Göz optik koherens tomografisi

Genel Bakış

Optik Koherens Tomografi (OKT), gözünüzün içini ağrısız ve ışıksız bir şekilde detaylı olarak gösteren bir görüntüleme yöntemidir. Gözün arka kısmındaki retina tabakasının (ışığı algılayan ince doku) ve optik sinirin (görme siniri) kesitsel görüntülerini alır. Bu sayede doktorunuz, göz hastalıklarını erken teşhis edebilir.

OKT, özellikle göz hastalıklarının teşhis ve takibinde yaygın olarak kullanılan bir testtir. Görme kaybına neden olabilen hastalıkların erken saptanmasında önemlidir.

Yetişkinlerde, özellikle 50 yaş üstü bireylerde, şeker hastalığı (diyabet) olanlarda, yüksek tansiyonu olanlarda, ailede göz hastalığı öyküsü bulunanlarda ve uzun süreli sigara içenlerde daha sık önerilir. Ancak her yaş grubunda çeşitli nedenlerle yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• OKT bir test olduğu için kendine ait belirtisi yoktur. Genellikle aşağıdaki şikayetleriniz olduğunda doktorunuz bu testi isteyebilir:
• Bulanık veya çarpık görme (düz çizgilerin dalgalı görünmesi)
• Görme alanında koyu leke veya gölge
• Renklerde soluklaşma veya farklı algılama
• Gece görüşünde zorluk

Çocuklarda belirtiler

• Görmede azalma, şaşılık, göz tembelliği şüphesi varsa OKT yapılabilir. Çocuklarda genellikle göz bebeği büyütülerek yapılır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşa bağlı sarı nokta hastalığı (makula dejenerasyonu) şüphesinde, glokom (göz tansiyonu) takibinde, diyabetik retinopati (şeker hastalığına bağlı retina hasarı) değerlendirmesinde sıkça kullanılır.

Nedenler

Ana nedenler

• OKT, bir test olduğu için 'nedeni' yoktur. Ancak testin istendiği durumlar:
• Sarı nokta hastalığı (makula dejenerasyonu)
• Glokom (göz tansiyonu)
• Diyabetik retinopati (şeker hastalığına bağlı retina hasarı)
• Retina damar tıkanıklıkları
• Optik sinir hastalıkları
• Gözdeki vitreus (saydam jölemsi sıvı) ile retina arasındaki sorunlar

Risk faktörleri

• Yaş (50 üstü)
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Yüksek tansiyon
• Ailede glokom veya makula dejenerasyonu öyküsü
• Sigara içmek
• Obezite
• Güneş ışığına aşırı maruziyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani görme kaybı, şiddetli göz ağrısı, travma sonrası hemen 112'yi arayın veya acile gidin.
• Görme alanınızda ani bir perde veya gölge oluşursa.
• Işık çakmaları ve uçuşmalar aniden artarsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından sonra her 2-4 yılda bir göz muayenesi önerilir.
• Şeker hastalığınız veya yüksek tansiyonunuz varsa yılda en az bir kez göz dibi muayenesi.
• Ailede glokom varsa 30 yaşından itibaren düzenli kontrol.
• Gözlük numaranızda hızlı değişiklik fark ederseniz.

Tanı

OKT, bir tanı testidir ve genellikle göz doktorunuz tarafından yapılan detaylı bir göz muayenesi sırasında istenir. Doktorunuz önce gözünüzü muayene eder, ardından OKT ile görüntü alır.

Yapılabilecek testler

• OKT cihazı: Bir tarayıcıya çenenizi ve alnınızı dayayarak bir süre sabit durursunuz. Cihaz, gözünüzün içine yakın kızılötesi ışık gönderir ve yansımaları ölçerek görüntü oluşturur.
• Görme alanı testi (perimetri):, glokom şüphesinde ek olarak yapılabilir.
• Floresein anjiyografi: retina damarlarını değerlendirmek için özel boya enjeksiyonu ile birlikte yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene odasında göz doktorunuz veya teknisyen size talimat verir. Çenenizi bir desteğe, alnınızı bir banda dayarsınız. Bir noktaya odaklanmanız istenir. Cihaz birkaç saniye içinde görüntüleri alır. İşlem sırasında hafif bir titreşim veya vızıltı duyabilirsiniz. Her iki göz için ayrı ayrı yaklaşık 5-10 dakika sürer. Test sonrası hemen günlük yaşamınıza dönebilirsiniz.

Tedavi

OKT bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Tedavi OKT ile saptanan hastalığa göre planlanır. Örneğin; sarı nokta hastalığında enjeksiyon tedavisi, glokomda göz tansiyonunu düşüren ilaçlar veya lazer, diyabetik retinopatide ise kan şekeri kontrolü ve gerekirse lazer tedavisi uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenme (yeşil yapraklı sebzeler, balık, antioksidanlar)
• Kan şekeri ve tansiyon kontrolü
• Sigara ve aşırı alkolden kaçınmak
• Güneş gözlüğü kullanmak (UV korumalı)
• Düzenli göz muayenesi

Tıbbi tedaviler

OKT sonucuna göre doktorunuz uygun tedaviyi önerecektir. Sarı nokta hastalığında göz içine enjeksiyon veya lazer tedavisi, glokomda tansiyon düşürücü göz damlaları, diyabetik retinopatide lazer fotokoagülasyon veya göz içi enjeksiyonlar uygulanabilir. Hangi tedavinin uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda (örneğin ilerlemiş glokom veya retina dekolmanı) cerrahi müdahale gerekebilir. Vitrektomi (göz içi sıvısının alınması) veya trabekülektomi (glokom ameliyatı) gibi yöntemler doktorunuz tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

OKT sonrası çoğu kişi günlük hayatına hemen dönebilir. Göz bebeği büyütüldüyse birkaç saat ışığa hassasiyet ve bulanık görme olabilir, bu süre içinde araç kullanmamalısınız. Doktorunuz size hangi durumlarda tekrar test yapılması gerektiğini söyleyecektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli göz muayenelerini aksatmayın
• Gözlerinizi UV ışınlarından koruyun
• Bilgisayar veya telefon kullanırken sık sık mola verin (20-20-20 kuralı)
• Kronik hastalıklarınızı (şeker, tansiyon) kontrol altında tutun

Diyet ve egzersiz

Göz sağlığı için omega-3 yağ asitleri (balık, ceviz), lutein ve zeaksantin (ıspanak, lahana), C ve E vitaminleri (turunçgiller, badem) içeren bir diyet önerilir. Düzenli egzersiz kan dolaşımını iyileştirir, ancak göz tansiyonunuz varsa ağır kaldırma veya baş aşağı egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göz hastalıkları teşhisi kaygı yaratabilir. Ancak erken tanı ile birçok görme kaybı önlenebilir veya yavaşlatılabilir. Kaygılarınızı doktorunuzla paylaşın. Görme engelli iseniz rehabilitasyon merkezlerinden destek alabilirsiniz.

Önleme

OKT bir testtir, ancak bu testin teşhis ettiği birçok göz hastalığı tamamen önlenemez. Ancak risk faktörlerini azaltarak (sigara içmemek, sağlıklı beslenmek, kronik hastalıkları kontrol altında tutmak) görme kaybı riski azaltılabilir.

Tarama programları

Düzenli göz muayenesi, özellikle 40 yaş sonrası her 2-4 yılda bir, risk gruplarında daha sık önerilir. OKT bu taramalarda sıklıkla kullanılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• OKT ile teşhis edilen hastalıklar tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilir.
• Sarı nokta hastalığı, glokom, diyabetik retinopati gibi hastalıklar ilerleyici olabilir.
• Erken tanı ve tedavi ile birçok komplikasyon önlenebilir.

Uzun vadeli görünüm

Doğru tanı ve uygun tedavi ile birçok göz hastalığı kontrol altına alınabilir. Görme kaybı riski önemli ölçüde azalır. Düzenli takip eden hastaların çoğu, günlük yaşamlarına devam edebilir. Her durumda doktorunuz size en iyi seçenekleri sunacaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.