İdrar sonrası kalan idrar ölçümü

Genel Bakış

Artık idrar (post void residual) ölçümü, idrar yaptıktan hemen sonra mesanede kalan idrar miktarının ölçülmesidir. Bu ölçüm, mesanenin tam boşalıp boşalmadığını görmek için yapılan basit bir testtir. Normalde mesanede çok az miktarda idrar kalır, ancak bazı durumlarda daha fazla idrar kalabilir.

Artık idrar ölçümü, özellikle idrar yapma şikayetleri olan kişilerde sıkça yapılan bir testtir. Prostat büyümesi, diyabet, nörolojik hastalıklar gibi durumlarda daha sık gerekebilir.

Her yaş grubundan insanda yapılabilen bir testtir. Özellikle yaşlı erkeklerde (prostat sorunları), idrar yolu enfeksiyonu geçiren çocuklarda, sinir hastalığı olan kişilerde ve idrar kaçırma şikayeti olanlarda sık kullanılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık sık idrara çıkma ihtiyacı hissetmek
• İdrar yaparken zorlanma veya idrar akışında zayıflama
• İdrar yaptıktan sonra hâlâ idrarınız varmış gibi hissetmek
• Geceleri sık idrara kalkmak

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda gece altını ıslatma (enürezis) veya gündüz idrar kaçırma
• İdrar yaparken ağlama veya zorlanma
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İdrar kaçırma (inkontinans)
• İdrar yaparken tam boşalamama hissi
• Sık idrar yolu enfeksiyonları
• İdrar akışında kesilme veya damlama

Nedenler

Ana nedenler

• Mesaneyi çalıştıran sinirlerde hasar (nörojenik mesane)
• Prostat büyümesi (erkeklerde)
• İdrar yolu tıkanıklığı (taş, darlık gibi)
• Bazı ilaçların yan etkileri
• Diyabet veya Parkinson hastalığı gibi kronik hastalıklar

Risk faktörleri

• İlerleyen yaş
• Erkek olmak (prostat sorunları açısından)
• Diyabet veya sinir sistemi hastalığı olması
• Geçirilmiş idrar yolu enfeksiyonları
• Doğum yapmış olmak (pelvik taban zayıflığı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aniden hiç idrar yapamıyorsanız veya çok zor yapıyorsanız
• İdrar yaparken şiddetli ağrı, ateş veya üşüme titreme varsa
• İdrarınızda kan varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık idrara çıkma, gece uyanma veya idrar kaçırma şikayetleriniz varsa
• Daha önce idrar yolu enfeksiyonu geçirdiyseniz ve tekrarlıyorsa
• Artık idrar ölçümü önerilmişse, bir sağlık kuruluşuna başvurmanız iyi olur.

Tanı

Artık idrar ölçümü genellikle ultrasonografi ile yapılır. İdrar yapmanız istenir, hemen ardından karnınızın alt kısmına bir ultrason probu yerleştirilerek mesanedeki idrar miktarı ölçülür. Bazen kateter (ince bir tüp) ile de ölçülebilir.

Yapılabilecek testler

• Ultrasonografi: Ağrısız, radyasyon içermeyen görüntüleme yöntemi.
• Kateterizasyon: İnce bir tüpün idrar yolundan mesaneye sokulmasıyla idrar boşaltılır ve miktar ölçülür.
• İdrar akış hızı testi (üroflowmetri): İdrar yaparken akış hızınızı ölçer.

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesinde mesanenizin dolu olması için genellikle bol su içmeniz istenir. İdrar yapmanız için yalnız bırakılırsınız, ardından hemen ultrason yapılır. İşlem birkaç dakika sürer ve ağrısızdır. Kateterle yapılırsa hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz.

Tedavi

Tedavi, artık idrar miktarının fazla olmasına neden olan altta yatan soruna göre planlanır. Amaç mesanenin tam boşalmasını sağlamak ve oluşabilecek komplikasyonları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Günde 6-8 bardak su içmek, ancak idrar kaçırma varsa doktorunuza danışın.
• Pelvik taban egzersizleri (Kegel egzersizleri) yapmak.
• İdrar yaparken rahat bir pozisyonda oturmaya özen göstermek.
• İdrar yapma alışkanlığınızı düzenlemek (belirli aralıklarla tuvalete gitmek).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan nedene bağlı olarak ilaç tedavisi önerebilir. Örneğin prostat büyümesi için bazı ilaçlar, sinir hasarına bağlı durumlarda ise mesane kaslarını gevşetici ilaçlar kullanılabilir. İlaçlar, dozları ve yan etkileri hakkında doktorunuz ve eczacınız size bilgi verecektir. Bazı durumlarda temiz aralıklı kateterizasyon (kendi kendine ince tüple idrar boşaltma) öğretilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Prostat büyümesi, idrar yolu darlığı veya mesane çıkış tıkanıklığı gibi durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Ameliyat türünü doktorunuz ihtiyacınıza göre belirleyecektir.

Bu durumla yaşamak

Artık idrar fazlalığı olan kişiler günlük yaşamlarında bazı önlemler alarak rahat edebilirler. Düzenli aralıklarla tuvalete gitmek, idrar yaparken acele etmemek ve mesaneyi tam boşaltmaya çalışmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bol su için, ancak mesaneyi tahriş edebilecek kafein, alkol ve asitli içeceklerden kaçının.
• Kabızlığı önleyin, çünkü kabızlık mesane boşalmasını zorlaştırabilir.
• Pelvik taban egzersizlerini düzenli yapın.
• Stresten uzak durun ve gerekirse rahatlama teknikleri uygulayın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, lifli gıdalar tüketmek kabızlığı önler. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler genel sağlığınızı destekler. Pelvik taban kaslarını güçlendiren egzersizler doktor veya fizyoterapist eşliğinde öğrenilebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma veya sık idrara çıkma gibi şikayetler utanç, kaygı ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu durumun yaygın olduğunu ve tedavi edilebilir olduğunu unutmayın. Duygularınızı doktorunuz veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Artık idrar fazlalığının tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmayabilir, ancak bazı önlemler riski azaltabilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, aşırı kilodan kaçınma ve idrar yolu enfeksiyonlarının erken tedavisi yardımcı olabilir.

Tarama programları

Düzenli tarama önerilmemekle birlikte, idrar şikayetleri olan kişilerde doktor kontrolü ve artık idrar ölçümü yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Mesane taşı oluşumu
• Böbrek hasarı veya böbrek yetmezliği
• İdrar kaçırma sorununun kötüleşmesi

Uzun vadeli görünüm

Artık idrar fazlalığı genellikle tedavi edilebilir bir durumdur. Altta yatan neden belirlenip uygun tedavi uygulandığında çoğu kişi rahatlama hisseder. Düzenli doktor takibi ile komplikasyonların önüne geçilebilir. Umutlu olmak için yeterli neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.