Tonometri

Genel Bakış

Tonometri, göz içi basıncını (göz tansiyonu) ölçen basit ve ağrısız bir tıbbi testtir. Genellikle glokom adı verilen göz tansiyonu hastalığının teşhisi ve takibi için kullanılır.

Tonometri, özellikle 40 yaş üstü kişilerde rutin göz muayenesinin standart bir parçasıdır ve sıkça uygulanan bir testtir.

Bu test, risk faktörlerine sahip herkese yapılabilir. En sık 40 yaş üstü, ailesinde glokom öyküsü olan, yüksek miyop (kısa görüşlülük), diyabet veya hipertansiyon hastalarında kullanılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu erken evre glokom belirti vermez.
• İlerlemiş glokomda görme alanında daralma (tünel görüşü)
• Bulanık görme
• Göz çevresinde ağrı veya baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda glokom nedeniyle sulanma, ışığa hassasiyet ve korneada (gözün saydam tabakası) bulanıklık görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda görme kaybı yavaş ilerler ve fark edilmeyebilir.
• Düşük ışıkta zorluk, sık sık gözlük numarası değişimi

Nedenler

Ana nedenler

• Göz içi sıvısının (aköz hümör) aşırı üretimi
• Göz içi sıvısının drenajında tıkanıklık (trabeküler ağın daralması)
• Göz yaralanmaları veya iltihapları
• Bazı ilaçların (örneğin kortikosteroidler) yan etkisi

Risk faktörleri

• 40 yaş üstü olmak
• Ailede glokom öyküsü
• Yüksek miyop veya hipermetrop (uzağı veya yakını net görememe)
• Diyabet ve hipertansiyon gibi kronik hastalıklar
• Uzun süreli kortikosteroid kullanımı
• Göz travması veya geçirilmiş göz ameliyatı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gözde ani ve şiddetli ağrı, kızarıklık, görme kaybı
• Işıkların etrafında renkli halkalar (hale) görme
• Bulantı ve kusma eşliğinde göz ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından itibaren her 1-2 yılda bir rutin göz muayenesi
• Ailede glokom varsa daha sık kontroller
• Diyabet, hipertansiyon gibi risk faktörleri varsa yıllık kontrol

Tanı

Tonometri, göz içi basıncını ölçmek için yapılır. Genellikle rutin göz muayenesi sırasında veya glokom şüphesi varsa uygulanır. Basınç ölçümü yanında göz siniri ve görme alanı testleri de yapılır.

Yapılabilecek testler

• Tonometri (göz tansiyonu ölçümü)
• Oftalmoskopi (göz sinirinin incelenmesi)
• Pakimetri (kornea kalınlığı ölçümü)
• Görme alanı testi (perimetri)
• Optik koherens tomografi (göz siniri hasarının değerlendirilmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesi gözünüze uyuşturucu damla damlatılır. Ardından özel bir cihaz (aplanasyon tonometresi) veya hava üfleyen bir aletle basınç ölçülür. İşlem ağrısızdır ve birkaç saniye sürer. Damlalar nedeniyle kısa süreli bulanık görebilirsiniz.

Tedavi

Tonometri sonucunda yüksek göz basıncı veya glokom tespit edilirse tedavi, basıncı düşürmeye yöneliktir. Tedavi edilmezse görme sinirinde kalıcı hasar oluşabilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli göz muayenelerini aksatmayın
• Doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrole gidin
• Göz travmalarından korunmak için uygun gözlük kullanın
• Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz yapın

Tıbbi tedaviler

Tedavi genellikle göz damlaları ile başlar. Bu damlalar göz içi sıvısının üretimini azaltır veya drenajını artırır. Damlalar yeterli olmazsa lazer tedavisi (örneğin selektif lazer trabeküloplasti) veya ağızdan alınan ilaçlar eklenebilir. Tüm tedavi seçeneklerini doktorunuz sizin için en uygun şekilde belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç ve lazer tedavilerine rağmen basınç kontrol altına alınamazsa, cerrahi seçenekler düşünülebilir. Trabekülektomi adı verilen ameliyat, yeni bir drenaj yolu oluşturur. Doktorunuz bu konuda sizi bilgilendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Glokom tanısı almışsanız, düzenli ilaç kullanımı ve kontroller hayatınızın bir parçası olur. Görme kaybı ilerlemişse, büyüteç gibi yardımcı aletler ve iyi aydınlatma günlük yaşamı kolaylaştırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin
• Kafein tüketimini sınırlayın (aşırı kafein basıncı artırabilir)
• Yoga ve baş aşağı duruş gibi baş seviyesini düşüren hareketlerden kaçının
• Düzenli uyuyun ve bol su için

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, özellikle yeşil yapraklı sebzeler, antioksidanlar ve omega-3 yağ asitleri göz sağlığını destekleyebilir. Düzenli yürüyüş gibi orta düzey egzersizler göz basıncını düşürmeye yardımcı olabilir. Ancak ağır kaldırma gibi ani basınç artışına yol açacak aktivitelerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Glokom gibi kronik bir hastalık kaygı ve endişe yaratabilir. Görme kaybı riskiyle baş etmek zor olabilir. Duygusal desteğe ihtiyacınız varsa doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun.

Önleme

Glokomun tamamen önlenmesi mümkün olmasa da erken teşhis ve düzenli tedavi ile görme kaybı yavaşlatılabilir veya durdurulabilir. En önemli önleyici adım, rutin göz muayenelerini aksatmamaktır.

Tarama programları

40 yaşından itibaren veya risk faktörleri varsa daha erken yaşta düzenli göz tansiyonu ölçümü (tonometri) ve göz siniri muayenesi önerilir. Ailede glokom varsa yıllık tarama yapılmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Görme sinirinde kalıcı hasar
• Periferik (çevresel) görme kaybı
• Zamanla merkezi görme kaybı ve körlük

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile glokomun ilerlemesi durdurulabilir ve görme kaybı önlenebilir. Tedaviye düzenli uyum sağlandığında çoğu kişi yaşam kalitesini koruyabilir. Umutlu olmak için her neden var; düzenli doktor kontrolü en büyük güvencenizdir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Glaucoma Research Foundation
• American Academy of Ophthalmology

Yerel kuruluşlar

• Türk Oftalmoloji Derneği · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.