Blinded food challenge

Genel Bakış

Gıda alerjisini teşhis etmek için kullanılan bir testtir. Test sırasında, ne yediğinizi bilmeden (gözleriniz kapalı veya besin gizlenerek) şüphelenilen bir besini tüketirsiniz. Belirtileriniz doktor gözetiminde izlenir. Bu, besine gerçekten alerjiniz olup olmadığını anlamanın en güvenilir yollarından biridir.

Alerji testleri arasında altın standart olarak kabul edilir, ancak her sağlık merkezinde uygulanmaz. Uzman alerji bölümlerinde yapılır.

Her yaştan insan, özellikle gıda alerjisi şüphesi olan ve diğer testlerle kesin sonuç alınamayan kişiler için uygundur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Test sırasında tüketilen besine karşı kurdeşen (kırmızı, kaşıntılı döküntü)
• Karın ağrısı, bulantı veya kusma
• Dudaklarda, dilde veya boğazda şişlik
• Nefes darlığı, hırıltılı solunum
• Baş dönmesi veya baygınlık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Ciltte kızarıklık ve egzama alevlenmesi
• Huzursuzluk, ağlama veya uyku hali
• İshal veya karın şişliği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha hafif olabilir veya sindirim sistemi şikayetleri öne çıkabilir
• Tansiyon düşüklüğü ve baş dönmesi yaşlılarda daha risklidir

Nedenler

Ana nedenler

• Bu test, gıda alerjisinden şüphelenildiğinde, diğer testlerin yetersiz kaldığı durumlarda yapılır.
• Besinlerin neden olduğu alerjik reaksiyonları doğrulamak veya dışlamak amacıyla kullanılır.

Risk faktörleri

• Daha önce ciddi alerjik reaksiyon (anafilaksi) geçirmiş olmak
• Astım hastası olmak (özellikle kontrolsüz astım)
• Çoklu gıda alerjisi öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Besin yedikten sonra nefes darlığı, boğaz şişmesi, bayılma gibi ciddi belirtiler varsa hemen acil servise başvurun (112).
• Test sırasında veya sonrasında beklenmedik şiddetli reaksiyon olursa derhal doktora haber verin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirli bir besini yedikten sonra düzenli olarak kaşıntı, döküntü, karın ağrısı gibi belirtiler yaşıyorsanız bir alerji uzmanına başvurun.
• Daha önce gıda alerjisi tanısı almış ve testle doğrulama gerekiyorsa doktorunuzla görüşün.

Tanı

Blinded food challenge, bir alerji uzmanı tarafından hastane ortamında yapılır. Size farklı zamanlarda şüpheli besin ve plasebo (etkisiz bir besin) verilir. Ne yediğinizi bilmezsiniz. Doktor belirtilerinizi kaydeder ve değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Deri prick testi (alerji için ciltte küçük çiziklerle uygulanan test)
• Kan testi (spesifik IgE antikorlarına bakılır)
• Ağızdan yapılan gıda provokasyon testi (blinded food challenge)

Randevunuzda neler beklenir

Test genellikle birkaç saat sürer. Damar yolu açılabilir. Her dozdan sonra belirtiler açısından yakından izlenirsiniz. Test pozitif çıkarsa reaksiyon ilaçla durdurulur. Test negatifse o besini güvenle tüketebilirsiniz.

Tedavi

Blinded food challenge bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Sonuçlara göre tedavi planı belirlenir. Gıda alerjisi doğrulanırsa, alerjenden kaçınma ve acil durum hazırlığı esastır.

Evde kişisel bakım

• Test sonucu pozitifse, alerjene neden olan besini diyetinizden tamamen çıkarın.
• Etiket okuma alışkanlığı edinin, gıda etiketlerini dikkatlice inceleyin.
• Yemek siparişi verirken veya dışarıda yemek yerken alerjinizi mutlaka belirtin.

Tıbbi tedaviler

Alerjik reaksiyon durumunda antihistaminikler veya kortikosteroidler doktor kontrolünde kullanılabilir. Ciddi alerjisi olanlara epinefrin (adrenalin) oto-enjektörü reçete edilebilir. Ancak hangi ilacın kullanılacağına doktor karar verir. Alerjiden korunmanın en etkili yolu, alerjen besinden uzak durmaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu test cerrahi bir işlem değildir, ameliyat gerektirmez.

Bu durumla yaşamak

Gıda alerjisi tanısı aldıysanız, günlük hayatınızda alerjenden kaçınmak önceliğiniz olur. Alışveriş, yemek hazırlama ve dışarıda yemek yerken dikkatli olmanız gerekir. Zamanla bu alışkanlıklar kolaylaşacaktır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yanınızda her zaman doktorunuzun önerdiği acil ilaçları (örneğin epinefrin oto-enjektörü) taşıyın.
• Alerjinizi ailenize, arkadaşlarınıza ve iş arkadaşlarınıza anlatın, onları eğitin.
• Seyahat ederken alerji kartı veya bilezik kullanmayı düşünün.

Diyet ve egzersiz

Beslenmenizde alerjeni tamamen çıkarmanız gerekir. Bir diyetisyen size uygun alternatifler konusunda yardımcı olabilir. Egzersiz yapmanızda sakınca yoktur, ancak egzersiz öncesi alerjen tüketmek bazı kişilerde reaksiyonu tetikleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gıda alerjisiyle yaşamak kaygıya neden olabilir. Sosyal etkinliklerde kendinizi kısıtlanmış hissedebilirsiniz. Bu duygular normaldir. Psikolojik destek almak alerjiyle baş etmeyi kolaylaştırabilir.

Önleme

Gıda alerjisini önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak alerjen besinlerden kaçınarak reaksiyonlar önlenebilir. Belirli besinlere karşı alerjiniz varsa, diyetinizden tamamen çıkarmalısınız.

Aşılar

Gıda alerjisi için bir aşı bulunmamaktadır. Ancak bazı alerji türlerinde (örneğin yer fıstığı) immünoterapi (alerji aşısı) araştırma aşamasındadır. Doktorunuzla bu konuyu görüşebilirsiniz.

Tarama programları

Ailede gıda alerjisi öyküsü varsa, bebeklik döneminden itibaren doktor kontrolü önerilir. Ancak herkese rutin tarama yapılmaz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Gıda alerjisi teşhis edilmez ve alerjenden kaçınılmazsa ciddi alerjik reaksiyonlar (anafilaksi) meydana gelebilir
• Anafilaksi hayatı tehdit eden bir durumdur, acil müdahale gerektirir
• Kronik alerjen maruziyeti egzama, astım gibi diğer alerjik hastalıkları kötüleştirebilir

Uzun vadeli görünüm

Doğru tanı ve alerjenden kaçınma ile gıda alerjisi olan kişiler sağlıklı bir yaşam sürebilir. Çocukluk çağında başlayan bazı gıda alerjileri (süt, yumurta gibi) zamanla kaybolabilir. Yer fıstığı, kabuklu deniz ürünleri gibi alerjiler genellikle ömür boyu sürer. Düzenli doktor takibi ve acil durum planı ile yaşam kalitenizi koruyabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.