BNP ve NT-proBNP

Genel Bakış

BNP ve NT-proBNP, kalp yetmezliği adı verilen bir kalp rahatsızlığını teşhis etmek ve izlemek için kullanılan kan testleridir. Kalbiniz fazla çalıştığında veya hasar gördüğünde kana salınan iki farklı maddeyi ölçerler. İkisi de benzer bilgiler verir ama NT-proBNP vücutta daha uzun süre kaldığı için bazı durumlarda tercih edilir.

Bu testler özellikle kalp yetmezliği şüphesi olan kişilerde sıkça istenir. Kalp yetmezliği dünyada olduğu gibi Türkiye'de de yaygın bir sağlık sorunudur.

Genellikle nefes darlığı, bacak şişliği veya yorgunluk gibi belirtiler gösteren yetişkinlerde kullanılır. Yaşlılarda ve kalp hastalığı riski yüksek olanlarda daha sık istenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı, özellikle eforla veya yatarken
• Bacaklarda, ayak bileklerinde şişlik (ödem)
• Yorgunluk ve halsizlik
• Hızlı veya düzensiz kalp atışı
• Bal çıkarmasız öksürük

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme güçlüğü
• Kilo alamama
• Solunum sıkıntısı
• Huzursuzluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha silik olabilir: yorgunluk, halsizlik, kafa karışıklığı
• Nefes darlığı bazen sadece eforla değil, istirahatte de hissedilebilir
• Gece sık idrara kalkma

Nedenler

Ana nedenler

• Koroner kalp hastalığı (kalp damarlarında tıkanıklık)
• Yüksek tansiyon
• Kalp krizi
• Kalp kapak hastalıkları
• Kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopati)

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon
• Diyabet
• Obezite
• Sigara kullanımı
• Ailede kalp hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı varken hemen
• Göğüs ağrısıyla birlikte
• Bayılma nöbeti geçirirseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli kalp kontrollerinizde
• İlaçlarınızın etkisini izlemek için doktorunuzun önerdiği aralıklarla

Tanı

BNP veya NT-proBNP testi için kolunuzdan bir kan örneği alınır. Doktorunuz bu testi genellikle nefes darlığı, bacak şişliği gibi kalp yetmezliği belirtileriniz varsa ister. Sonuçlar birkaç saat içinde belli olur.

Yapılabilecek testler

• Kan testi (BNP veya NT-proBNP)
• Elektrokardiyogram (EKG)
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
• Göğüs röntgeni

Randevunuzda neler beklenir

Test işlemi sadece bir kan alımıdır, ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Sonuçlar doktorunuza kalbinizin ne kadar çalıştığı hakkında önemli bilgiler verir.

Tedavi

Kalp yetmezliği tedavisi altta yatan nedene göre kişiselleştirilir. Amaç kalbin iş yükünü hafifletmek, belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Tuzu azaltmak (günde 1 çay kaşığından az)
• Düzenli hafif egzersiz (doktor izniyle)
• Kilo kontrolü
• Sigara ve alkolden uzak durmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz tansiyon ilaçları, idrar söktürücüler veya kalp kasını güçlendiren ilaçlar önerebilir. Tedavi planı kişiseldir; ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın, asla doz değiştirmeyin. Bazı hastalarda kalp pili veya diğer cihazlar gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, kalp kapak ameliyatı, bypass cerrahisi veya kalp nakli gibi cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Doktorunuz size en uygun seçeneği anlatacaktır.

Bu durumla yaşamak

Kalp yetmezliği günlük yaşamı etkileyebilir ancak uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile kaliteli bir hayat sürmek mümkündür. Kendinizi iyi takip edin ve kontrollerinizi aksatmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatte tartılın (ani kilo artışı sıvı birikimini gösterebilir)
• Yorgunluk hissedince dinlenin
• Stresten uzak durmaya çalışın
• Doktor kontrollerini aksatmayın

Diyet ve egzersiz

Düşük tuzlu, bol sebze ve meyve içeren bir diyet önerilir. Doktorunuzun izin verdiği ölçüde hafif yürüyüşler yapabilirsiniz. Ağır egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı ve depresyona yol açabilir. Duygularınızı ailenizle veya bir psikologla paylaşmak yardımcı olabilir.

Önleme

Kalp yetmezliği tamamen önlenemese de sağlıklı yaşam alışkanlıkları riski azaltabilir. Tansiyon ve şeker kontrolü, sigara içmemek, düzenli egzersiz yapmak önemlidir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları kalp yetmezliği hastalarında enfeksiyon riskini azaltmak için önerilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Risk faktörleriniz varsa (ailenizde kalp hastalığı, yüksek tansiyon) düzenli kalp kontrolleri yaptırmanız önemlidir. Sağlık Bakanlığı taramaları hakkında aile hekiminize danışabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kötüleşen kalp yetmezliği
• Böbrek hasarı
• Kalp ritim bozukluğu (aritmi)
• Akciğer ödemi (akciğerlerde sıvı birikmesi)

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile kalp yetmezliği kontrol altına alınabilir. Birçok kişi aktif ve üretken bir hayat sürdürebilir. Tedavinize sadık kalmanız ve düzenli kontrollerinizi yaptırmanız çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.