D-dimer testi

Genel Bakış

D-dimer testi, kanınızda pıhtılaşma olduğunda ortaya çıkan bir maddeyi (D-dimer) ölçen bir kan testidir. Vücudunuzda bir kan pıhtısı oluşup erimeye başladığında D-dimer seviyesi yükselir. Bu test, genellikle bacakta veya akciğerde pıhtı olup olmadığını anlamak için kullanılır.

Bu test, özellikle bacakta şişlik, ağrı veya nefes darlığı gibi belirtileri olan kişilerde sıkça istenir. Hastanelerde ve acil servislerde yaygın olarak kullanılır.

Her yaştan insana uygulanabilir, ancak özellikle ameliyat geçirmiş, uzun süre hareketsiz kalmış veya kanser tedavisi gören kişilerde pıhtı riski arttığı için daha sık istenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacakta (genellikle tek bacakta) şişlik, ağrı, sıcaklık hissi ve kızarıklık
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı, öksürük (akciğer pıhtısı belirtileri)
• Bacakta veya kolda ani başlayan ağrı ve morarma

Çocuklarda belirtiler

• Bacakta şişlik ve hareket kısıtlılığı
• Sebepsiz ağlama veya huzursuzluk
• Nefes almada zorlanma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bacakta hafif şişlik ve dolgunluk hissi
• Nefes darlığı, yorgunluk, halsizlik
• Göğüste hafif baskı veya ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Kan pıhtısı (derin ven trombozu, akciğer embolisi)
• Enfeksiyon ve iltihaplanma
• Hamilelik
• Karaciğer hastalıkları
• Travma veya ameliyat

Risk faktörleri

• Ameliyat geçirmek
• Uzun süre hareketsiz kalmak (uçak yolculuğu, yatak istirahati)
• Obezite
• Sigara içmek
• Doğum kontrol hapı veya hormon tedavisi kullanmak
• İleri yaş (60 yaş üstü)
• Kanser veya kanser tedavisi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma gibi ciddi belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Bacakta ani ve şiddetli şişlik, ağrı varsa acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bacakta hafif şişlik veya ağrı birkaç gündür devam ediyorsa doktorunuzdan randevu alın.
• Daha önce pıhtı geçirdiyseniz ve benzer belirtiler hissediyorsanız kontrol ettirin.

Tanı

D-dimer testi, koldaki bir damardan alınan bir tüp kan örneği ile yapılır. Sonuç genellikle birkaç saat içinde çıkar. Doktorunuz, sonuca ve belirtilerinize göre başka testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı
• Pıhtılaşma testleri (PT, aPTT)
• Ultrason (bacak damarlarında pıhtı aramak için)
• BT anjiyografi (akciğer damarlarında pıhtı aramak için)

Randevunuzda neler beklenir

Test için kolunuzdan kan alınır; bu işlem birkaç dakika sürer ve hafif bir acı hissedebilirsiniz. Sonuç negatifse pıhtı olma olasılığınız çok düşüktür. Pozitifse doktorunuz başka testlerle kesin tanı koyar. Bu süreçte endişelenmeyin, doktorunuz size rehberlik edecektir.

Tedavi

D-dimer testi sonucuna göre pıhtı tespit edilirse tedavi genellikle kan sulandırıcı ilaçlarla (antikoagülanlar) yapılır. Tedavinin süresi ve şekli pıhtının yerine, büyüklüğüne ve genel sağlık durumunuza bağlıdır.

Evde kişisel bakım

• Bol su için.
• Doktorunuz izin verdiğinde hafif yürüyüşler yapın.
• Bacaklarınızı yüksekte tutun (özellikle bacak pıhtısı varsa).
• Sigara kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kanın pıhtılaşmasını önleyen ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçlar pıhtının büyümesini engeller ve vücudun pıhtıyı eritmesine yardımcı olur. Bazı durumlarda pıhtı eritici ilaçlar veya damar içine filtre yerleştirilmesi gerekebilir. Tedavi mutlaka doktor kontrolünde uygulanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren, büyük ve hayatı tehdit eden pıhtılarda cerrahi müdahale (pıhtının çıkarılması) gerekebilir. Bu durumda doktorunuz sizi detaylı bilgilendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Pıhtı tedavisi gören kişiler düzenli olarak doktor kontrollerine gitmeli ve ilaçlarını aksatmamalıdır. Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, herhangi bir kesik veya morarma durumunda doktorunuza bildirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi).
• Uzun süre oturmayın; saat başı kalkıp hareket edin.
• Seyahatlerde bol su için ve sık sık bacak egzersizi yapın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenin. Eğer kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, K vitamini içeren yeşil yapraklı sebzeleri (ıspanak, lahana gibi) aşırı miktarda tüketmeden önce doktorunuza danışın. Hafif egzersizler (yürüyüş) genellikle güvenlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Pıhtı geçirmek kaygı ve stres yaratabilir. Tedavinize uyum sağlamak ve doktorunuzla düzenli iletişimde olmak bu duyguları hafifletir. Kendinizi kötü hissederseniz bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Kan pıhtısını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltmak mümkündür. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, sigarayı bırakma ve uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınma önemlidir. Ameliyat sonrası doktorunuz koruyucu ilaçlar önerebilir.

Tarama programları

Risk grubundaki kişilerde doktor önerisiyle bazı durumlarda koruyucu pıhtılaşma testleri yapılabilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği şekilde düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Pıhtının büyümesi ve akciğerlere gitmesi (akciğer embolisi) hayati tehlike oluşturabilir.
• Bacakta kronik ağrı, şişlik ve ciltte renk değişikliği (post-trombotik sendrom) gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile kan pıhtılarının büyük çoğunluğu başarıyla tedavi edilir. Düzenli kontroller ve sağlıklı bir yaşam tarzı ile tekrarlama riski azaltılabilir. Çoğu insan tamamen iyileşir ve normal hayatına döner. Umutlu olun, doğru tedavi ile iyileşme mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.