Transrektal ultrason hazırlığı

Genel Bakış

Transrektal ultrason, ses dalgaları kullanarak vücudun içindeki yapıları görüntüleyen bir incelemedir. Bu işlemde ses dalgaları, makattan (anüs) ince bir prob yardımıyla gönderilir. Genellikle prostat (erkeklerde idrar kesesinin altında bulunan bir bez) ile ilgili sorunları değerlendirmek için kullanılır. İşlem öncesi bağırsakların temizlenmesi gerekebilir.

Evet, özellikle 50 yaş üstü erkeklerde prostat sorunlarını değerlendirmek için sık kullanılan bir yöntemdir.

En çok erkekleri etkiler, çünkü prostat sadece erkeklerde bulunur. Ancak nadiren kadınlarda da rektum (kalın bağırsağın son kısmı) ile ilgili durumları incelemek için kullanılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık idrara çıkma
• İdrar yaparken zorlanma veya ağrı
• İdrarda kan görülmesi
• Bel veya kasık ağrısı
• Prostat spesifik antijen (PSA) testinde yükseklik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda bu test nadiren yapılır. Genellikle doğuştan gelen anormallikler veya enfeksiyon şüphesinde kullanılır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erkeklerde prostat büyümesi veya kanser taraması amacıyla sık uygulanır.
• İdrar yapma güçlüğü veya sık idrara çıkma gibi belirtiler bu testin yapılmasını gerektirebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Transrektal ultrason, prostat büyümesi, prostat iltihabı (prostatit) veya prostat kanseri şüphesini araştırmak için yapılır.
• Ayrıca rektum veya çevre dokulardaki kitleleri değerlendirmek için de kullanılabilir.

Risk faktörleri

• 50 yaş üstü olmak
• Ailede prostat kanseri öyküsü
• Obezite (aşırı kilo)
• Sigara içmek
• Dengesiz beslenme (özellikle fazla kırmızı et tüketimi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapmayı tamamen engelleyen bir tıkanıklık
• İdrarda veya dışkıda kan görülmesi
• Şiddetli karın veya kasık ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaş sonrası düzenli prostat kontrolü
• PSA testinde yükseklik tespit edildiğinde
• Doktorunuzun önerdiği tarama programı kapsamında

Tanı

Transrektal ultrason, bir sağlık kuruluşunda, genellikle bir radyolog veya üroloji uzmanı tarafından yapılır. İşlem öncesinde bağırsakları boşaltmak için lavman (makattan sıvı verilerek temizlik) yapılabilir. İşlem sırasında hasta yan yatar, ince bir prob (jel sürülmüş) makattan hafifçe ilerletilir. Görüntüler hemen ekrana yansır.

Yapılabilecek testler

• Tam idrar tahlili
• PSA (prostat spesifik antijen) kan testi
• Rektal tuşe (doktorun parmakla muayenesi)
• Gerekirse manyetik rezonans görüntüleme (MR)

Randevunuzda neler beklenir

İşlemden önce doktor size bağırsak temizliği için talimat verecektir. Genellikle işlemden 1-2 saat önce lavman yapmanız istenir. İşlem sırasında hafif bir basınç hissedebilirsiniz, ancak ciddi bir ağrı olmaz. İşlem 10-15 dakika sürer. Sonrasında hemen günlük yaşamınıza dönebilirsiniz.

Tedavi

Transrektal ultrason bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Elde edilen sonuçlara göre doktorunuz size uygun tedavi planını önerecektir. Örneğin, prostat büyümesi varsa ilaç veya yaşam tarzı değişiklikleri önerilebilir. Kanser şüphesinde ise biyopsi (doku örneği) gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• İşlem öncesi doktorun verdiği hazırlık talimatlarına harfiyen uyun.
• İşlem sonrası bir süre otururken rahatsızlık hissederseniz, yumuşak bir yastık kullanabilirsiniz.
• Bol su içmek, bağırsak hareketlerini düzenler.

Tıbbi tedaviler

Test sonuçlarına bağlı olarak doktorunuz çeşitli tedaviler önerebilir. Örneğin, prostat iltihabı için antibiyotikler (ilaç türü) veya prostat büyümesi için idrar akışını rahatlatan ilaçlar kullanılabilir. Ancak hangi ilacın size uygun olduğuna mutlaka doktor karar vermelidir. Kanser durumunda ameliyat, radyoterapi (ışın tedavisi) veya hormon tedavisi gibi yöntemler değerlendirilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sadece tanısal bir işlem olduğu için transrektal ultrasonun kendisi cerrahi değildir. Ancak test sonucunda kanser veya büyük bir kitle tespit edilirse, doktorunuz ameliyat (örneğin prostatın bir kısmının alınması) önerebilir.

Bu durumla yaşamak

Transrektal ultrason sonrası genellikle özel bir kısıtlama yoktur. İşlemden hemen sonra günlük aktivitelerinize dönebilirsiniz. Ancak lavman sırasında kullanılan sıvı nedeniyle birkaç saat hafif gaz veya sıkışma hissi olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın (örneğin yürüyüş).
• Sağlıklı beslenin, bol sebze ve meyve tüketin.
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının.
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri deneyin.

Diyet ve egzersiz

Prostat sağlığı için lifli gıdalar (tam tahıllar, sebzeler) ve sağlıklı yağlar (zeytinyağı, balık) tüketmek faydalıdır. Düzenli yürüyüş ve pelvik taban egzersizleri de önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu test genellikle endişe yaratmaz. Ancak sonuçları beklerken kaygı duyabilirsiniz. Unutmayın ki erken tanı birçok hastalıkta tedavi şansını artırır. Endişelerinizi doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Bu test bir hastalığı önlemez, ancak erken teşhis sayesinde hastalıkların ilerlemesini önlemeye yardımcı olabilir. Prostat kanseri gibi durumlarda düzenli tarama hayat kurtarıcıdır.

Aşılar

Bu testle ilgili bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

50 yaşından itibaren erkeklerin düzenli olarak PSA testi ve rektal muayene yaptırması önerilir. Ailede prostat kanseri öyküsü varsa taramaya daha erken başlanabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eğer test yapılmazsa, prostat büyümesi veya kanseri gibi durumlar ilerleyebilir.
• İdrar yolu enfeksiyonları veya böbrek hasarı riski artabilir.
• Kanser yayılabilir ve tedavisi zorlaşabilir.

Uzun vadeli görünüm

Transrektal ultrason güvenli bir işlemdir. Nadiren enfeksiyon veya kanama gibi yan etkiler görülebilir, ancak bunlar genellikle hafiftir. Sonuçlar sayesinde doktorunuz size en uygun tedaviyi planlayabilir. Erken tanı, prostat hastalıklarında başarılı tedavi şansını önemli ölçüde artırır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.