Fundoskopi

Genel Bakış

Fundoskopi, göz dibi muayenesi olarak da bilinir. Doktorun gözünüzün arka kısmındaki yapıları (retina, optik sinir, kan damarları) incelemesidir. Bu inceleme sayesinde göz sağlığınız ve bazı genel sağlık sorunları hakkında bilgi edinilir.

Evet, fundoskopi en sık yapılan göz muayenelerinden biridir. Özellikle şeker hastalığı ve yüksek tansiyonu olan kişilerde düzenli aralıklarla uygulanır.

Fundoskopi, her yaş ve gruptan insana uygulanabilir. Ancak özellikle şu kişilerde daha sık yapılır: şeker hastaları, yüksek tansiyon hastaları, glokom riski taşıyanlar, yaşa bağlı sarı nokta hastalığı olanlar ve ani görme kaybı yaşayanlar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bulanık veya bozuk görme
• Gözde uçuşan noktalar veya çizgiler (floaters)
• Işık çakmaları (fotopsi)
• Gece görüşünde zorluk
• Renkleri soluk veya farklı görme

Çocuklarda belirtiler

• Göz kayması (şaşılık)
• Göz bebeğinde beyazlık (lökokori) – bu acil bir durum olabilir.
• Baş ağrısı veya okulda tahtayı görememe şikayetleri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Okurken veya televizyon izlerken zorlanma
• Düz çizgilerin eğri görünmesi (sarı nokta hastalığı belirtisi)
• Görme alanında karanlık veya boşluk hissi
• Renklerin soluklaşması

Nedenler

Ana nedenler

• Doktorun fundoskopi istemesinin nedeni genellikle bir göz veya genel sağlık sorununu değerlendirmektir. Bu sorunlar arasında diyabet retinopatisi (şeker hastalığına bağlı retina hasarı), hipertansif retinopati (yüksek tansiyona bağlı retina hasarı), glokom (göz tansiyonu), sarı nokta hastalığı, retina dekolmanı (retina yırtılması) ve optik sinir hastalıkları sayılabilir.
• Ayrıca migren, beyin tümörü gibi nörolojik hastalıkların tanısında da fundoskopi önemli ipuçları verir.

Risk faktörleri

• Diyabet (şeker hastalığı)
• Yüksek tansiyon
• Ailede glokom veya sarı nokta hastalığı öyküsü
• İleri yaş
• Sigara içmek
• Obezite
• Yüksek miyopluk (yüksek numaralı gözlük kullanımı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durumlar kısmında belirtilen ani görme kaybı, perde hissi, şiddetli ağrı gibi belirtiler varsa
• Göze darbe veya travma sonrası görme değişikliği

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabet veya yüksek tansiyon hastalarının yılda bir kez fundoskopi yaptırması önerilir.
• 40 yaş üstü herkesin 2-3 yılda bir kapsamlı göz muayenesi yaptırması iyi olur.
• Ailede glokom öyküsü varsa daha sık muayene gerekebilir.

Tanı

Fundoskopi, göz doktorunun (oftalmolog) muayenehane ortamında yaptığı bir incelemedir. Doktor, oftalmoskop adlı aleti kullanarak göz bebeğinizden içeriye bakar ve retinanızın, optik sinirin ve kan damarlarının görüntüsünü alır.

Yapılabilecek testler

• Direkt oftalmoskopi: Göz doktoru küçük bir el aletiyle gözünüze yaklaşır.
• İndirekt oftalmoskopi: Alın bandına takılan bir ışık ve mercek kullanılarak daha geniş bir görüş alanı elde edilir.
• Göz dibi fotoğrafçılığı: Özel bir kamera ile retinanın fotoğrafı çekilir.
• Fundus floresein anjiyografi: Damardan boya verilerek retina damarlarının ayrıntılı incelenmesi.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında göz bebeklerinizi büyütmek için damla damlatılabilir. Bu damlalar birkaç saat süreyle bulanık görmeye ve ışığa hassasiyete neden olabilir, bu nedenle muayeneye gelirken güneş gözlüğü getirmek ve araba kullanmamak iyi olur. İşlem ağrısızdır, sadece ışıktan rahatsız olabilirsiniz.

Tedavi

Fundoskopi bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Tedavi, fundoskopi ile tespit edilen göz veya sistemik hastalığa yönelik yapılır. Örneğin diyabet retinopatisi için kan şekeri kontrolü, glokom için göz tansiyonunu düşüren tedaviler, retina dekolmanı için cerrahi müdahale gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli göz muayenelerinizi ihmal etmeyin.
• Şeker hastalığı veya yüksek tansiyonunuz varsa doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.
• Sağlıklı beslenin, sigara kullanmayın.
• Gözlerinizi ultraviyole ışınlardan korumak için güneş gözlüğü kullanın.

Tıbbi tedaviler

Fundoskopi sonucunda saptanan hastalığa göre doktorunuz çeşitli tedavi seçenekleri önerebilir. Örneğin glokomda göz tansiyonunu düşüren ilaçlar (damla, hap), diyabet retinopatısında lazer tedavisi veya göz içi enjeksiyonlar, sarı nokta hastalığında ise anti-VEGF tedaviler uygulanabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Örneğin retina yırtılması veya dekolmanı, katarakt, ileri evre glokom, diyabete bağlı vitreus kanamaları gibi durumlarda ameliyat önerilebilir.

Bu durumla yaşamak

Fundoskopi sonrası herhangi bir özel yaşam değişikliği gerekmez. Ancak muayene bulgularına göre doktorunuzun önerilerini uygulamanız önemlidir. Örneğin tansiyon ilaçlarınızı düzenli kullanmak, şeker hastalığınızı kontrol altında tutmak gibi.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun, göz yorgunluğunu azaltmak için bilgisayar kullanırken sık sık ara verin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Güneşli havalarda UV korumalı güneş gözlüğü kullanın.
• Göz makyajınızı temiz tutun ve paylaşmayın.

Diyet ve egzersiz

Antioksidan bakımından zengin bir beslenme (yeşil yapraklı sebzeler, balık, meyveler) göz sağlığına iyi gelir. Düzenli egzersiz kan dolaşımını artırır ve diyabet, hipertansiyon gibi hastalıkların kontrolüne yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göz problemi olabileceği endişesi kaygı yaratabilir. Ancak erken teşhis ve tedavi ile çoğu göz hastalığı kontrol altına alınabilir. Yaşadığınız kaygıları doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Fundoskopi yapılmasını gerektiren durumların birçoğu önlenebilir değildir, ancak risk faktörlerini kontrol altında tutarak göz hastalıklarının ilerlemesi yavaşlatılabilir. Özellikle diyabet ve hipertansiyonun iyi yönetilmesi, düzenli göz muayeneleri, sigara kullanmamak ve sağlıklı beslenmek alınabilecek en önemli önlemlerdir.

Tarama programları

Özellikle diyabet ve hipertansiyon hastaları için yılda bir kez fundoskopi yapılması önerilir. 40 yaş üstü herkesin 2-3 yılda bir kapsamlı göz muayenesi olması iyi bir uygulamadır. Ailede glokom veya sarı nokta hastalığı varsa taramalar daha erken yaşta başlayabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Fundoskopi ile teşhis edilen hastalıklar tedavi edilmezse kalıcı görme kaybı gelişebilir.
• Diyabet retinopatisi tedavi edilmezse retina kanamaları, retina dekolmanı ve körlüğe neden olabilir.
• Glokom tedavi edilmezse optik sinir hasarı ilerler ve görme alanı daralır.
• Sarı nokta hastalığı tedavi edilmezse merkezi görme kaybı oluşabilir.

Uzun vadeli görünüm

Fundoskopi sayesinde pek çok göz hastalığı erken fark edilebilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile görme kaybının önlenmesi veya geciktirilmesi mümkündür. Düzenli kontroller, kronik hastalıkların iyi yönetimi ve sağlıklı bir yaşam tarzı ile göz sağlığınızı koruyabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.