DEXA Taraması

Genel Bakış

Dexa taraması, kemik yoğunluğunu ölçmek için kullanılan özel bir röntgen yöntemidir. Bu test, kemiklerin ne kadar güçlü olduğunu ve kırılma riskini anlamaya yardımcı olur.

Özellikle 65 yaş üstü kadınlarda ve menopoz sonrası kadınlarda yaygın olarak kullanılan bir tarama yöntemidir.

Kemik erimesi riski taşıyan kişilerde yapılır: ileri yaştaki kadınlar, ailesinde osteoporoz öyküsü olanlar, uzun süreli kortizon ilacı kullananlar, düşük kilolu kişiler ve sigara içenler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sırt veya bel ağrısı
• Boy kısalması
• Kamburlaşma (kifoz)
• Basit bir düşmeyle bile kırık oluşması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kemik erimesi nadirdir; genellikle başka bir hastalık nedeniyle kemik yoğunluğu ölçümü yapılır.
• Büyüme geriliği veya sık kırık görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sırt ağrısı, boy kısalması ve duruş bozukluğu sık görülen belirtilerdir.
• Kalça, bilek veya omurga gibi bölgelerde hafif travmayla bile kırık oluşabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanma ile kemik yoğunluğunun doğal olarak azalması
• Menopoz sonrası östrojen hormonu seviyesinin düşmesi
• Yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı
• Hareketsiz yaşam tarzı

Risk faktörleri

• Kadın olmak (özellikle menopoz sonrası)
• 65 yaş üstünde olmak
• Ailede osteoporoz öyküsü bulunması
• Sigara içmek
• Aşırı alkol tüketimi
• Uzun süreli kortizon ilacı kullanımı
• Düşük vücut kitle indeksi (zayıf olmak)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani başlayan şiddetli kemik veya sırt ağrısı
• Düşme veya travma sonrası hareket kısıtlılığı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Menopoz sonrası kadınlarda düzenli kontrol amacıyla
• 65 yaş üstü tüm kadınlar (daha genç yaşta risk faktörleri varsa erkekler de)
• Doktorunuzun önerdiği sıklıkta takip

Tanı

Dexa taraması (çift enerjili X-ışını absorbsiyometrisi) adı verilen özel bir cihazla yapılır. Bu cihaz, kemiklerin içindeki mineral yoğunluğunu ölçer ve sonucu bir T-skoru olarak verir.

Yapılabilecek testler

• Dexa taraması (kemik yoğunluğu ölçümü)
• Gerekirse kan testleri (kalsiyum, D vitamini, tiroid hormonları gibi)

Randevunuzda neler beklenir

İşlem ağrısızdır. Kıyafetlerinizi çıkarmanız gerekmez, ancak metal fermuar, kemer gibi eşyaları çıkarmanız istenebilir. Muayene masasında hareketsiz yatmanız yeterlidir. Yaklaşık 10-15 dakika sürer.

Tedavi

Dexa taraması sonucunda kemik yoğunluğunuz düşük çıkarsa, doktorunuz kemik kaybını yavaşlatmak ve kırık riskini azaltmak için yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisi önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli ağırlık taşıma egzersizleri (yürüyüş, merdiven çıkma, hafif ağırlık kaldırma)
• Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin beslenme (süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, balık)
• Sigara ve aşırı alkolden uzak durma
• Evde düşme riskini azaltma (kaymaz paspas, iyi aydınlatma, halı kenarlarını sabitleme)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kemik erimesini yavaşlatan veya kemik oluşumunu destekleyen ilaçlar yazabilir. Tedavi kişiye özeldir ve düzenli takip gerektirir. İlaç isimleri ve dozları doktor tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kırık oluştuğunda, özellikle kalça kırığında cerrahi müdahale gerekebilir. Ancak Dexa taraması tanı içindir; tedavi değildir.

Bu durumla yaşamak

Düşük kemik yoğunluğuyla yaşamak, günlük aktivitelerde daha dikkatli olmayı gerektirir. Doğru önlemlerle kırık riskini azaltabilir ve aktif bir yaşam sürdürebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 30 dakika yürüyüş yapın.
• Düzenli olarak doktor kontrollerinize gidin.
• Denge egzersizleri (yoga, tai chi) yaparak düşme riskini azaltın.
• Kalsiyum ve D vitamini takviyesi için doktorunuza danışın.

Diyet ve egzersiz

Kalsiyumdan zengin besinler (süt, yoğurt, peynir, badem, lahana) tüketin. D vitamini için güneş ışığından faydalanın; gerekirse doktor önerisiyle takviye alın. Haftada en az 2-3 gün ağırlık taşıma egzersizi yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kırık korkusu veya hareket kısıtlılığı endişe yaratabilir. Bu duygular normaldir. Duygularınızı doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Kemik erimesini tamamen önlemek mümkün olmasa da, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve risk faktörlerinden kaçınarak kemik kaybını yavaşlatabilir ve kırık riskini azaltabilirsiniz.

Tarama programları

Risk altındaki kişilerde düzenli Dexa taraması yapılması önerilir. Tarama sıklığına doktorunuz karar verir. Sağlık Bakanlığı'nın önerileri doğrultusunda hareket edin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalça, bilek veya omurga gibi bölgelerde kırıklar
• Kronik kemik ağrısı
• Boy kısalması ve kamburlaşma (kifoz)
• Hareket kısıtlılığı ve günlük işlerde başkalarına bağımlılık

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile kemik kırığı riski önemli ölçüde azaltılabilir. Çoğu insan kemik sağlığını koruyarak bağımsız ve aktif bir yaşam sürdürebilir. Düzenli takip ve yaşam tarzı değişiklikleriyle durum kontrol altında tutulabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.