Pap smear testine hazırlık

Genel Bakış

Pap smear testi, rahim ağzındaki hücrelerin mikroskop altında incelenmesidir. Bu test, rahim ağzı kanserine yol açabilecek hücre değişikliklerini erken dönemde bulmak için yapılır. Kısaca, rahim ağzı kanserini önlemeye yardımcı bir tarama yöntemidir.

Evet, Pap smear dünya çapında yaygın olarak kullanılan bir tarama testidir. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, 30-65 yaş arası kadınlara her 5 yılda bir HPV testi ile birlikte Pap smear yapılmasını önermektedir.

Pap smear, cinsel olarak aktif olan ya da 21 yaşını doldurmuş tüm kadınlara önerilir. Rahim ağzı kanseri riski taşıyan herkesin düzenli olarak bu testi yaptırması gerekir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Pap smear testi genellikle herhangi bir belirtisi olmayan kadınlara yapılır. Ancak aşağıdaki durumlar testi yaptırma nedeni olabilir.
• Adet dönemleri arasında veya cinsel ilişkiden sonra hafif kanama
• Vajinal akıntıda değişiklik, kötü koku
• Pelvik bölgede ağrı veya rahatsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Pap smear testi çocuklara (18 yaş altı) genellikle önerilmez. Cinsel olarak aktif olmayan veya aşılanmış genç kızlarda rutin tarama yapılmaz.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• 65 yaş üstü kadınlarda, daha önce düzenli taramalar yapılmışsa ve sonuçlar normalse genellikle Pap smear durdurulabilir. Ancak risk faktörleri varsa doktor önerisiyle devam edilebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Pap smear testinin kendisi bir hastalığa neden olmaz. Test, rahim ağzındaki hücre değişikliklerini (genellikle HPV enfeksiyonuna bağlı) tespit eder.
• Rahim ağzı kanseri nedeninin başlıca etkeni, yüksek riskli HPV (Human Papilloma Virüsü) enfeksiyonudur.

Risk faktörleri

• Erken yaşta cinsel ilişkiye başlamak
• Birden fazla partnerle cinsel ilişki
• Sigara içmek
• Zayıf bağışıklık sistemi (HIV gibi hastalıklar veya bağışıklık baskılayıcı ilaçlar)
• Uzun süreli doğum kontrol hapı kullanımı (10 yıldan fazla)
• Daha önce rahim ağzı kanseri veya öncülü lezyon geçirmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Hamilelikte kanama durumunda doktorunuza danışın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 21-29 yaş arası kadınlar her 3 yılda bir Pap smear yaptırmalıdır.
• 30-65 yaş arası kadınlar her 5 yılda bir HPV testi ile birlikte Pap smear yaptırabilir.
• Ailede rahim ağzı kanseri öyküsü varsa veya bağışıklık sisteminiz zayıfsa daha sık aralıklarla test yaptırmanız gerekebilir.

Tanı

Pap smear testi, jinekolojik muayene sırasında rahim ağzından özel bir fırça ile hücre örneği alınarak yapılır. Alınan örnek cam bir lam üzerine yayılır ve patoloji laboratuvarında incelenir.

Yapılabilecek testler

• Pap smear testi (geleneksel veya sıvı bazlı yöntem)
• HPV DNA testi (yüksek riskli HPV türlerini tespit eder)
• Anormal sonuçlarda kolposkopi (büyüteçle rahim ağzının incelenmesi)
• Gerekirse biyopsi (küçük bir doku parçasının alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesi 24 saat içinde vajinal duş yapmamalı, cinsel ilişkiden kaçınmalı ve vajinal krem/fitil kullanmamalısınız. Adet döneminde test yapılmaz, adet bittikten sonraki günler idealdir. Muayene masasında bacaklarınızı ayaklıklara koyup rahatlamanız istenir. Doktor, spekulum adı verilen bir aletle vajinayı açar ve rahim ağzından hızlıca örnek alır. Hafif bir baskı hissedebilirsiniz, ancak genellikle ağrı olmaz. İşlemden sonra hafif lekelenme olabilir, bu normaldir.

Tedavi

Pap smear testi sonucu anormal çıkarsa, hemen kanser olduğunuz anlamına gelmez. Çoğu anormal hücre kendiliğinden düzelir. Doktorunuz ileri testler (kolposkopi, biyopsi) önerebilir. Tedavi, hücre değişikliğinin derecesine göre belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli tarama takvimine uymak
• HPV riskini azaltmak için kondom kullanmak
• Sigara içmemek
• Bağışıklık sistemini güçlendirmek için sağlıklı beslenmek

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında, anormal hücrelerin dondurularak (kriyoterapi) veya lazerle yakılarak (lazer ablasyonu) yok edilmesi, LEEP (elektrikli bir halka ile dokunun çıkarılması) veya konizasyon (küçük bir doku konisinin ameliyatla alınması) bulunur. Bu yöntemler kanser öncüsü lezyonları tedavi etmek için kullanılır. İleri evre rahim ağzı kanserinde cerrahi, radyoterapi veya kemoterapi gerekebilir, ancak bu kararı doktorunuz verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri evre rahim ağzı kanserinde veya bazı yüksek dereceli hücre değişikliklerinde cerrahi müdahale gerekebilir. Ameliyatın türü hastalığın yaygınlığına göre değişir. Doktorunuz size en uygun seçeneği açıklayacaktır.

Bu durumla yaşamak

Pap smear testi sonrası herhangi bir kısıtlama yoktur. Normal yaşamınıza devam edebilirsiniz. Anormal sonuç alırsanız, doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gitmek önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli jinekolojik muayene ve tarama yaptırmak
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek
• Düzenli egzersiz yapmak
• Stresten uzak durmaya çalışmak
• Cinsel ilişkide kondom kullanmak

Diyet ve egzersiz

Bağışıklık sistemini güçlendirmek için sebze, meyve ağırlıklı beslenmek, işlenmiş gıdalardan kaçınmak faydalıdır. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anormal Pap smear sonucu kaygıya neden olabilir. Ancak bu sonuçların çoğunun kanser olmadığını unutmayın. Endişelerinizi doktorunuzla paylaşın. Gerekirse psikolojik destek alın.

Önleme

Rahim ağzı kanserinin büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır. Düzenli Pap smear taramaları ve HPV aşısı ile korunmak mümkündür.

Aşılar

HPV aşısı (9-26 yaş arası kız ve erkek çocuklara önerilir) rahim ağzı kanserine neden olan HPV türlerine karşı koruma sağlar. Aşı, cinsel aktivite başlamadan önce yapıldığında en etkilidir. Sağlık Bakanlığı'nın Ulusal Aşı Takvimi'nde yer almaktadır.

Tarama programları

21 yaşından itibaren düzenli Pap smear ve HPV taraması yaptırmak, kanser öncüsü lezyonları erken yakalayarak tedavi şansını artırır. Tarama programları Türkiye'de ücretsiz olarak sunulmaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anormal hücreler zamanla rahim ağzı kanserine dönüşebilir.
• Kanser ilerlediğinde rahim çevresi dokulara, mesane, rektum gibi organlara yayılabilir.
• İleri evre rahim ağzı kanseri tedavisi daha zor ve risklidir.

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis edilen rahim ağzı kanseri öncüsü lezyonların tedavi başarısı %100'e yakındır. Düzenli tarama sayesinde rahim ağzı kanserine bağlı ölümler büyük ölçüde azaltılmıştır. Şu anda rahim ağzı kanseri, önlenebilir ve erken tedavi edilebilir bir hastalıktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.