Mamografi Hazırlığı

Genel Bakış

Mamografi, meme dokusunun röntgen ile görüntülenmesidir. Meme kanserini erken evrede tespit etmek için yapılan bir tarama yöntemidir. İşlem sırasında meme bir cihaz arasında hafifçe sıkıştırılır ve birkaç saniye süren bir görüntü alınır.

Mamografi, 40 yaş üstü kadınlar için düzenli tarama amacıyla yaygın olarak kullanılır. Sağlık Bakanlığı, 40-69 yaş arasındaki kadınlara her 2 yılda bir mamografi çektirmelerini önermektedir.

Mamografi özellikle meme kanseri riski taşıyan kadınlar için önerilir. Ancak herhangi bir şikayeti olan veya risk grubundaki erkeklerde de doktor önerisiyle yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ele gelen sertlik veya kitle
• Memede şekil veya boyut değişikliği
• Memede kızarıklık, şişlik veya çukurlaşma
• Meme başında akıntı veya çekilme

Çocuklarda belirtiler

• Mamografi çocuklarda nadiren yapılır; genellikle ergenlik çağındaki kızlarda ağrısız kitle veya akıntı durumunda kullanılabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda düzenli tarama önemlidir. Meme dokusu yaşla birlikte yağlanır, bu nedenle mamografi daha rahat yoruma açıktır.

Nedenler

Ana nedenler

• Mamografi, meme kanseri taramasında kullanılır. Memede kitle, ağrı veya akıntı gibi şikayetlerin nedenini araştırmak için istenir.
• Bazı iyi huylu meme hastalıkları (fibrokistik değişiklikler veya kistler) de mamografide görülebilir.

Risk faktörleri

• 40 yaş üstü olmak
• Ailede meme kanseri öyküsü
• BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyıcılığı
• Erken adet görme (12 yaşından önce) veya geç menopoz (55 yaşından sonra)
• Hiç doğum yapmamış olmak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak
• Aşırı alkol tüketimi ve obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Memede aniden ortaya çıkan ve geçmeyen ağrı
• Memede kızarıklık, şişlik ve ateş

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından itibaren her 2 yılda bir düzenli mamografi taraması yaptırılmalıdır.
• Risk grubundaysanız (ailede meme kanseri öyküsü vb.) doktorunuz daha erken tarama önerebilir.
• Herhangi bir şikayetiniz olmasa bile, meme sağlığınız için doktorunuza danışarak tarama takviminizi belirleyin.

Tanı

Mamografi, röntgen cihazı ile yapılan bir görüntüleme yöntemidir. Memeniz özel bir plaka arasında hafifçe sıkıştırılır ve birkaç saniye süren bir röntgen filmi çekilir. Genellikle her meme için iki ayrı pozisyonda görüntü alınır.

Yapılabilecek testler

• 2 boyutlu dijital mamografi (standart tarama)
• 3 boyutlu tomosentez (özellikle yoğun meme dokusunda daha detaylı görüntü sağlar)
• Ultrasonografi (mamografide şüpheli görülen alanlar için ek görüntüleme)
• MRI (manyetik rezonans görüntüleme; yüksek riskli hastalarda veya şüpheli durumlarda)

Randevunuzda neler beklenir

Mamografi sırasında ağrı hissetmezsiniz, ancak baskı nedeniyle kısa süreli rahatsızlık olabilir. İşlemden önce deodorant, pudra, krem veya parfüm kullanmamalısınız. Rahat bir kıyafet giyin ve sabit durmanız istenebilir. İşlem yaklaşık 15-20 dakika sürer. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde radyoloji uzmanı tarafından raporlanır.

Tedavi

Mamografi bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Mamografide anormal bir bulgu saptanırsa, doktorunuz gerekli tetkikleri (biyopsi, ileri görüntüleme) isteyecek ve tanıya göre tedavi planı oluşturacaktır. Tedavi seçenekleri arasında cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, hormon tedavisi ve hedefe yönelik tedaviler yer alabilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli meme muayenesi yapmak
• Sağlıklı kilo korumak
• Düzenli egzersiz yapmak
• Alkol tüketimini sınırlamak
• Sigara içmemek

Tıbbi tedaviler

Mamografi sonucuna göre meme kanseri tespit edilirse, tedavi genellikle cerrahi (tümörün çıkarılması) ve/veya radyoterapi (ışın tedavisi) ile başlar. Daha ileri durumlarda kemoterapi (ilaç tedavisi), hormon tedavisi veya hedefe yönelik tedaviler kullanılabilir. Tedavi planı kişiye özeldir ve onkoloji uzmanı tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer mamografide kanser şüphesi varsa ve biyopsi ile doğrulanırsa, tümörün çıkarılması (lumpektomi) veya gerekiyorsa memenin tamamen alınması (mastektomi) gibi cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Mamografi sonucu normal gelmişse, endişelenmenize gerek yok. Düzenli taramalarınıza devam edin. Anormal bir bulgu varsa, doktorunuzun önerdiği takip ve tedavi planına uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı beslenme: Bol sebze, meyve, tam tahıl ve az işlenmiş gıda tüketin.
• Düzenli fiziksel aktivite: Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz yapın.
• Streste başa çıkma: Yoga, meditasyon veya hobi edinmek iyi gelebilir.
• Uyku düzenine dikkat edin.

Diyet ve egzersiz

Meme sağlığı için Akdeniz tipi beslenme (zeytinyağı, balık, sebze) önerilir. Şekerli ve işlenmiş gıdalardan uzak durmak, lifli besinler tüketmek faydalıdır. Egzersiz, bağışıklığı güçlendirir ve kilo kontrolüne yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Mamografi ve olası anormal sonuçlar kaygı yaratabilir. Bu çok normaldir. Duygularınızı paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya destek grubundan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Meme kanserinin tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmasa da, erken tanı ile başarılı tedavi şansı yüksektir. Düzenli mamografi taraması en önemli koruyucu adımdır.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı önerisi: 40-69 yaş arası kadınların her 2 yılda bir mamografi çektirmesi. Ailesinde meme kanseri öyküsü olanlar daha erken yaşta taramaya başlamalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Meme kanseri tespit edilmezse ilerleyebilir ve çevre dokulara yayılabilir (lenf düğümleri, kemik, akciğer gibi).
• İleri evre meme kanseri tedavisi daha zor olabilir ve yaşam süresini etkileyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Mamografi sayesinde meme kanseri erken evrede yakalandığında tedavi başarısı çok yüksektir. Erken tanı ile 5 yıllık sağ kalım oranı %90'ın üzerindedir. Düzenli tarama hayat kurtarır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.