Spirometri Hazırlığı

Genel Bakış

Spirometri, akciğerlerinizin ne kadar hava tutabildiğini ve bu havayı ne kadar hızlı dışarı verebildiğinizi ölçen basit ve ağrısız bir solunum testidir. Test sırasında bir ağızlıktan derin nefes alıp güçlü bir şekilde üflersiniz. Bu test, astım, KOAH gibi akciğer hastalıklarının teşhisine yardımcı olur ve tedavinin etkinliğini izlemek için kullanılır.

Spirometri, dünyada ve Türkiye'de solunum problemi olan milyonlarca kişiye uygulanan yaygın bir testtir. Sağlık Bakanlığı da kronik solunum hastalıklarının takibinde bu testi önermektedir.

Spirometri, nefes darlığı, öksürük, hırıltı gibi şikayetleri olan her yaştan kişiye uygulanabilir. Astım, KOAH, akciğer fibrozu gibi hastalıkların teşhisinde ve tedavi takibinde kullanılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı
• Kronik öksürük
• Hırıltılı solunum
• Göğüste sıkışma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Nefes alırken zorlanma
• Öksürük nöbetleri
• Oyun oynarken çabuk yorulma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Günlük aktivitelerde nefes darlığı
• Gece uykudan uyandıran öksürük
• Balgam artışı

Nedenler

Ana nedenler

• Astım veya KOAH gibi kronik solunum yolu hastalıklarının değerlendirilmesi
• Nefes darlığının nedenini araştırmak
• Akciğer fonksiyonlarının zaman içindeki değişimini izlemek

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Alerjik bünye
• Hava kirliliğine maruz kalmak
• Ailede astım veya KOAH öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Solunum testi planlandıysa ve nefes darlığınız aniden kötüleşirse
• Testten önceki gün ateşiniz çıkarsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli sağlık kontrolü kapsamında doktorunuz spirometri isteyebilir.
• Kronik bir solunum hastalığınız varsa yılda bir kez tekrarlanması önerilebilir.

Tanı

Spirometri, doktorunuzun solunum şikayetlerinizi dinlemesi ve muayene etmesinin ardından istenir. Test, bir solunum fonksiyon laboratuvarında veya bazı aile sağlığı merkezlerinde yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Spirometri testi (zorlu vital kapasite - FVC ve 1 saniyedeki zorlu ekspiryum hacmi - FEV1 ölçümü)
• Bazı durumlarda bronkodilatör sonrası tekrar test (ilaçlı test)

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesinde doktorunuz size hazırlık talimatları verecektir. Genellikle testten 1 saat önce sigara içmemeniz, 4-6 saat önce kafeinli içecekler tüketmemeniz istenir. Rahat kıyafetler giyin ve tok karnına gelmeyin. Test sırasında bir ağızlığa derin nefes alıp hızlıca üflersiniz. Teknik olarak doğru yapabilmek için birkaç kez tekrarlanabilir.

Tedavi

Spirometri bir tedavi değil, tanı ve takip aracıdır. Ancak test sonuçlarına göre doktorunuz solunum sağlığınızı iyileştirmek için size özel bir tedavi planı oluşturabilir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakma programına katılın
• Düzenli egzersiz yapın ve sağlıklı beslenin
• Solunum yolu enfeksiyonlarından korunmak için ellerinizi sık yıkayın

Tıbbi tedaviler

Test sonuçlarına bağlı olarak doktorunuz, hava yollarınızı genişletici ilaçlar, solunum egzersizleri veya gerektiğinde oksijen tedavisi önerebilir. İlaç isimleri ve dozları doktorunuz tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Spirometri bazı ameliyat öncesi değerlendirmelerde de kullanılabilir. Doktorunuz akciğer fonksiyonlarınızı değerlendirmek için bu testi isteyebilir.

Bu durumla yaşamak

Spirometri testi sonrası herhangi bir kısıtlama yoktur. Test biter bitmez günlük aktivitelerinize dönebilirsiniz. Sonuçları doktorunuzla değerlendirip gerekirse tedavi planınızı güncelleyebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve dumansız ortam
• Düzenli sağlık kontrolleri
• Doktorunuzun önerdiği solunum egzersizlerini yapmak

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz (yürüyüş, bisiklet gibi) akciğer sağlığınızı destekler. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Solunum problemleri kaygı yaratabilir, ancak spirometri testi teşhis ve tedavide önemli bir adımdır. Bu süreçte kendinizi endişeli hissederseniz doktorunuzla veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin. Gerektiğinde Ruh Sağlığı Destek Hattı (112) gibi kaynaklardan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Spirometri testi bir önleme yöntemi değildir, ancak akciğer hastalıklarının erken teşhisine yardımcı olur. Sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyerek solunum sorunlarınızı önleyebilir veya geciktirebilirsiniz.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları solunum yolu enfeksiyonlarına karşı koruyucudur. Özellikle kronik solunum hastalığı olanların aşı takvimine uyması önerilir.

Tarama programları

Risk grubundaysanız (sigara içenler, mesleki maruziyeti olanlar) düzenli spirometri taramaları yaptırmanız faydalı olabilir. Doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Solunum hastalıklarının ilerlemesi
• Yaşam kalitesinde belirgin düşüş
• Sık solunum yolu enfeksiyonları

Uzun vadeli görünüm

Spirometri testi, solunum sağlığınız hakkında değerli bilgiler verir. Erken teşhis ve uygun tedavi ile birçok solunum hastalığı kontrol altına alınabilir. Sağlık Bakanlığı’nın önerdiği düzenli takip ve yaşam tarzı değişiklikleriyle akciğer fonksiyonlarınızı koruyabilir, aktif bir yaşam sürdürebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.