Laktoz tolerans testi

Genel Bakış

Laktoz tolerans testi, vücudunuzun süt şekeri olan laktozu ne kadar iyi sindirebildiğini ölçen basit bir tıbbi testtir. Bu test, laktoz intoleransı adı verilen bir durumu tespit etmek için kullanılır. Laktoz intoleransı, vücudunuzun laktozu parçalayan enzimi (laktaz) yeterince üretememesi durumudur. Test sırasında laktoz içeren bir sıvı içersiniz ve ardından kan şekeri seviyeniz belirli aralıklarla ölçülür.

Laktoz tolerans testi, özellikle sindirim sorunları olan kişilerde laktoz intoleransını değerlendirmek için yaygın olarak kullanılan bir tanı yöntemidir. Laktoz intoleransı dünya genelinde oldukça yaygındır, ancak testin kendisi her hasta için gerekli değildir; doktorunuz belirtilerinize göre karar verir.

Test, her yaştan insana uygulanabilir, ancak özellikle süt ve süt ürünleri tükettikten sonra şişkinlik, gaz, karın ağrısı veya ishal gibi şikâyetleri olan kişilerde tercih edilir. Yetişkinlerde daha sık görülmekle birlikte çocuklarda da kullanılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Laktoz içeren yiyecek veya içeceklerden sonra şişkinlik
• Karında guruldama ve gaz
• Karın ağrısı veya krampları
• İshal veya sulu dışkılama

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda süt tükettikten sonra huzursuzluk, karın ağrısı
• İshal, gaz ve şişkinlik
• Bebeklerde kilo alamama veya büyüme geriliği (ender)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerle benzer belirtiler, ancak yaşla birlikte laktaz enzimi azalabileceğinden belirtiler daha belirgin olabilir
• Süt ürünlerinden kaçınmaya bağlı olarak kalsiyum ve D vitamini eksikliği belirtileri

Nedenler

Ana nedenler

• Laktoz tolerans testi bir hastalık değil, bir tanı testidir. Testin yapılmasının nedeni laktoz intoleransı şüphesidir. Laktoz intoleransı çoğunlukla genetik bir durumdur; vücut yeterli laktaz enzimi üretmez.
• Bazı durumlarda bağırsak enfeksiyonları, çölyak hastalığı veya Crohn hastalığı gibi başka bir sağlık sorunu nedeniyle geçici veya kalıcı olarak laktoz intoleransı gelişebilir.

Risk faktörleri

• Ailede laktoz intoleransı öyküsü
• İleri yaş (laktaz üretimi yaşla azalabilir)
• Bağırsak hastalıkları (İrritabl bağırsak sendromu, çölyak hastalığı)
• Bağırsak enfeksiyonu geçirmek
• Erken doğum (prematüre bebeklerde geçici olabilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarda acil belirtiler arasında sayılan şiddetli karın ağrısı, kanlı ishal veya yüksek ateş tablosunda derhal 112'yi arayın.
• Test sırasında veya sonrasında şiddetli bir reaksiyon (nefes darlığı, döküntü gibi) yaşarsanız acil tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Süt ürünleri tükettikten sonra sürekli şişkinlik, gaz, ishal gibi belirtileriniz varsa bir doktora başvurun.
• Belirtileriniz günlük yaşamınızı etkiliyorsa ve süt ürünlerinden kaçınmak zorunda kalıyorsanız.
• Çocuğunuzda süt içtikten sonra karın ağrısı veya ishal oluyorsa.

Tanı

Laktoz tolerans testi, laktoz intoleransını teşhis etmek için kullanılan bir tanı yöntemidir. Doktorunuz belirtilerinizi dinledikten sonra bu testi isteyebilir. Test öncesinde aç kalmanız gerekecektir (genellikle 8-12 saat).

Yapılabilecek testler

• Laktoz tolerans testi (kan testi): Laktoz içeren bir sıvı içtikten sonra belirli aralıklarla kan şekeri ölçülür.
• Nefes testi (hidrojen testi): Laktoz içtikten sonra nefesinizdeki hidrojen miktarı ölçülür; bu test daha sık kullanılır ve invaziv değildir.
• Dışkı asitliği testi (özellikle bebeklerde kullanılır)

Randevunuzda neler beklenir

Test genellikle bir sağlık kuruluşunda yapılır. Laktozlu bir solüsyon içersiniz ve ardından 2-3 saat boyunca her 30 dakikada bir kan veya nefes örneği alınır. İşlem sırasında hafif bir şişkinlik veya gaz hissedebilirsiniz, bu normaldir. Testin sonunda doktorunuz sonuçları sizinle paylaşacak ve gerekirse diyet önerilerinde bulunacaktır.

Tedavi

Laktoz tolerans testi bir tedavi değil, tanı aracıdır. Test sonucu laktoz intoleransınız olduğunu gösterirse, tedavi esas olarak diyet değişikliklerini içerir. Çoğu kişi laktozu tamamen bırakmak zorunda kalmaz; az miktarlarda tolere edebilir.

Evde kişisel bakım

• Süt ve süt ürünlerini azaltarak veya laktozsuz alternatifler kullanarak belirtileri yönetmek
• Laktoz içeren yiyecekleri küçük porsiyonlar halinde tüketmek
• Yemeklerle birlikte süt ürünleri tüketmek (sindirimi yavaşlatır)
• Laktozsuz süt, yoğurt ve peynir gibi ürünleri tercih etmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, laktoz sindirimine yardımcı olacak laktaz enzimi takviyeleri önerebilir. Bu takviyeler, süt ürünlerini tüketmeden önce alınır. Ayrıca, diyetle yeterli kalsiyum ve D vitamini alamıyorsanız, doktorunuz takviye önerebilir. Herhangi bir ilaç veya takviyeyi kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Laktoz tolerans testi bir cerrahi gerektirmez. Laktoz intoleransı için cerrahi bir tedavi yoktur.

Bu durumla yaşamak

Laktoz intoleransı teşhisi konduğunda, günlük hayatınızda küçük değişiklikler yaparak belirtileri kontrol altına alabilirsiniz. Çoğu kişi az miktarda laktozu tolere edebilir. Laktoz içeren yiyecekleri tamamen kesmek yerine, ne kadar tüketebileceğinizi deneyerek öğrenebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Market alışverişi sırasında etiketleri okuyun; süt tozu, peynir altı suyu, kazein gibi laktoz kaynaklarını tanıyın.
• Laktozsuz süt ve süt ürünlerini tercih edin. Türkiye'de birçok marka laktozsuz ürünler sunmaktadır.
• Yemeklerde süt yerine badem sütü, soya sütü veya yulaf sütü gibi bitkisel alternatifleri kullanın.
• Kalsiyum ihtiyacınızı yeşil yapraklı sebzeler, badem, tofu gibi gıdalarla karşılayın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme programı oluşturun. Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin alternatifler tüketin. Egzersiz bağırsak sağlığına yardımcı olabilir, ancak laktoz tüketiminden hemen sonra yoğun egzersiz yapmaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Laktoz intoleransı bazen sosyal ortamlarda (dışarıda yemek, davetler) zorluk yaratabilir. Bu durum kaygı veya izolasyon hissine yol açabilir. Unutmayın, birçok insan aynı durumu yaşıyor ve başarıyla yönetiyor. Gerekirse bir diyetisyen veya destek grubundan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Laktoz intoleransı genetik olduğu için tamamen önlenemez. Ancak belirtileri diyet düzenlemeleriyle kontrol altına alabilir ve yaşam kalitenizi koruyabilirsiniz. Bağırsak enfeksiyonlarına bağlı geçici laktoz intoleransı durumlarında, altta yatan hastalık tedavi edilirse belirtiler düzelebilir.

Tarama programları

Ülkemizde Sağlık Bakanlığı tarafından önerilen bir tarama testi bulunmamaktadır. Ancak sürekli sindirim sorunları yaşayan kişilerde doktor, belirtilere göre laktoz tolerans testini isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sürekli ishal ve şişkinlik nedeniyle yaşam kalitesinde düşüş
• Kalsiyum ve D vitamini eksikliğine bağlı kemik erimesi (osteoporoz) riski
• Yetersiz beslenme ve kilo kaybı
• Çocuklarda büyüme geriliği (ender)

Uzun vadeli görünüm

Laktoz intoleransı teşhisi konduktan sonra, çoğu kişi diyet değişiklikleriyle belirtilerini kontrol altına alabilir ve sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Tedavi edilemez, ancak yönetilebilir bir durumdur. Kalsiyum ve D vitamini ihtiyacınızı karşılamaya özen gösterirseniz uzun vadede ciddi bir sorun yaşamazsınız.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.