Kan Nakli Öncesi Çapraz Karşılaştırma

Genel Bakış

Crossmatch (çapraz eşleştirme), kan transfüzyonu yapılmadan önce yapılan bir uyumluluk testidir. Bu test, alıcının kanı ile vericinin kanının birbirine uygun olup olmadığını kontrol eder. Amacı, kan nakli sırasında oluşabilecek ciddi reaksiyonları önlemektir.

Crossmatch, her kan transfüzyonu öncesinde yapılan standart bir güvenlik prosedürüdür. Kan nakli gereken her hastada kullanılır.

Crossmatch, kan nakli yapılacak tüm hastalar için uygulanır. Acil durumlarda bile, mümkün olduğunca hızlı bir şekilde crossmatch yapılmaya çalışılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Crossmatch bir test olduğu için kendine özgü belirtileri yoktur. Ancak kan nakline ihtiyaç duyulduğunu gösteren durumlar şunlar olabilir: Şiddetli kansızlık (anemi), büyük bir ameliyat veya kaza sonrası kan kaybı, kanama bozuklukları.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kan nakli ihtiyacı, doğumsal kan hastalıkları (örneğin talasemi) veya kanser tedavisi sırasında görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kan nakli genellikle kronik hastalıklara bağlı kansızlık veya kalp yetmezliği gibi durumlarda gerekebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Crossmatch testi, kan grupları (A, B, AB, 0) ve Rh faktörü uyumu için yapılır. Uyumsuzluk durumunda, alıcının bağışıklık sistemi verici kan hücrelerine saldırabilir.

Risk faktörleri

• Daha önce çok sayıda kan nakli almış olmak, geçirilmiş gebelikler, otoimmün hastalıklar, bazı ilaçlar (örneğin belirli kemoterapiler) uyumsuzluk riskini artırabilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan nakli sırasında veya sonrasında ani nefes darlığı, ateş, titreme, aşırı halsizlik veya idrar renginde koyulaşma fark ederseniz hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli kan nakli yapılan bir hastalığınız varsa (örneğin talasemi veya orak hücre hastalığı) crossmatch testinizi planlı olarak yaptırın.

Tanı

Crossmatch, kan naklinden önce alıcının ve vericinin kan örnekleri alınarak laboratuvarda yapılır. Test sonucunda uyumluluk onaylanmazsa nakil yapılmaz.

Yapılabilecek testler

• Kan grubu ve Rh faktörü tayini
• Antikor taraması (alıcı kanında beklenmedik antikorların varlığına bakılır)
• Crossmatch testi (alıcı serumu ile verici kan hücrelerinin karıştırılması)

Randevunuzda neler beklenir

Test için kolunuzdan bir tüp kan alınır. Herhangi bir özel hazırlık gerekmez. Sonuçlar genellikle 1-2 saat içinde çıkar, ancak acil durumlarda daha hızlı yapılabilir.

Tedavi

Crossmatch testinin bir tedavisi yoktur; test sadece uygun kanın seçilmesine yardımcı olur. Uygun kan bulunduğunda transfüzyon yapılır.

Evde kişisel bakım

• Crossmatch öncesinde bol sıvı tüketin (doktorunuz aksini söylemediyse).
• Test sonrası kan alma bölgesini birkaç saat kuru ve temiz tutun.
• Aşırı yorgunluk veya baş dönmesi hissederseniz dinlenin.

Tıbbi tedaviler

Crossmatch uyumlu çıkarsa kan nakli yapılır. Nakil sırasında vital bulgularınız (nabız, tansiyon, ateş) sık sık kontrol edilir. Uyumsuzluk durumunda doktorunuz alternatif kan ürünleri veya ilaç tedavilerini değerlendirecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Planlı bir ameliyat öncesinde crossmatch testi yapılır, böylece ameliyat sırasında ihtiyaç duyulabilecek kan önceden hazırlanır.

Bu durumla yaşamak

Crossmatch testi tek seferlik bir işlemdir. Kan nakline ihtiyaç duyan kronik bir hastalığınız varsa, düzenli testler yaptırmanız gerekebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kronik kansızlık durumunda demir ve vitamin açısından zengin beslenin.
• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.
• Enfeksiyonlardan korunmak için hijyen kurallarına uyun.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, kan hücrelerinin yenilenmesine yardımcı olur. Doktorunuzun onayıyla hafif egzersizler yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kan nakli gerektiren bir hastalık kaygı veya strese yol açabilir. Duygularınızı ailenizle veya sağlık uzmanınızla paylaşın.

Önleme

Crossmatch testi, kan uyuşmazlığına bağlı reaksiyonları büyük ölçüde önler. Testin kendisini önlemek gerekmez; aksine, her kan naklinde mutlaka yapılmalıdır.

Aşılar

Crossmatch ile ilgili bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Kan bağışı yapan her kişi, kan grubu ve bulaşıcı hastalıklar açısından taranır. Bu taramalar crossmatch için temel oluşturur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Crossmatch yapılmazsa uyumsuz kan nakline bağlı hemolitik reaksiyon (kırmızı kan hücrelerinin parçalanması) gelişebilir.
• Böbrek yetmezliği, şok ve hatta ölüm riski oluşabilir.

Uzun vadeli görünüm

Crossmatch testi sayesinde, kan nakli güvenli bir şekilde yapılabilmektedir. Gerekli önlemler alındığında başarı oranı çok yüksektir. Ciddi komplikasyonlar oldukça nadirdir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.