Oral gıda yükleme testi

Genel Bakış

Ağızdan gıda yükleme testi, bir kişinin belirli bir besine alerjisi olup olmadığını kesin olarak anlamak için doktor gözetiminde az miktarda o besini yedirerek yapılan bir tanı yöntemidir. Test sırasında ortaya çıkabilecek alerjik reaksiyonlar yakından izlenir ve gerektiğinde hemen müdahale edilir.

Yaygın bir test değildir; genellikle diğer testlerin yetersiz kaldığı veya alerjinin geçip geçmediğinin kontrol edilmesi gereken durumlarda uygulanır.

Genellikle besin alerjisi şüphesi olan çocuklar ve yetişkinlerde, bazen de bebeklerde kullanılır. Özellikle süt, yumurta, fıstık, fındık, buğday ve soya gibi yaygın alerjenler için yapılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kızarıklık, kaşıntı veya kurdeşen (ürtiker)
• Ağız çevresinde, dudaklarda veya dilde karıncalanma, kaşıntı ya da şişlik
• Karın ağrısı, bulantı, kusma veya ishal
• Burun akıntısı, hapşırma veya gözlerde sulanma
• Nefes darlığı, hırıltılı solunum veya öksürük

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler daha hızlı gelişebilir ve huzursuzluk, aşırı ağlama veya uyku hali de görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde kan basıncında düşme, baş dönmesi veya baygınlık hissi daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Daha önce yapılan cilt veya kan testlerinin sonucu kesin değilse alerjiyi doğrulamak
• Besin alerjisinin geçip geçmediğini değerlendirmek (örneğin çocuklarda süt veya yumurta alerjisi zamanla kaybolabilir)
• Alerjen besin dışındaki besinlere karşı toleransı kontrol etmek

Risk faktörleri

• Daha önce ciddi bir alerjik reaksiyon (anafilaksi) geçirmiş olmak
• Astım gibi başka bir alerjik hastalığın bulunması
• Ailede besin alerjisi olan bireylerin olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Test sırasında veya hemen sonrasında yukarıda belirtilen acil belirtilerden herhangi biri ortaya çıkarsa hemen sağlık personeline haber verin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Test sonucu alındıktan sonra doktorunuzla planlı takip randevularına gitmek
• Alerji yönetimi ve olası diyet değişiklikleri için beslenme uzmanına yönlendirilme

Tanı

Ağızdan gıda yükleme testi, besin alerjisi tanısında en güvenilir yöntemdir. Doktor öncelikle hastanın öyküsünü alır, fizik muayene yapar ve gerekirse cilt delme testi veya kan testi (spesifik IgE) ister. Bu testlerin yetersiz kaldığı durumlarda ağızdan gıda yükleme testi planlanır.

Yapılabilecek testler

• Cilt delme testi (prick test)
• Kan testi (spesifik IgE antikor ölçümü)
• Ağızdan gıda yükleme testi

Randevunuzda neler beklenir

Test genellikle sabah saatlerinde, aç karnına yapılır. Şüpheli besin önce çok küçük miktarlarda (örneğin bir damla), ardından belirli aralıklarla artan dozlarda verilir. Her dozdan sonra belirtiler açısından gözlem yapılır. Test birkaç saat sürebilir. Reaksiyon olursa test durdurulur ve tedavi başlanır. Reaksiyon olmazsa besin alerjisi olmadığı sonucuna varılır.

Tedavi

Test sonucunda besin alerjisi doğrulanırsa, tedavi alerjenden kaçınma ve olası reaksiyonları yönetmeye odaklanır. Hafif reaksiyonlar için antihistaminikler (alerji ilaçları) kullanılabilir. Ciddi reaksiyon riski varsa doktorunuz acil durum planı oluşturur.

Evde kişisel bakım

• Alerjen besini içeren gıdaların etiketlerini dikkatlice okuyun
• Acil durumda kullanılacak ilaçlarınızı (doktorunuzun önerdiği şekilde) her zaman yanınızda bulundurun
• Alerji bilgi kartı veya bilekliği taşıyın
• Aile üyelerinize, arkadaşlarınıza ve okul/ iş çevrenize alerjiniz hakkında bilgi verin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, hafif-orta şiddetteki reaksiyonlar için ağız yoluyla alınan antihistaminikler önerebilir. Ciddi reaksiyonlar (anafilaksi) için ise acil durumda kullanılmak üzere adrenalin oto-enjektör reçete edilebilir. Şiddetli reaksiyonlarda hastanede destek tedavisi (oksijen, sıvı, solunum desteği) gerekebilir. Tedavi planı kişiye özeldir ve doktor tarafından belirlenir.

Bu durumla yaşamak

Besin alerjisi tanısı almak, günlük hayatta dikkatli olmayı gerektirir. Alerjen besinden tamamen kaçınmak, yemek hazırlarken çapraz bulaşmayı (alerjenin başka bir besine bulaşması) önlemek önemlidir. Dışarıda yemek yerken restoranlara alerjinizi mutlaka bildirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemek alışverişi yaparken etiketleri okuyun ve alerjen içermeyen ürünleri tercih edin
• Evde ayrı kesme tahtası, bıçak ve kaplar kullanarak çapraz bulaşmayı önleyin
• Seyahat ederken alerjen içermeyen atıştırmalıklar bulundurun ve yerel dilde alerji kartı taşıyın

Diyet ve egzersiz

Alerjen besini çıkardığınızda beslenme dengenizin bozulmaması için bir diyetisyenden yardım alın. Örneğin süt alerjisinde kalsiyum ihtiyacını karşılayacak alternatif kaynaklar belirlenebilir. Egzersiz yapmak genel sağlık için faydalıdır, ancak nadiren egzersiz bazı alerjik reaksiyonları tetikleyebilir; doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Besin alerjisi kaygıya, sosyal kısıtlamalara ve özellikle çocuklarda okulda veya arkadaş ortamında zorluklara yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygusal destek almak, alerji destek gruplarına katılmak veya bir psikologla görüşmek yardımcı olabilir.

Önleme

Besin alerjisini tamamen önlemek mümkün değildir, ancak bebeklik döneminde alerjen besinlere (yumurta, fıstık vb.) uygun zamanda ve uygun şekilde başlanması bazı alerjilerin riskini azaltabilir. Bu konuda doktorunuzun önerilerini izleyin.

Tarama programları

Ailede alerji öyküsü varsa doktorunuz erken dönemde cilt testi veya kan testi önerebilir. Ancak toplu tarama önerilmez; testler yalnızca belirtiler olduğunda yapılmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciddi alerjik reaksiyon (anafilaksi) ve buna bağlı hayati risk
• Kontrolsüz ve sürekli alerjik belirtiler (örneğin kronik egzama)
• Beslenme yetersizlikleri (özellikle çocuklarda büyüme geriliği)

Uzun vadeli görünüm

Doğru tanı ve uygun yönetimle besin alerjisi olan kişiler sağlıklı ve aktif bir yaşam sürdürebilir. Birçok çocukta alerji zamanla hafifler veya tamamen kaybolur. Düzenli doktor takibi ve güncel tedavi yöntemleri sayesinde riskler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.