B12 için hazırlık

Genel Bakış

B12 vitamini (kobalamin) vücudun sinir sistemi, kırmızı kan hücresi üretimi ve DNA yapımı için ihtiyaç duyduğu bir vitamindir. B12 testi, kandaki bu vitaminin seviyesini ölçmek için yapılan basit bir kan tahlilidir. Bu test, B12 eksikliğini (yetersizliğini) tespit etmeye yardımcı olur.

B12 vitamini eksikliği özellikle yaşlı bireylerde, vejetaryen/vegan beslenenlerde ve bazı sindirim sorunları olan kişilerde sık görülür.

B12 eksikliği en çok 60 yaş üstü kişileri, mide ameliyatı geçirmiş olanları, bağırsak hastalığı olanları (Crohn, çölyak), vejetaryen/vegan beslenenleri ve uzun süreli mide asidi düşürücü ilaç kullananları etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Ciltte solgunluk
• Ellerde ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma
• Denge sorunları
• Unutkanlık, konsantrasyon güçlüğü

Çocuklarda belirtiler

• Gelişim geriliği
• Zayıf kas tonusu
• Sinirlilik, iştahsızlık
• Soluk cilt

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Hafıza kaybı (bu nedenle bazen bunama ile karıştırılabilir)
• Denge ve yürüme bozukluğu
• Yorgunluk daha belirgin olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz beslenme: Özellikle katı vejetaryen veya vegan diyeti
• Emilim sorunları: Mide bağırsak hastalıkları (atrofik gastrit, Crohn, çölyak), mide ameliyatı
• İlaçlar: Uzun süreli mide asidi düşürücü ilaçlar, metformin (şeker ilacı)
• Pernisiyöz anemi: Bağışıklık sisteminin midede B12 emilimini sağlayan 'iç faktör' proteinine saldırması

Risk faktörleri

• 60 yaş üzerinde olmak
• Vejetaryen/vegan beslenmek
• Mide veya bağırsak ameliyatı geçirmiş olmak
• Kronik bağırsak hastalığı (Crohn, çölyak)
• Uzun süreli mide asidi ilacı kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani başlayan kuvvetli baş ağrısı, görme kaybı veya göğüs ağrısı
• Hiçbir neden yokken nefes darlığı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Aylardır süren yorgunluk veya cilt solgunluğu
• Ellerde/ayaklarda uyuşma, karıncalanma
• Sık sık baş dönmesi veya unutkanlık
• Dengede durmakta zorluk

Tanı

B12 eksikliği teşhisi için doktorunuz önce sizi muayene eder, belirtilerinizi dinler ve kan testi ister. B12 seviyesi normalden düşükse veya sınırda ise ek testler yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• B12 vitamini kan testi
• Tam kan sayımı (anemi kontrolü)
• Pernisiyöz anemi için iç faktör antikor testi
• Folat (B9) vitamini seviyesi (B12 ile birlikte değerlendirilir)

Randevunuzda neler beklenir

Test için açlık gerekmez, ancak bazı durumlarda doktorunuz aç karnına gelmenizi isteyebilir. Koldan bir damardan birkaç dakikada kan alınır. B12 içeren takviye kullanıyorsanız doktorunuza söyleyin; test sonucunu etkileyebilir.

Tedavi

B12 eksikliği tedavisinde amaç vitamin seviyesini normal düzeye çıkarmak ve eksikliğin nedenini ortadan kaldırmaktır. Tedavi genellikle enjeksiyon (iğne) veya yüksek doz oral (ağızdan) takviye ile yapılır. Tedaviniz eksikliğin nedenine ve şiddetine bağlıdır.

Evde kişisel bakım

• Beslenmenize hayvansal kaynaklı B12 ekleyin: kırmızı et, tavuk, balık, yumurta, süt ürünleri
• Eğer vejetaryen/vegansanız B12 takviyesi kullanmayı doktorunuzla görüşün
• Doktor önermedikçe yüksek doz takviyeleri kendi başınıza kullanmayın
• Tedaviye başladıktan sonra belirtileriniz düzelene kadar bol dinlenin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, eksiklik şiddetliyse veya emilim sorunu varsa genellikle B12 enjeksiyonu ile tedaviye başlar. Daha sonra ağızdan yüksek doz takviyeye geçilebilir. Tedavi süresi kişiye göre değişir; bazı kişiler ömür boyu takviye almak zorunda kalabilir. İlaç isimleri ve dozları doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

B12 eksikliği nedeniyle cerrahi genellikle gerekmez. Ancak eğer eksikliğin nedeni bir mide-bağırsak hastalığıysa (örneğin mide kanseri), altta yatan durumun cerrahi tedavisi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

B12 eksikliği tedavisi genellikle belirtileri kontrol altına alır. Takviyelerinizi düzenli alın ve sağlık kontrollerinizi aksatmayın. Enerjiniz düşük olduğu dönemlerde kendinizi zorlamayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Beslenmenize dikkat edin; haftada 2-3 kez kırmızı et veya balık tüketmeye çalışın
• Eğer takviye kullanıyorsanız, her gün aynı saatte almayı unutmayın
• Düzenli uyuyun, stresten uzak durun
• Alkol tüketimini sınırlayın (alkol B12 emilimini zorlaştırabilir)

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme B12 düzeyinizi korumada önemlidir. Hayvansal gıdaların yanı sıra B12 ile güçlendirilmiş tahıl ürünleri de tercih edilebilir. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler, sinir sisteminizi ve genel sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren unutkanlık, yorgunluk ve sinir sistemi belirtileri ruh halinizi etkileyebilir, kaygı veya depresyona neden olabilir. Tedaviyle belirtilerin düzeleceğini bilmek önemlidir. Eğer duygusal zorluk yaşıyorsanız doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun.

Önleme

B12 eksikliği genellikle önlenebilir. Dengeli beslenme (hayvansal ürünler) ve gerektiğinde takviye kullanımı eksikliği önlemenin temel yollarıdır. Risk grubundaysanız düzenli kan testleri yaptırmak koruyucudur.

Tarama programları

Risk grubundaki kişilere (60 yaş üstü, vejetaryenler, mide ameliyatı geçirenler) düzenli B12 testi önerilir. Ek bir tarama testi yoktur, doktorunuz ihtiyaç halinde kan testi isteyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Geri dönüşsüz sinir hasarı (periferik nöropati)
• Kalıcı denge ve yürüme bozukluğu
• Anemi (kansızlık) nedeniyle kalp yetmezliği riski
• Hafıza kaybı, bunama benzeri tablolar

Uzun vadeli görünüm

B12 eksikliği erken teşhis edildiğinde ve uygun şekilde tedavi edildiğinde çoğu belirti geri döner. Tedaviye başladıktan sonra birkaç hafta içinde yorgunluğunuz azalır, sinir sistemi belirtileri aylar içinde iyileşir. Düzenli takip ile sağlıklı bir yaşam sürmeniz mümkündür.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.