FIT için hazırlık

Genel Bakış

FIT (Gaitada Gizli Kan Testi) bağırsak kanseri taramasında kullanılan basit bir testtir. Bu test, dışkıda gözle görülmeyen kan izlerini arar. Erken teşhis için önemli bir yöntemdir.

FIT testi, 50 yaş üstü kişilerde bağırsak kanseri taraması için yaygın olarak kullanılır. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, 50-70 yaş arasındaki kişilere 2 yılda bir FIT testi önermektedir.

FIT testi, genellikle 50 yaş ve üzeri kişilere önerilir. Ailesinde bağırsak kanseri öyküsü olanlar veya bağırsak hastalıkları bulunanlar daha erken yaşta taramaya başlayabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (kabızlık veya ishal)
• Dışkıda kan (parlak kırmızı veya koyu renkli)
• Karın ağrısı, şişkinlik veya gaz
• Nedensiz kilo kaybı
• Sürekli yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• FIT testi çocuklarda kullanılmaz. Çocuklarda bağırsak kanaması farklı nedenlerden kaynaklanır ve mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta bağırsak alışkanlıklarındaki değişiklikler genellikle görmezden gelinir. Dışkıda kan, kabızlık veya ishal gibi belirtiler varsa doktora bildirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağırsakta polip (iyi huylu büyüme) veya kanser
• Hemoroit veya anal çatlak
• Bağırsak iltihaplanması (ülseratif kolit, Crohn hastalığı)
• Mide ülseri veya mide kanaması

Risk faktörleri

• 50 yaş üzerinde olmak
• Ailede bağırsak kanseri öyküsü
• Sigara ve alkol kullanımı
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Sağlıksız beslenme (işlenmiş et, az lif)
• Hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkıda parlak kırmızı kan veya pıhtı
• Şiddetli karın ağrısı
• Kilo kaybı ve halsizlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından itibaren düzenli tarama (FIT testi) yaptırmak
• Ailede bağırsak kanseri varsa daha erken yaşta doktora başvurmak
• Herhangi bir bağırsak şikayetiniz varsa doktorunuzla konuşmak

Tanı

FIT testi, bağırsak kanseri taraması için kullanılan bir dışkı testidir. Evde küçük bir dışkı örneği alınır ve laboratuvara gönderilir. Test, dışkıdaki insan hemoglobinini (kanda bulunan bir protein) arar.

Yapılabilecek testler

• FIT testi (gaitada gizli kan testi)
• Kolonoskopi (bağırsağın kamera ile incelenmesi)
• Sanal kolonoskopi (bilgisayarlı tomografi)
• Dışkı DNA testi

Randevunuzda neler beklenir

FIT testi için özel bir hazırlık gerekmez. Test kiti eczaneden alınabilir veya aile hekiminiz tarafından verilir. Dışkı örneği alınırken talimatlara uymanız önemlidir. Örneği aldıktan sonra laboratuvara teslim eder veya postayla gönderirsiniz. Sonuç genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

FIT testi pozitif çıkarsa, doktorunuz genellikle kolonoskopi önerir. Tedavi, kolonoskopi bulgularına bağlıdır. Polip bulunursa çıkarılabilir; kanser tespit edilirse cerrahi, kemoterapi veya radyoterapi gibi yöntemler uygulanabilir. Tedavi erken evrede başlanırsa başarı şansı yüksektir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın
• Lifli besinler tüketin (sebze, meyve, tam tahıllar)
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Sağlıklı kilonuzu koruyun

Tıbbi tedaviler

Pozitif FIT sonrası kolonoskopi yapılır. Kolonoskopi sırasında polip bulunursa genellikle endoskopik olarak çıkarılır. Kanser tespit edilirse cerrahi, ilaç tedavileri veya ışın tedavisi uygulanabilir. Doktorunuz size en uygun tedaviyi önerecektir. Kesinlikle doktor önerisi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kolonoskopide çıkarılamayan büyük polipler veya kanser tespit edilirse cerrahi gerekebilir. Cerrahi, bağırsağın hastalıklı bölümünün çıkarılmasını içerir. Erken evre kanserde cerrahi genellikle yeterlidir.

Bu durumla yaşamak

FIT taraması sadece bir testtir. Pozitif sonuç alırsanız, takip testlerini yaptırana kadar endişelenmeyin. Günlük yaşamınıza devam ederken doktorunuzun önerdiği takvimde taramalarınızı yaptırın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak tarama testlerinizi yaptırın
• Sağlıklı beslenme alışkanlığı edinin
• Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapın
• Stres yönetimi için gevşeme tekniklerini deneyin

Diyet ve egzersiz

Liften zengin besinler (mercimek, fasulye, yulaf, sebzeler) bağırsak sağlığını destekler. Kırmızı et ve işlenmiş et tüketimini sınırlayın. Bol su için. Düzenli yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi egzersizler bağırsak hareketlerini düzenler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser taraması yaptırmak kaygıya neden olabilir. Olumlu düşünün ve erken teşhisin avantajlarını hatırlayın. Duygularınızı aileniz veya bir uzmanla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Bağırsak kanserinin kesin bir şekilde önlenmesi mümkün olmasa da, sağlıklı yaşam tarzı ve düzenli tarama riski büyük ölçüde azaltır. Polipler erken tespit edilip çıkarılırsa kansere dönüşmeleri engellenebilir.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, 50-70 yaş arasındaki herkese 2 yılda bir FIT testi önermektedir. Ailesinde bağırsak kanseri olanlar daha erken başlamalıdır. KETEM merkezlerinde ücretsiz tarama yapılmaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bağırsak kanserinin ilerlemesi
• Kanserin karaciğer, akciğer gibi organlara yayılması (metastaz)
• Bağırsak tıkanıklığı
• Kansızlık ve ciddi halsizlik
• Yaşam süresinin kısalması

Uzun vadeli görünüm

Erken evre bağırsak kanseri tedavi edilebilir bir hastalıktır. Düzenli tarama sayesinde kanser henüz belirti vermeden tespit edilebilir ve tedavi edilebilir. Tedavi sonrası düzenli kontrollerle sağlıklı bir yaşam sürdürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.