Folat için hazırlık

Genel Bakış

Folat, B9 vitamini olarak da bilinen, vücudun sağlıklı hücreler üretmesi için ihtiyaç duyduğu bir vitamindir. Folat testi, kanınızdaki folat seviyesini ölçen basit bir kan testidir. Bu test, folat eksikliğini (düşük folat seviyesi) teşhis etmek için yapılır. Folat eksikliği, vücudun yeterince kırmızı kan hücresi üretememesine yol açarak kansızlığa (anemi) neden olabilir.

Folat eksikliği, özellikle yetersiz beslenme, alkol kullanımı ve bazı emilim sorunları olan kişilerde yaygın görülebilir. Sağlıklı kişilerde nadirdir.

Her yaş grubunu etkileyebilir, ancak hamileler, emziren anneler, yaşlılar, vejetaryen/vegan beslenenler ve alkol kullananlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Soluk cilt
• Nefes darlığı
• Baş dönmesi
• Dilde şişlik ve kızarıklık
• Ağız içinde yaralar

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme geriliği
• Sinirlilik ve huzursuzluk
• İshal
• Gelişme geriliği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Unutkanlık
• Depresyon veya ruh hali değişiklikleri
• İştahsızlık
• Kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz beslenme (özellikle yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller ve portakal gibi folattan zengin besinlerin az tüketilmesi)
• Aşırı alkol kullanımı
• Emilim bozukluğu (çölyak hastalığı, Crohn hastalığı gibi durumlar)
• Bazı ilaçlar (doktorunuzun bildiği ilaçlar)
• Hamilelik ve emzirme döneminde artan folat ihtiyacı

Risk faktörleri

• Vejetaryen veya vegan beslenme
• Hamilelik veya emzirme
• Yaşlılık
• Alkol bağımlılığı
• Sindirim sistemi hastalıkları (çölyak, ülseratif kolit gibi)
• Bazı kansızlık türleri

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma hissi varsa
• Ciddi yorgunluk günlük yaşamı etkiliyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süreli yorgunluk, solukluk veya ağız yaraları varsa
• Hamilelik planlıyorsanız veya hamileyseniz
• Dengeli beslenme alışkanlığınız yoksa

Tanı

Folat eksikliği kan testi ile teşhis edilir. Doktorunuz şikayetlerinizi dinledikten sonra folat düzeyini ölçmek için kan alır.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (CBC)
• Serum folat düzeyi testi
• B12 vitamini düzeyi testi (B12 ile birlikte değerlendirilir)

Randevunuzda neler beklenir

Test için kolunuzdaki bir damardan kan alınır. Genellikle aç karnına olmanız istenir. İşlem birkaç dakika sürer. Sonuçlar birkaç gün içinde doktorunuz tarafından değerlendirilir.

Tedavi

Folat eksikliği tedavisinde amaç, vücuttaki folat seviyesini normale döndürmektir. Bunun için beslenme düzenlemeleri ve gerekirse doktor kontrolünde folat takviyesi kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Folattan zengin besinler tüketin: ıspanak, brokoli, Brüksel lahanası, mercimek, nohut, fasulye, portakal, muz.
• Alkol tüketimini sınırlayın veya bırakın.
• Besinleri fazla pişirmeden tüketin (folat ısıya duyarlıdır).
• Doktorunuza danışmadan takviye kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, folat seviyenize bağlı olarak uygun dozda folat takviyesi önerebilir. Takviye genellikle ağız yoluyla alınır. Tedavi süresi kişiye göre değişir. B12 eksikliği de varsa aynı anda tedavi edilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Folat eksikliği tek başına ameliyat gerektirmez. Ancak altta yatan emilim sorunu varsa (örneğin çölyak hastalığı) başka tedaviler gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Folat eksikliği genellikle tedavi ile düzelir. Tedavi sırasında düzenli doktor kontrollerine gitmek ve önerilen takviyeleri aksatmamak önemlidir. Beslenmenize dikkat ederek tekrarlama riskini azaltabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı ve dengeli beslenme alışkanlığı edinin.
• Alkol tüketimini en aza indirin.
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi).
• Stresten uzak durmaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Folat açısından zengin bir diyet uygulayın. Yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller, turunçgiller ve tam tahıllar iyi kaynaklardır. Günde 30 dakika hafif egzersiz genel sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Folat eksikliği yorgunluk ve depresif ruh hali yapabilir. Tedavi ile bu belirtiler genellikle düzelir. Kendinizi kötü hissederseniz doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun.

Önleme

Evet, folat eksikliği büyük ölçüde önlenebilir. Dengeli beslenme ve gerekli durumlarda doktor önerisiyle takviye kullanmak yeterlidir. Hamilelik planlayan kadınların gebelik öncesi ve sırasında folat takviyesi alması önemlidir.

Aşılar

Folat eksikliği ile ilgili bir aşı yoktur.

Tarama programları

Hamilelikte rutin kan testleri sırasında folat düzeyine bakılabilir. Ayrıca risk grubundaki kişilere düzenli tarama önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Megaloblastik anemi (büyük ve olgunlaşmamış kırmızı kan hücreleri nedeniyle kansızlık)
• Hamilelikte nöral tüp defekti (bebeğin omurga veya beyin gelişiminde sorun)
• Sinir sistemi sorunları (özellikle B12 eksikliği ile birlikteyse)
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması
• Kalp çarpıntısı ve nefes darlığı

Uzun vadeli görünüm

Folat eksikliği tedavi edilebilir bir durumdur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu kişi tamamen iyileşir. Belirtiler genellikle tedavinin başlamasından sonraki haftalar içinde düzelir. Uzun vadede herhangi bir kalıcı hasar kalmaz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.