe bastırılarak görüntü alınır. İşlem 15-30 dakika sürer. Sonuçlar hemen veya birkaç gün içinde belli olur.

Tedavi

Tedavi, damarların ne kadar rahatsızlık verdiğine bağlıdır. Amaç belirtileri azaltmak, ilerlemeyi durdurmak ve komplikasyonları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Bacaklarınızı yüksekte tutun (kalp seviyesinden yukarı)
• Gün içinde kısa yürüyüşler yapın, uzun süre hareketsiz kalmayın
• Varis çorapları (doktor önerisi ile) kullanın
• Bol su için ve tuzu azaltın
• Rahat kıyafetler giyin, dar giysilerden kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz durumunuza göre skleroterapi (damar içine ilaç enjeksiyonu), lazer tedavisi veya radyofrekans ablasyon gibi yöntemler önerebilir. Bu işlemler genellikle ameliyatsızdır. Ağrı kesici ve damar büzücü bazı kremler de kullanılabilir, ancak hangisinin size uygun olduğuna doktor karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi varislerde veya diğer tedavilere yanıt alınamazsa, cerrahi olarak damarın alınması (ligasyon ve stripping) gerekebilir. Bu kararı damar cerrahınız verir.

Bu durumla yaşamak

Gelip geçici damarlarla yaşamak genellikle kolaydır. Gün içinde birkaç kez bacaklarınızı yukarı kaldırmak, ara sıra yürümek şikayetlerinizi azaltır. Seyahat ederken sık sık bacaklarınızı hareket ettirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Uzun süre ayakta kalmaktan veya oturmaktan kaçının
• Haftada en az 3-4 gün yürüyüş veya yüzme gibi bacak kaslarını çalıştıran egzersizler yapın
• Fazla kilonuz varsa vermeye çalışın
• Sigara içiyorsanız bırakın

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıllar) ve bol su tüketmek kabızlığı önleyerek damarlara baskıyı azaltır. Tuzu kısıtlamak ödemi (şişliği) azaltır. Düzenli yürüyüş, bisiklet gibi aktiviteler bacak pompasını çalıştırır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varisler bazı kişilerde kozmetik endişe yaratabilir. Bu durum özgüveni etkileyebilir. Unutmayın, varisler çok yaygındır ve tedavi seçenekleri vardır. Görünümden rahatsızsanız doktorunuzla konuşun.

Önleme

Tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, riskinizi azaltabilirsiniz. Sağlıklı kiloda kalmak, düzenli egzersiz yapmak ve uzun süre hareketsiz kalmamak en önemli önlemlerdir.

Aşılar

Bu durumla ilgili bir aşı yoktur.

Tarama programları

Rutin bir tarama önerilmez. Ancak ailenizde varis öyküsü varsa veya belirtiler yaşıyorsanız, düzenli olarak damar cerrahınıza kontrol olabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik venöz yetmezlik (bacakta kalıcı şişlik, ciltte renk değişikliği)
• Bacak ülseri (iyileşmeyen yaralar),
• Derin ven trombozu (nadiren varislerden kaynaklanır)
• Kanama (varislerin incelmesi sonucu)

Uzun vadeli görünüm

Gelip geçici damarlar genellikle ciddi bir sağlık sorunu değildir. Erken önlemler ve basit yaşam değişiklikleriyle kontrol altında tutulabilir. Tedavi edilmezse bile çoğu kişide önemli bir soruna yol açmaz. Eğer belirtiler artarsa, günümüzde etkili tedaviler mevcuttur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.