vein that worsens lying down

Genel Bakış

Yatarken kötüleşen toplardamar sorunu, bacaklardaki veya pelvis bölgesindeki toplardamarların (kanı kalbe geri taşıyan damarlar) düzgün çalışmaması nedeniyle kanın birikmesi ve bu durumun yatış pozisyonunda daha belirgin hale gelmesidir. Genellikle venöz yetmezlik (damar kapakçıklarının zayıflaması) veya pelvik konjesyon sendromu (pelvis damarlarının genişlemesi) ile ilişkilidir.

Orta derecede yaygındır. Birçok kişi hayatının bir döneminde venöz yetmezlik belirtileri yaşar, ancak yatarken kötüleşme daha az görülen bir belirtidir.

40 yaş üstü, aşırı kilolu, hamile kadınlar veya uzun süre ayakta kalan kişilerde daha sık görülür. Aile öyküsü olanlar da risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda, kasıklarda veya pelviste yatarken artan sızı, ağırlık hissi veya dolgunluk
• Bacaklarda gece krampları
• Bacaklarda huzursuzluk hissi
• Ayak bileklerinde veya bacaklarda şişlik
• Bacaklarda belirginleşen mor veya kabarık damarlar

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadirdir; genellikle doğuştan damar anomalilerine bağlıdır.
• Belirtiler arasında yatarken bacaklarda morarma veya şişkin damarlar sayılabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda daha sık görülür.
• Gece krampları, bacak ağrısı ve ciltte kaşıntı veya yara oluşumu belirtiler arasındadır.

Nedenler

Ana nedenler

• Venöz yetmezlik (bacak toplardamarlarındaki kapakçıkların düzgün çalışmaması)
• Pelvik konjesyon sendromu (pelvis damarlarının genişlemesi)
• Derin ven trombozu (DVT) sonrası oluşan hasar
• Hormonal değişiklikler (hamilelik, menopoz)

Risk faktörleri

• Yaş (40 üstü)
• Obezite
• Hamilelik
• Uzun süre ayakta durma veya oturma
• Aile öyküsü
• Sigara kullanımı
• Hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani, şiddetli ağrı ve şişlik
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı
• Bacakta sıcaklık ve kızarıklık (enfeksiyon belirtisi)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yatarken sürekli tekrarlayan bacak ağrısı
• Ayak bileklerinde şişlik
• Bacaklarda belirginleşen varisler

Tanı

Doktorunuz tıbbi öykünüzü alır, fizik muayene yapar ve bacaklarınızı inceler. Belirtilerinize göre gerekli testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Venöz Doppler ultrason (damarların kan akışını görüntüleyen, ağrısız bir test)
• Pelvik ultrason (pelvis damarlarını incelemek için)
• Venografi (nadiren kullanılan, kontrast madde ile damar röntgeni)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle basittir. Ultrason sırasında herhangi bir ağrı olmaz, sadece hafif bir baskı hissedebilirsiniz. Sonuçlar genellikle hemen alınır.

Tedavi

Tedavi, şikayetlerin şiddetine ve altta yatan nedene bağlıdır. Hafif durumlarda yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir. Daha ileri durumlarda tıbbi tedaviler uygulanır.

Evde kişisel bakım

• Bacaklarınızı yüksekte tutarak dinlenin (yatarken ayaklarınızın altına yastık koyun)
• Uzun süre ayakta kalmaktan veya bacak bacak üstüne atmaktan kaçının
• Düzenli yürüyüş yapın
• Bol su için
• Doktorunuzun önerdiği şekilde varis çorabı (basınçlı çorap) kullanın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, damarlardaki kan akışını iyileştirmek için ilaçlar önerebilir (ağrı kesiciler veya damar duvarını güçlendirici ilaçlar gibi). Ayrıca, varisler için skleroterapi (damar içine enjeksiyon) veya lazer tedavisi gibi girişimsel yöntemler uygulanabilir. Tedavi seçeneklerini doktorunuzla görüşün.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri vakalarda, cerrahi müdahale (varislerin çıkarılması veya damar bağlanması) düşünülebilir. Bu karar doktorunuz tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Hafif belirtilerle yaşamak mümkündür. Bacaklarınızı düzenli olarak yukarı kaldırmak rahatsızlığı azaltabilir. Uzun yolculuklarda sık sık mola verip yürüyün.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bacaklarınızı her gün birkaç kez yukarı kaldırın
• Sigara içmeyin
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Bol hareket edin

Diyet ve egzersiz

Düşük tuzlu beslenme şişliği azaltabilir. Lifli gıdalar tüketin (kabızlık damarlara baskı yapar). Düzenli yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi hafif egzersizler kan dolaşımını hızlandırır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli ağrı ve rahatsızlık hissi uykusuzluğa, gerginliğe ve kaygıya yol açabilir. Bu durumla başa çıkmak için doktorunuzla veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, risk faktörlerini azaltarak (kilo kontrolü, düzenli egzersiz, sigarayı bırakma) belirtilerin şiddetini azaltabilir ve ilerlemesini yavaşlatabilirsiniz.

Aşılar

Bu durum için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Özel bir tarama testi yoktur. Ancak ailede venöz yetmezlik öyküsü varsa, düzenli kontroller önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacaklarda ciltte renk değişimi ve kalınlaşma
• Venöz ülser (iyileşmeyen yaralar)
• Derin ven trombozu (DVT) riskinde artış
• Kan pıhtısı akciğere giderse pulmoner emboli (hayati tehlike)

Uzun vadeli görünüm

Tedaviyle hemen hemen herkes belirtilerini kontrol altına alabilir. Erken müdahale komplikasyonları önler ve yaşam kalitesini artırır. Düzenli doktor takibi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle iyi bir sonuç alınabilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Amerikan Kalp Derneği (AHA) ↗
• Damar Hastalıkları Vakfı (Vascular Disease Foundation) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.