Alerji paneli için hazırlık

Genel Bakış

Alerji paneli, vücudunuzun hangi maddelere (alerjenlere) karşı alerjik tepki verdiğini belirlemek için yapılan bir kan testidir. Bu test sırasında, kanınızdaki alerjiyle ilgili antikorlar (immünoglobulin E, IgE) ölçülür. Antikorlar, bağışıklık sisteminizin yabancı maddelere karşı ürettiği proteinlerdir. Alerji paneli, alerjinizin olup olmadığını ve hangi alerjenlere duyarlı olduğunuzu göstermeye yardımcı olur.

Evet, alerji testleri dünya genelinde sık yapılan testlerdir. Alerjiler toplumda oldukça yaygındır ve bu testler alerjinin nedenini bulmak için yaygın olarak kullanılır.

Alerji paneli, sürekli veya mevsimsel alerji belirtileri (hapşırma, burun akıntısı, kaşıntı, kurdeşen, nefes darlığı gibi) yaşayan herkese önerilebilir. Test, bebeklerden yaşlılara kadar her yaş grubunda yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hapşırma, burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Gözlerde kaşıntı, sulanma veya kızarıklık
• Deride döküntü, kurdeşen (ürtiker) veya egzama
• Öksürük, hırıltılı solunum veya nefes darlığı
• Mide bulantısı, kusma veya ishal (özellikle besin alerjilerinde)

Çocuklarda belirtiler

• Sık sık burun akıntısı veya hapşırma
• Uyku sorunları, huzursuzluk
• Ciltte egzama veya kızarıklık
• Besin alerjilerinde büyüme geriliği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kronik burun tıkanıklığı veya sinüzit
• Astım benzeri semptomlar (nefes darlığı, hırıltı)
• Ani başlayan kurdeşen
• İlaç alerjileri daha sık görülebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Polenler (çimen, ağaç, yabani ot)
• Ev tozu akarları
• Küf mantarları
• Hayvan tüyü ve kepeği
• Bazı besinler (yer fıstığı, süt, yumurta, kabuklu deniz ürünleri gibi)
• Böcek sokmaları (arı, eşek arısı)
• İlaçlar (penisilin gibi)

Risk faktörleri

• Ailede alerji öyküsü (ebeveyn veya kardeşlerde alerji, astım, egzama olması)
• Kişisel olarak astım, egzama veya saman nezlesi öyküsü
• Sık tekrarlayan sinüzit veya orta kulak enfeksiyonları
• Erken bebeklik döneminde besin alerjisi öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli, ani başlayan alerjik reaksiyon belirtileri varsa (yukarıdaki acil durum belirtileri) hemen 112'yi arayın.
• Nefes almakta zorlanıyorsanız veya dudak/diliniz şişiyorsa acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Alerji belirtileriniz (burun akıntısı, hapşırma, kaşıntı, deri döküntüsü) günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir aile hekimine veya alerji uzmanına başvurun.
• Belirtileriniz mevsim geçişlerinde veya belirli bir ortamda (ev, iş) tekrarlıyorsa doktora görünün.

Tanı

Alerji paneli, doktorunuzun alerji şüphesi üzerine istediği bir kan testidir. Test genellikle bir sağlık kuruluşunda (hastane, tıp merkezi) yapılır. Kan örneğiniz alınır ve laboratuvarda belirli alerjenlere karşı antikor düzeyleri ölçülür.

Yapılabilecek testler

• Spesifik IgE kan testi (alerji paneli): Tek bir kan örneği ile birçok farklı alerjen (besinler, polenler, mantarlar, hayvan tüyleri vb.) test edilebilir.
• Deri prick testi (bazı durumlarda): Cildinize az miktarda alerjen damlatılıp çizik atılarak yapılır, ancak bu test için ayrıca hazırlık gerekebilir (antihistaminik ilaçların kesilmesi gibi).

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesinde genellikle özel bir hazırlık gerekmez. Aç olmanız gerekmez. Ancak kullandığınız tüm ilaçları (alerji ilaçları, antidepresanlar, mide ilaçları gibi) doktorunuza bildirmeniz önemlidir. Doktorunuz bazı ilaçları testten birkaç gün önce kesmenizi isteyebilir. Test sırasında kolunuzdan bir kan örneği alınır. İğne batması kısa süreli bir acı hissedebilirsiniz. İşlem 5-10 dakika sürer. Sonuçlar genellikle 2-7 gün içinde hazır olur ve doktorunuz sizinle paylaşır.

Tedavi

Alerji paneli sonuçlarına göre, doktorunuz alerjinizin kaynağını belirleyecek ve size uygun bir tedavi planı önerecektir. Tedavi, alerjenden uzak durma, ilaç tedavisi ve/veya alerji aşısı (immünoterapi) gibi yöntemleri içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Alerjenlerden mümkün olduğunca uzak durun (örneğin, polen mevsiminde kapıları kapalı tutun, ev tozuna karşı koruyucu örtüler kullanın).
• Evde düzenli havalandırma ve nem ayarı yapın (küf oluşumunu önlemek için).
• Bahçe işleri yaparken maske ve eldiven kullanın.
• Besin alerjiniz varsa etiketleri okuyun ve alerjen içeren yiyeceklerden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz antihistaminik ilaçlar, burun spreyleri, göz damlaları veya alerji aşısı (immünoterapi) gibi tedaviler önerebilir. Lütfen bu ilaçları doktorunuza danışmadan kullanmayın. Tedavi planınız size özel olarak belirlenecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Alerji paneli doğrudan cerrahi gerektiren bir durum değildir. Daha ziyade tanısal bir testtir.

Bu durumla yaşamak

Alerji tanısı aldıktan sonra, günlük hayatınızda alerjenlerden kaçınmaya özen gösterin. Belirtilerinizi kontrol altına almak için doktorunuzun önerdiği tedaviyi düzenli uygulayın. Alerjilerinizin ne zaman ve nerede tetiklendiğini not almak, kaçınma stratejileri geliştirmenize yardımcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Polen mevsiminde dışarı çıkarken güneş gözlüğü ve şapka kullanmak, eve gelince kıyafetlerinizi değiştirip duş almak.
• Ev temizliğini sık sık yapmak, elektrikli süpürge kullanırken HEPA filtreli olanları tercih etmek.
• Yatak çarşaflarını haftada bir yüksek sıcaklıkta yıkamak (ev tozu akarlarına karşı).
• Evde kedi/köpek besliyorsanız sık tüy temizliği yapmak ve yatak odasına girmelerine izin vermemek.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme bağışıklık sisteminizi destekler. Eğer besin alerjiniz yoksa, herhangi bir diyet kısıtlaması gerekmez. Egzersiz yaparken polen ve hava kirliliğinden etkilenmemek için kapalı alanları tercih edin veya polen yoğunluğunun düşük olduğu saatlerde (sabah erken veya akşam) egzersiz yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Alerjiler, özellikle kronik olduğunda uyku sorunları, yorgunluk ve sosyal kısıtlanmalar nedeniyle kaygı veya depresyona yol açabilir. Bu hisler normaldir, destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Alerjilerin tamamen önlenmesi mümkün olmayabilir. Ancak erken tanı ve uygun tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Bebeklik döneminde uygun beslenme (anne sütü gibi) ve çevresel faktörlere maruziyet konusunda güncel kılavuzları doktorunuzdan öğrenebilirsiniz.

Aşılar

Alerjileri önlemek için özel bir aşı bulunmamakla birlikte, alerji aşısı (immünoterapi) mevcut alerjilere karşı bağışıklık sisteminizi daha toleranslı hale getirebilir. Bu tedavi doktorunuz tarafından değerlendirilir.

Tarama programları

Ailede alerji öyküsü olan kişiler, belirti olmasa bile risk değerlendirmesi için doktora danışabilir. Ancak rutin tarama testi önerilmez; testler ancak belirtiler varsa yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kontrol edilmeyen alerjiler sinüzit, orta kulak iltihabı gibi enfeksiyonlara yol açabilir.
• Astım varsa kötüleşmesine neden olabilir.
• Yaşam kalitesini düşürebilir (uyku bozuklukları, dikkat eksikliği).

Uzun vadeli görünüm

Alerjiler doğru tanı ve tedavi ile çoğunlukla iyi yönetilebilir. Alerji paneli sayesinde tetikleyicilerinizi öğrenir ve kaçınma yolları geliştirirseniz belirtilerinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Birçok kişi alerji tedavisi sayesinde normal bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.