vein with nausea

Genel Bakış

Bir damar sorununun (örneğin toplardamar iltihabı veya pıhtılaşması) yanında mide bulantısı hissetmeniz, damardaki sorunun vücudunuzda yaygın bir etki yarattığı anlamına gelebilir. Mide bulantısı tek başına bir damar hastalığı belirtisi değildir, ancak damar iltihabı veya pıhtısı olan bazı kişilerde bu şikayet görülebilir.

Mide bulantısı ile birlikte görülen damar sorunları nadirdir. Çoğu damar rahatsızlığında mide bulantısı olmaz. Ancak bu belirti ortaya çıktığında ciddi bir durumun habercisi olabilir.

Uzun süre hareketsiz kalanlar (uzun yolculuk, hastane yatışı), aşırı kilolu kişiler, hamileler, sigara içenler, kanser tedavisi görenler veya damar duvarı zedelenmesi olanlarda daha sık görülür. Yaş ilerledikçe risk artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacakta (genellikle tek tarafta) ani başlayan şişlik
• Bacakta ağrı veya hassasiyet (özellikle ayakta dururken veya yürürken)
• Damarın üzerinde kızarıklık ve ısı artışı
• Bacakta gerginlik hissi
• Hafif veya orta şiddette mide bulantısı
• Bazen ateş, halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda damar pıhtısı çok nadirdir. Ancak olursa bacakta şişlik, ağlama, huzursuzluk ve yemeyi reddetme gibi belirtiler görülebilir. Mide bulantısı kusma ile kendini gösterebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir. Bacak şişliği fark edilmeyebilir. Mide bulantısı, iştahsızlık veya karışıklık hali ilk belirti olabilir. Düşme riski artabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamar içinde kan pıhtısı oluşması (derin ven trombozu – DVT)
• Yüzeyel toplardamar iltihabı (tromboflebit) – genellikle varis zemininde oluşur
• Damar duvarının travma, enfeksiyon veya kateter gibi nedenlerle zedelenmesi
• Vücudun pıhtılaşma eğilimini artıran genetik veya edinilmiş durumlar

Risk faktörleri

• Uzun süreli hareketsizlik (yatak istirahati, uzun uçak/araba yolculuğu)
• Aşırı kilo veya obezite
• Hamilelik ve doğum sonrası dönem
• Sigara kullanımı
• Kanser veya kanser tedavisi (kemoterapi)
• Doğum kontrol hapı veya hormon tedavisi
• Geçirilmiş damar pıhtısı öyküsü
• Yaş (60 yaş üstü)
• Varis hastalığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani şişlik ve ağrı ile birlikte mide bulantınız varsa, aynı gün acile başvurun.
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma hissi varsa hemen 112’yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bacakta hafif şişlik, ara sıra mide bulantısı ve varisleriniz varsa bir hafta içinde dahiliye veya kalp-damar hastalıkları uzmanına görünün.
• Daha önce pıhtı atması geçirdiyseniz ve tekrarlayan mide bulantınız varsa kontrole gidin.

Tanı

Doktor önce belirtilerinizi dinler ve bacağınızı muayene eder. Ardından kesin tanı için görüntüleme yöntemlerine başvurur.

Yapılabilecek testler

• Venöz Doppler ultrason (bacak damarlarının ultrasonla incelenmesi) – en yaygın kullanılan tanı yöntemi
• D-dimer kan testi (pıhtı parçalanma ürünlerini ölçer; yüksek çıkarsa pıhtı olasılığı artar)
• Manyetik rezonans venografi (MR) veya bilgisayarlı tomografi venografi (BT) – gerekli durumlarda
• Kan pıhtılaşma testleri (genetik yatkınlık araştırması)

Randevunuzda neler beklenir

Hastanede veya görüntüleme merkezinde damar ultrasonu genellikle 20-30 dakika sürer, ağrısızdır. D-dimer testi için bir tüp kan alınır. Sonuçlar birkaç saat içinde çıkar. Tanı konduktan sonra tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Tedavinin amacı pıhtının büyümesini önlemek, pıhtının akciğere gitmesini engellemek ve belirtileri hafifletmektir. Tedavi genellikle kan sulandırıcı ilaçlar, dinlenme ve bacağı yüksekte tutma gibi önlemleri içerir.

Evde kişisel bakım

• Bacağınızı kalp seviyesinin üzerinde yükseltilmiş şekilde dinlendirin.
• Doktorunuz önerdiyse varis çorabı (kompresyon çorabı) kullanın.
• Bol bol su için ve hareket etmeye çalışın (ancak doktor izin verene kadar aşırı egzersizden kaçının).
• Sigara içiyorsanız bırakın.
• Reçetesiz ağrı kesicileri kullanmadan önce doktorunuza danışın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuzun reçete edeceği kan sulandırıcı ilaçlar (antikoagülanlar) pıhtının büyümesini ve yeni pıhtı oluşumunu engeller. Bu ilaçlar genellikle enjeksiyon veya ağızdan alınan haplar şeklinde kullanılır. Tedavi süresi pıhtının yerine ve risk faktörlerine bağlı olarak birkaç aydan ömür boyuna kadar değişebilir. Mide bulantısı için doktorunuzun onayıyla ek ilaçlar verilebilir. Tedavi sırasında kanama belirtilerine (diş eti kanaması, morarmalar) dikkat edilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, büyük ve tehlikeli pıhtıların çıkarılması için cerrahi girişim (trombektomi) gerekebilir. Veya uzun süreli pıhtı sorunlarında damar içine yerleştirilen filtre (vena kava filtresi) kullanılabilir. Doktorunuz sizin için en uygun kararı verecektir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi altındayken kan sulandırıcı ilaçlarınızı düzenli kullanın ve doktorunuzun önerdiği kontrollere gidin. Bacak şişliğini azaltmak için gün içinde ayağınızı yükseltin. Uzun süre oturmaktan kaçının, sık sık ayağa kalkın ve yürüyün.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktiviteyi hayatınıza katın (yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi).
• Sağlıklı beslenin ve ideal kilonuzu koruyun.
• Bol su için (günde en az 8-10 bardak).
• Dar giysiler ve çoraplardan kaçının; doktor önerdiyse varis çorabı giyin.
• Uzun yolculuklarda her saat başı kalkıp yürüyün, sıvı alın ve bacak egzersizleri yapın.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) tüketin; bu kabızlığı önler ve karın basıncını azaltarak damarlara yardımcı olur. Tuzu azaltın, fazla tuz şişliği artırabilir. Haftanın çoğu günü 30 dakika orta tempolu yürüyüş yapmak damar sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Damar pıhtısı yaşamak endişeye yol açabilir. Özellikle kan sulandırıcı kullanırken yaralanma korkusu olabilir. Bu duygular normaldir. Destek almak için doktorunuzla konuşun veya bir psikoloğa danışın.

Önleme

Tamamen önlenemese de riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz: Hareketli bir yaşam sürün, sigara içmeyin, kilonuzu kontrol altında tutun. Uzun süre hareketsiz kalacağınız durumlarda (ameliyat sonrası, uzun uçuş) doktorunuzdan koruyucu önlemler (kan sulandırıcı, varis çorabı) isteyin.

Tarama programları

Ciddi bir risk faktörünüz (örneğin kanser, önceki pıhtı öyküsü) varsa doktorunuz düzenli kontroller ve bazı tarama testleri (örneğin D-dimer) önerebilir. Genel toplumda rutin tarama önerilmez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Pıhtının akciğerlere gitmesi (pulmoner emboli) – hayatı tehdit edebilir.
• Bacakta uzun süreli şişlik, ağrı ve cilt değişiklikleri (post-trombotik sendrom)
• Damarda kalıcı hasar (kronik venöz yetmezlik)
• Pıhtının tekrarlaması

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmeyen derin ven trombozları ciddi riskler taşır. Ancak erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu insan tamamen iyileşir. Tedaviye başlandıktan sonra belirtileriniz birkaç gün içinde azalır. Kan sulandırıcı tedavisi düzenli kullanılırsa yeni pıhtı oluşumu büyük ölçüde önlenir. Pozitif kalın ve doktorunuzun önerilerine uyun.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.