Amniyosentez hazırlığı

Genel Bakış

Amniyosentez, hamilelik sırasında bebeğin sağlığı hakkında bilgi almak için yapılan bir tıbbi işlemdir. Karnınızdan ince bir iğne ile bebeğinizin etrafındaki sıvıdan (amniyon sıvısı) örnek alınır ve bu sıvı laboratuvarda incelenir. Bu test, genetik hastalıklar, kromozom sorunları (Down sendromu gibi) veya bazı enfeksiyonlar hakkında bilgi verebilir.

Amniyosentez, her hamile kadına yapılmaz. Genellikle ileri anne yaşı (35 yaş ve üzeri), ailede genetik hastalık öyküsü veya tarama testlerinde anormallik olan gebelere önerilir. Türkiye’de Sağlık Bakanlığı rehberlerine göre uygun durumlarda yapılmaktadır.

Amniyosentez, bebeğinde genetik bir sorun olabileceğinden şüphelenilen gebelere uygulanır. Özellikle 35 yaş üstü anneler, daha önce genetik hastalığı olan çocuk doğuranlar veya ultrason ve kan testlerinde sorun görülenler bu testi yaptırabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Amniyosentez bir semptom değil, bir tanı testidir. Bu testin yapılmasına yol açan durumlar arasında ileri anne yaşı, aile öyküsü veya tarama testlerinde anormallik yer alır.

Çocuklarda belirtiler

• Amniyosentez bebeklere değil, anne karnındaki fetüse uygulanır. Bebek doğduktan sonra bu testin bir benzeri yapılmaz.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Amniyosentez yaşlı yetişkinler için geçerli değildir; sadece hamilelik döneminde yapılır.

Nedenler

Ana nedenler

• Amniyosentez, bebeğin genetik hastalıklarını (Down sendromu, trizomi 18 gibi) veya nöral tüp defektlerini (spina bifida gibi) tespit etmek için yapılır.
• Ayrıca bazı enfeksiyonlar veya akciğer olgunluğu gibi durumlar da test edilebilir.

Risk faktörleri

• İleri anne yaşı (35 ve üzeri)
• Ailede genetik hastalık öyküsü
• Önceki gebelikte kromozom anormalliği
• Gebelikte yapılan ultrason veya kan tarama testlerinde anormallik

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Amniyosentez sonrası şiddetli ağrı, ateş, kanama veya sıvı gelmesi durumunda hemen doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuz amniyosentez önerdiyse, işlem öncesinde sağlık geçmişinizi ve endişelerinizi konuşmak için randevu alın.

Tanı

Amniyosentez, ultrason eşliğinde karın duvarından ince bir iğne ile amniyon sıvısı alınarak yapılır. Alınan sıvı laboratuvarda hücre kültürü ve genetik analizle incelenir.

Yapılabilecek testler

• Ultrason: Bebeğin ve amniyon sıvısının yerini belirlemek için kullanılır.
• Amniyon sıvısı örneği: Genetik testler (karyotip analizi) ve alfa-fetoprotein (AFP) ölçümü yapılır.
• Sonuçlar genellikle 1-2 haftada çıkar.

Randevunuzda neler beklenir

İşlem öncesinde idrarınızın dolu olması istenmez. Sırtüstü yatmanız istenir, karnınıza jel sürülür ve ultrason probu ile bebek izlenir. Ardından cildiniz temizlenir ve lokal anestezi (uyuşturucu iğne) yapılabilir. İnce bir iğne ile 20 ml kadar sıvı alınır. İşlem sırasında bir miktar baskı veya kramp hissedebilirsiniz. Sonrasında bir süre dinlenmeniz önerilir.

Tedavi

Amniyosentezin tedavisi yoktur; bu bir tanı testidir. Test sonucuna göre doktorunuz size seçenekler sunabilir. Örneğin, bir genetik hastalık tespit edilirse, durumun ne anlama geldiği ve hangi seçeneklerin olduğu (doğum sonrası bakım, özel eğitim, aile desteği gibi) konusunda danışmanlık alırsınız.

Evde kişisel bakım

• Amniyosentez sonrası 24 saat boyunca ağır kaldırmayın ve yorucu aktivitelerden kaçının.
• Bol sıvı tüketin ve dinlenin.
• Eğer hafif kramp olursa sıcak su torbası kullanabilirsiniz (ancak karnınıza değil, belinize uygulayın).
• Birkaç gün cinsel ilişkiden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Test sonucuna göre doktorunuz size özel bir tedavi planı önerebilir. Genetik bir hastalık tespit edilirse, doğum öncesi veya sonrası izlem, ilaç tedavileri veya cerrahi müdahaleler gerekebilir. Ancak bu tamamen tanıya bağlıdır ve her vaka farklıdır. Doktorunuz size en uygun seçenekleri anlatacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Amniyosentez testi sonucunda bazı durumlarda (örneğin nöral tüp defektleri) doğum sonrası cerrahi gerekebilir. Ancak bu, testin kendisiyle ilgili değil, tespit edilen durumun tedavisiyle ilgilidir.

Bu durumla yaşamak

Amniyosentez sonrası genellikle 1-2 gün dinlenmeniz önerilir. Normal günlük aktivitelerinize kısa sürede dönebilirsiniz. Test sonucunuzu beklerken kaygılı olabilirsiniz, bu çok normaldir. Bu süreçte eşiniz, aileniz veya bir danışmanla konuşmak rahatlatıcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Test sonrası kısa süreliğine hafif egzersiz yapabilirsiniz, ancak ağır sporlardan kaçının.
• Bol su için ve sağlıklı beslenmeye özen gösterin.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyebilirsiniz.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Dengeli beslenmeye devam edin. Hafif yürüyüşler yapabilirsiniz, ancak işlem sonrası 24 saat ağır egzersiz yapmamanız önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Test sonuçlarını beklemek ve olası bir genetik hastalıkla yüzleşmek duygusal olarak zorlayıcı olabilir. Kaygı, üzüntü veya korku hissetmeniz normaldir. Bu duygularınızı konuşabileceğiniz bir sağlık uzmanı veya destek grubu arayın. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Amniyosentez bir testtir, önlenmesi gereken bir durum değildir. Ancak bazı genetik hastalıkların riskini azaltmak için doğum öncesi folik asit kullanımı gibi önlemler alınabilir. Bunun için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Gebelikte yapılan ultrason ve kan taramaları (ikili, üçlü tarama testleri gibi), amniyosentez gerekip gerekmediğini belirlemeye yardımcı olur. Düzenli kontrollerinizi aksatmayın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Amniyosentez başlı başına bir tedavi değildir, bu nedenle 'tedavi edilmezse' durumu söz konusu değildir. Ancak test yapılmaması, bebeğin genetik bir hastalığının doğum öncesinde bilinememesi anlamına gelebilir. Bu durumda doğum sonrası hazırlıksız yakalanma riski vardır.
• Test yapıldığında ise düşük yapma riski (1/500 veya daha düşük), enfeksiyon veya sıvı sızıntısı gibi küçük komplikasyonlar olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Amniyosentez, bebeğiniz hakkında önemli bilgiler sağlayan güvenli bir testtir. Sonuçlar normal çıkarsa rahatlarsınız; anormal çıkarsa da size zaman ve hazırlık imkânı verir. Unutmayın, her bebek özeldir ve birçok genetik durum için günümüzde destek ve tedavi seçenekleri mevcuttur. Doktorunuz size her adımda yardımcı olacaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.