Alerji provokasyon testi

Genel Bakış

Alerji yükleme testi (alerji provokasyon testi), bir alerjenin (alerjiye neden olan madde) kontrollü bir ortamda vücuda verilerek alerjik reaksiyon olup olmadığının gözlemlendiği bir testtir. Bu test, cilt veya kan testleri yeterli bilgi vermediğinde ya da alerjinin kesin kaynağını belirlemek gerektiğinde yapılır.

Alerji yükleme testi, diğer alerji testlerine göre daha az sıklıkla kullanılır. Genellikle tanıyı netleştirmek için diğer testlerin yetersiz kaldığı durumlarda başvurulur.

Bu test, her yaştan insan için uygulanabilir. Özellikle çocuklarda besin alerjilerini doğrulamak, yetişkinlerde ilaç veya böcek alerjilerini değerlendirmek amacıyla yapılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Alerji yükleme testi sırasında veya sonrasında hafif kaşıntı
• Ciltte kızarıklık veya döküntü
• Burun akıntısı veya hapşırma
• Hafif öksürük

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda test sırasında huzursuzluk veya ağlama
• Ciltte belirgin kızarıklık veya kurdeşen (ürtiker)
• Karın ağrısı veya bulantı (özellikle yiyecek alerjenleriyle)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda test sırasında tansiyon düşüklüğü veya baş dönmesi
• Nefes darlığı veya hırıltılı solunum
• Cilt reaksiyonları daha hafif olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Alerji yükleme testine ihtiyaç duymanın ana nedeni, vücudun belirli bir maddeye (alerjen) karşı aşırı tepki vermesidir. Bu duruma alerji denir.
• Alerjiler, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan maddeleri (polen, toz akarı, yer fıstığı, bazı ilaçlar gibi) tehdit olarak algılayıp saldırması sonucu ortaya çıkar.

Risk faktörleri

• Ailede alerji öyküsü bulunması
• Astım veya egzama gibi başka alerjik hastalıkların olması
• Tekrarlayan alerjik reaksiyonlar yaşamak
• Cilt veya kan testlerinin sonuç vermemesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Daha önce hiç yaşamadığınız kadar şiddetli bir alerjik reaksiyon geçirdiyseniz (nefes darlığı, bayılma, şiddetli döküntü)
• Test sırasında veya hemen sonrasında yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birini yaşarsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuz diğer alerji testlerinden sonra tanıyı netleştirmek için bu testi önerdiyse
• Belirli bir yiyeceğin veya ilacın size alerji yapıp yapmadığından emin değilseniz ve bu durum günlük hayatınızı etkiliyorsa
• Alerji tedavisine (örneğin alerji aşısı) başlamadan önce kesin tanı gerekiyorsa

Tanı

Alerji yükleme testi, alerjik reaksiyonların teşhisinde kullanılan kesin bir yöntemdir. Öncelikle doktorunuz size hangi alerjenden şüphelendiğini sorar ve testi planlar. Test, alerjenin kontrollü bir şekilde vücuda verilmesiyle yapılır.

Yapılabilecek testler

• Açık alerji yükleme testi: Hastanın ve doktorun hangi maddenin verildiğini bildiği test.
• Kör alerji yükleme testi: Hastanın hangi maddeyi aldığını bilmediği, ancak doktorun bildiği test.
• Çift kör plasebo kontrollü test: Ne hastanın ne de doktorun hangi maddeyi verildiğini bilmediği, en güvenilir yöntemdir.

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesinde doktorunuz alerjik reaksiyon belirtilerini ve acil durum planını anlatır. Test genellikle birkaç saat sürer ve sürekli gözlem altında olursunuz. Alerjen ağızdan (yiyecek, ilaç), solunum yoluyla (polen gibi) veya cilt üzerine uygulanabilir. Reaksiyon olursa hemen müdahale edilir. Testten sonra bir süre daha gözlem altında kalmanız gerekebilir.

Tedavi

Alerji yükleme testi bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Test sonucunda hangi maddelere alerjiniz olduğu belirlenir. Buna göre doktorunuz bir tedavi planı oluşturur.

Evde kişisel bakım

• Alerjenlerden kaçınmak: Test sonucunda alerjiniz olan maddelerden uzak durmak en önemli adımdır.
• Alerji günlüğü tutmak: Hangi durumlarda reaksiyon gösterdiğinizi yazmak, tetikleyicileri belirlemenize yardımcı olur.
• Acil durum planınızı öğrenmek: Hangi belirtilerde acil yardım almanız gerektiğini bilin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, alerjik reaksiyonları kontrol altına almak için antihistaminikler (alerji ilaçları), burun spreyleri veya alerji aşıları (immünoterapi) gibi tedaviler önerebilir. Bu tedavilerin her biri, alerjinizin türüne ve şiddetine göre kişiye özel seçilir. İlaç isimleri ve dozları doktorunuz tarafından belirlenir, kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Alerji yükleme testi cerrahi bir işlem değildir, bu nedenle cerrahi bir müdahale söz konusu değildir.

Bu durumla yaşamak

Alerji tanısı konduktan sonra, günlük hayatınızda tetikleyicilerden kaçınmaya dikkat etmeniz gerekir. Örneğin, besin alerjiniz varsa yiyecek etiketlerini okumak, polen alerjiniz varsa polen yoğun saatlerde dışarı çıkmamak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Alerjenlerden uzak durmak için evde önlemler almak (örneğin toz akarına karşı yatak koruyucuları kullanmak)
• Düzenli olarak doktor kontrolüne gitmek
• Acil durum için yanınızda antihistaminik veya reçeteli ilaçlar taşımak (doktorunuzun önerdiği şekilde)
• Alerji eylem planı hazırlamak ve ailenizle paylaşmak

Diyet ve egzersiz

Besin alerjiniz varsa, alerjen içermeyen bir diyet uygulamalısınız. Egzersiz sırasında bazı alerjik reaksiyonlar tetiklenebilir; bu nedenle egzersizden önce doktorunuza danışın. Egzersiz yaparken yanınızda mutlaka ilaçlarınız bulunsun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Alerji tanısı, özellikle ciddi reaksiyon riski taşıyorsa kaygıya neden olabilir. Bu durum normaldir. Psikolojik destek almak, alerji yönetimiyle başa çıkmanıza yardımcı olabilir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Alerji yükleme testi bir önleme yöntemi değil, teşhis yöntemidir. Alerjilerin kendisini tamamen önlemek mümkün olmasa da, alerjenlerden kaçınarak ve doktorunuzun önerdiği tedavileri uygulayarak reaksiyon riskini azaltabilirsiniz.

Aşılar

Bazı alerjiler için alerji aşıları (immünoterapi) mevcuttur. Bu aşılar, bağışıklık sisteminizi alerjene karşı duyarsızlaştırmayı hedefler. Aşı tedavisi doktor kontrolünde uygulanır. Aşıların koruyuculuğu hakkında doktorunuzla konuşun.

Tarama programları

Ailenizde alerji öyküsü varsa veya sık sık alerjik belirtiler yaşıyorsanız, alerji uzmanına başvurarak uygun testlerin yapılmasını sağlayabilirsiniz. Erken tanı, olası ciddi reaksiyonları önlemeye yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Alerjisi olan kişilerde, alerjenle karşılaşıldığında anafilaksi (hayatı tehdit eden alerjik reaksiyon) gelişebilir.
• Kontrol altına alınmayan alerjiler astım ataklarını tetikleyebilir veya kronik sinüzit gibi sorunlara yol açabilir.
• Besin alerjileri, yetersiz beslenmeye veya sosyal kısıtlanmalara neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Alerji tanısı alan çoğu kişi, doğru tedavi ve önlemlerle sağlıklı bir yaşam sürebilir. Alerji yükleme testi sayesinde alerjeniniz kesin olarak belirlenir ve buna göre bir plan yapılır. Bu plana uyduğunuzda ciddi reaksiyon riski büyük ölçüde azalır. Unutmayın, alerjiler yönetilebilir durumlardır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Alerji Örgütü (WAO)

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Ulusal Alerji ve Klinik İmmünoloji Derneği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.