Gaita Kültürü Hazırlığı

Genel Bakış

Gait kültürü, dışkınızdaki (kakanızdaki) mikropları (bakteri, virüs veya parazit) tespit etmek için yapılan bir laboratuvar testidir. Doktorunuz, ishal, karın ağrısı veya ateş gibi belirtileriniz varsa bu testi isteyebilir. Test, dışkı örneğinin özel bir kapta laboratuvara gönderilmesiyle yapılır.

Evet, gait kültürü sık yapılan bir testtir. Özellikle uzun süren veya kanlı ishal durumlarında doktorlar tarafından sıkça istenir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Bebekler, çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler daha sık test edilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sulu veya kanlı ishal
• Karın ağrısı veya krampları
• Mide bulantısı ve kusma
• Ateş
• İştahsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Sık ve sulu kaka yapma
• Huzursuzluk ve ağlama
• Yüksek ateş
• Kusma
• Kakada kan veya sümük görülmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şiddetli ishal ve susuzluk belirtileri (ağız kuruluğu, az idrar yapma)
• Bilinç bulanıklığı veya halsizlik
• Karın ağrısı ve ateş
• Kakada kan olması

Nedenler

Ana nedenler

• Bakteriler (Salmonella, Shigella, Campylobacter, E. coli gibi)
• Virüsler (rotavirüs, norovirüs gibi)
• Parazitler (Giardia, Amip gibi)

Risk faktörleri

• Kirli su veya yiyecek tüketmek
• Elleri yeterince yıkamamak
• Gelişmemiş ülkelere seyahat
• Antibiyotik kullanımı
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar
• Toplu yaşam alanları (kreş, yurt, bakımevi)
• Evcil hayvanlarla temas

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanlı veya sürekli ishal
• Şiddetli karın ağrısı
• Ateş
• Susuzluk belirtileri
• 2 günden uzun süren ishal

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif seyreden, kendiliğinden geçmeyen ishal
• Seyahat sonrası ishal
• Doktorunuz gait kültürü istediyse randevu alın

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinledikten sonra gait kültürü testi ister. Bu test için bir miktar dışkı örneği vermeniz gerekir. Örnek temiz bir kapta toplanır ve laboratuvara gönderilir. Laboratuvarda dışkıdaki mikroplar özel besiyerlerinde üretilerek tespit edilir.

Yapılabilecek testler

• Gait kültürü (dışkı örneğinin incelenmesi)
• Parazit incelemesi (gait direkt bakı)
• Antibiyogram (hangi antibiyotiğin etkili olduğunu gösteren test, bazen yapılır)
• Gait pH (bazı enfeksiyonlarda asitlik ölçümü)

Randevunuzda neler beklenir

Test için dışkı örneğini temiz bir kaba almanız yeterli. Örnek alırken idrar veya tuvalet suyu karışmamasına dikkat edin. Eczaneden temin edebileceğiniz özel kaplar kullanın. Örneği en kısa sürede laboratuvara veya sağlık kuruluşuna ulaştırın. Sonuçlar genellikle 2-3 günde çıkar. Doktorunuz sonuçları size açıklayacak ve gerekli tedaviyi başlatacaktır.

Tedavi

Gait kültürü sonucuna göre tedavi planı belirlenir. Çoğu bağırsak enfeksiyonu kendiliğinden iyileşir. Tedavide genellikle sıvı kaybını önlemek ve belirtileri hafifletmek hedeflenir. Bakteriyel enfeksiyonlarda doktorun uygun gördüğü antibiyotikler kullanılabilir. Parazit enfeksiyonlarında ise antiparaziter ilaçlar verilir. İshal önleyici ilaçları doktor tavsiyesi olmadan kullanmayın.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (su, ayran, çorba gibi).
• Dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın.
• Pirinç lapası, patates püresi gibi hafif yiyecekler yiyin.
• Yağlı, baharatlı ve süt ürünlerinden kaçının.
• Ellerinizi sık sık yıkayın (özellikle tuvalet sonrası).
• Ev halkına bulaşmasını önlemek için ayrı havlu ve çatal-bıçak kullanın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, enfeksiyonun türüne göre antibiyotik, antiparaziter veya probiyotik gibi ilaçlar önerebilir. Şiddetli sıvı kaybı varsa damar yoluyla sıvı verilmesi gerekebilir. İlaçları doktorunuzun belirttiği şekilde ve sürede kullanın. Kendi başınıza antibiyotik başlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gait kültürü sonrası cerrahi bir işlem gerekmez. Ancak komplikasyon gelişirse (örneğin apse veya bağırsak delinmesi) cerrahi müdahale gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Enfeksiyon sırasında günlük aktiviteleriniz kısıtlanabilir. İshal ve kusma nedeniyle yorgun hissedebilirsiniz. Bol sıvı almak, dinlenmek ve hafif beslenmek iyileşmenizi hızlandırır. İşe veya okula dönmeden önce doktorunuza danışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kişisel hijyeninize dikkat edin.
• Tuvalet sonrası ellerinizi mutlaka sabunla yıkayın.
• Başkalarına bulaştırmamak için evde ayrı eşyalar kullanın.
• İyileşene kadar toplu alanlardan (yüzme havuzu, spor salonu) uzak durun.

Diyet ve egzersiz

İshal döneminde ağır egzersizlerden kaçının. İyileştikten sonra yavaşça normal aktivitelerinize dönebilirsiniz. Beslenmede lifli gıdalardan bir süre kaçınmak iyi gelebilir. Yoğurt, muz, pirinç gibi hafif besinler tercih edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren ishal ve karın ağrısı can sıkıcı olabilir. Bu durum kaygı ve huzursuzluğa yol açabilir. Ailenizle veya arkadaşlarınızla konuşmak iyi gelebilir. Endişeleriniz devam ederse doktorunuzdan veya bir psikologtan destek isteyin.

Önleme

Evet, çoğu bağırsak enfeksiyonu alınacak önlemlerle önlenebilir. En önemli adım elleri sık sık yıkamaktır. Güvenli su ve yiyecek tüketmek, çiğ veya az pişmiş etlerden kaçınmak da riski azaltır.

Aşılar

Bazı bağırsak enfeksiyonlarına karşı aşılar mevcuttur. Örneğin, rotavirüs aşısı bebeklere rutin olarak yapılır. Seyahat edecekseniz kolera ve tifo aşıları hakkında doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Özel bir tarama testi yoktur. Belirti olmasa bile, seyahat sonrası dışkı testi yapılması bazen önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli sıvı kaybı (dehidrasyon) ve elektrolit dengesizliği
• Böbrek yetmezliği
• Kronik bağırsak hastalıkları (örneğin reaktif artrit)
• Bakterilerin kana karışması (sepsis)
• Bağırsakta delinme veya apse

Uzun vadeli görünüm

Gait kültürü ile tanı konan bağırsak enfeksiyonlarının çoğu, uygun tedavi ile tamamen iyileşir. Erken teşhis ve tedavi komplikasyonları önler. Bağışıklık sistemi sağlıklı olan kişilerde genellikle kalıcı bir hasar kalmaz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.