Göz tansiyonu testi

Genel Bakış

Göz tansiyonu testi, göz içi basıncını ölçen basit ve ağrısız bir işlemdir. Bu test, göz tansiyonu (glokom) adı verilen bir hastalığın erken teşhisinde kullanılır. Yüksek göz tansiyonu, görme sinirine zarar verebilir ve tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilir. Test sırasında gözünüze bir damla uyuşturucu damlatılır ve ardından hafif bir hava üflemesi veya küçük bir prob ile basınç ölçülür.

Evet, göz tansiyonu testi dünya genelinde rutin göz muayenelerinin bir parçası olarak yaygın bir şekilde uygulanır. Sağlık Bakanlığı da düzenli göz muayenesi önermektedir.

Test, her yaştan insana yapılabilir; ancak özellikle 40 yaş üstü bireyler, ailede glokom öyküsü olanlar, diyabet veya yüksek tansiyon hastaları, uzun süre kortizonlu ilaç kullananlar ve göz yaralanması geçirenler için daha önemlidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Glokom genellikle erken evrelerde hiçbir belirti vermez.
• İlerlediğinde yan görüşte (çevresel görüş) daralma, tünel görüşü, bulanık görme veya göz ağrısı olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda glokom nadirdir, ancak doğuştan olabilir. Bulanık kornea, ışığa hassasiyet, sulanma ve göz büyümesi belirtiler arasındadır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda glokom daha sık görülür ve genellikle belirti vermez. Zamanla merkezi görme kaybı ve gece görüşünde zorluk ortaya çıkabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Göz tansiyonu, göz içindeki sıvının düzgün akamaması sonucu basıncın artmasıdır.
• Bu sıvı drenaj kanallarının tıkanması veya daralması nedeniyle birikir.

Risk faktörleri

• 40 yaş üstü olmak
• Ailede glokom öyküsü
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Yüksek tansiyon
• Uzun süreli kortizon ilacı kullanımı (hap veya damla)
• Göz yaralanması geçmişi
• Yüksek miyopi (ileri derecede uzağı görememe)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtiler listesindeki durumlardan herhangi biri varsa hemen acil servise başvurun.
• Ani görme kaybı veya şiddetli göz ağrısı durumlarında 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından itibaren her 2-4 yılda bir göz muayenesi önerilir.
• Risk faktörleriniz varsa (aile öyküsü, diyabet vb.) daha sık – doktorunuzun önerdiği sıklıkta – kontrol yaptırın.
• Daha önce glokom tanısı almışsanız düzenli aralıklarla doktor takibi şarttır.

Tanı

Göz tansiyonu testi genellikle rutin bir göz muayenesinin parçasıdır. Doktor, gözünüze uyuşturucu damlalar damlatır ve ardından bir tonometre cihazı ile basıncı ölçer. Bu işleme tonometri denir. Ayrıca kornea kalınlığınızı ölçmek (pakimetri) ve görme alanınızı değerlendirmek için başka testler de yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Tonometri: Göz içi basıncını ölçen temel test.
• Pakimetri: Kornea kalınlığını ölçer, çünkü kalın kornea basıncı yanlış yüksek gösterebilir.
• Görme alanı testi (perimetri): Çevresel görüşünüzü kontrol eder.
• Optik koherens tomografi (OCT): Görme sinirinin kalınlığını ve hasarını değerlendirir.

Randevunuzda neler beklenir

Test sırasında önce gözlerinize uyuşturucu damla damlatılır. Ardından özel bir cihazın önüne oturursunuz. Cihaz gözünüze yaklaşır ve hafif bir hava üflemesi hissedersiniz (bazı cihazlarda prob göze değer). Bu işlem sadece birkaç saniye sürer. Herhangi bir ağrı olmaz. Testten sonra bir süre bulanık görebilirsiniz, bu yüzden yanınızda bir refakatçi getirmeniz iyi olur.

Tedavi

Göz tansiyon testi sonucunda yüksek basınç tespit edilirse, doktorunuz duruma göre bir tedavi planı oluşturur. Tedavinin amacı göz içi basıncını düşürerek görme sinirine gelebilecek hasarı önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği ilaçları (genellikle göz damlaları) düzenli ve aksatmadan kullanın.
• Düzenli göz muayenelerinizi aksatmayın.
• Göz yaralanmalarına karşı dikkatli olun (örneğin koruyucu gözlük kullanmak).

Tıbbi tedaviler

Tedavi genellikle reçeteli göz damlaları ile başlar. Bu damlalar göz içi sıvı üretimini azaltır veya sıvı drenajını artırır. Eğer damlalar yeterli gelmezse, lazer tedavisi (trabeküloplasti gibi) veya cerrahi seçenekler düşünülebilir. Tedavi kişiye özeldir, bu nedenle doktorunuzla düzenli görüşmeniz önemlidir. İlaç isimleri ve dozları için lütfen doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç ve lazer tedavisine rağmen göz tansiyonu kontrol altına alınamazsa, cerrahi düşünülebilir. Trabekülektomi adı verilen cerrahi, yeni bir drenaj yolu oluşturarak basıncı düşürmeyi amaçlar. Bu kararı doktorunuz sizinle birlikte değerlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Göz tansiyonunuz yüksek çıkarsa veya glokom tanısı alırsanız, bu durumla yaşamayı öğrenebilirsiniz. Tedavinize düzenli devam etmek ve kontrollerinizi aksatmamak en önemli adımdır. Günlük hayatınızı büyük ölçüde etkilemez, ancak görme alanınızda daralma varsa araç kullanırken dikkatli olmanız gerekebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapmak göz içi basıncını dengelemeye yardımcı olabilir, ancak baş aşağı duruşları (yoga baş duruşu gibi) içeren aktivitelerden kaçının.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak göz sağlığınız için faydalıdır.
• Aşırı kafein tüketimi göz basıncını geçici olarak yükseltebilir; doktorunuza danışın.
• Bol su için ve sağlıklı beslenin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli egzersiz genel sağlığınızı iyileştirir. Özel olarak glokom için bir diyet kanıtlanmamış olsa da, yeşil yapraklı sebzeler, balık ve antioksidan açısından zengin gıdalar tüketmek göz sağlığını destekleyebilir. Egzersiz yaparken ağır kaldırmaktan ve nefesinizi tutmaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme kaybı endişesi veya kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı ve strese neden olabilir. Bu duygular normaldir. Doktorunuzla, ailenizle veya bir psikologla konuşmak yardımcı olabilir. Unutmayın, erken tanı ve tedavi ile çoğu kişi hayatını normal şekilde sürdürebilir.

Önleme

Glokom tam olarak önlenemez, ancak düzenli göz muayeneleri ile erken teşhis edilerek görme kaybı büyük ölçüde önlenebilir. Risk faktörlerini bilmek ve sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek de yardımcıdır.

Tarama programları

40 yaşından itibaren her 2-4 yılda bir göz tansiyonu testi yaptırmanız önerilir. Ailede glokom öyküsü veya diğer risk faktörleri varsa daha sık tarama gerekebilir. Sağlık Bakanlığı, aile hekimliklerinde temel göz muayenesi hizmeti sunmaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yüksek göz tansiyonu tedavi edilmezse görme sinirine kalıcı hasar verebilir.
• Çevresel görüş kaybı başlar ve zamanla tünel görüşüne dönüşebilir.
• Son aşamada tam körlük gelişebilir.
• Hasar geri döndürülemez, bu yüzden erken tedavi kritik önem taşır.

Uzun vadeli görünüm

Neyse ki, glokom erken teşhis edildiğinde tedavi ile görme kaybı yavaşlatılabilir veya durdurulabilir. Çoğu hasta tedavi sayesinde hayat boyu görme yetisini korur. Düzenli kontroller ve tedaviye uyum ile başarılı sonuçlar almak mümkündür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Oftalmoloji Derneği · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.