Tüberküloz Cilt Testi

Genel Bakış

Tüberküloz (verem) cilt testi, vücudunuzun tüberküloz bakterisine karşı bağışıklık yanıtını ölçen basit bir deri testidir. Kolunuzun iç kısmına az miktarda tüberküloz proteini enjekte edilir ve 48-72 saat sonra bölgedeki şişlik ölçülerek sonuç değerlendirilir. Bu test, daha önce tüberküloz bakterisiyle karşılaşıp karşılaşmadığınızı anlamak için yapılır.

Tüberküloz cilt testi, dünyada yaygın olarak kullanılan bir tarama yöntemidir. Türkiye'de de sağlık kuruluşlarında ve verem savaş dispanserlerinde rutin olarak uygulanmaktadır.

Test, tüberküloz riski taşıyan kişilere yapılır: tüberküloz hastasıyla yakın temasta bulunanlar, bağışıklık sistemi zayıf olanlar (örneğin HIV, kanser tedavisi görenler), sağlık çalışanları, cezaevi veya bakımevi gibi toplu yaşam alanlarında kalanlar ve tüberkülozun sık görüldüğü ülkelerden gelenler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tüberküloz cilt testi bir hastalık değil, bir tarama testidir. Bu testi yaptırmanıza yol açabilecek tüberküloz belirtileri şunlardır:
• üç haftadan uzun süren öksürük
• balgamda kan görülmesi
• göğüs ağrısı
• açıklanamayan ateş, gece terlemesi ve kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda tüberküloz belirtileri daha hafif olabilir: öksürük, halsizlik, iştahsızlık, kilo alamama, gece terlemesi, ateş.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler tipik olmayabilir: yorgunluk, iştahsızlık, hafif ateş veya hiç belirti görülmeyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Tüberküloz cilt testi, Mycobacterium tuberculosis adlı bakterinin neden olduğu tüberküloz enfeksiyonunu tespit etmek için yapılır. Bakteri genellikle akciğerleri etkiler ve hasta kişinin öksürmesi veya hapşırmasıyla havaya yayılan damlacıklar yoluyla bulaşır.

Risk faktörleri

• Tüberküloz hastasıyla aynı evde yaşamak veya yakın temasta bulunmak
• Bağışıklık sistemini zayıflatan durumlar (HIV, diyabet, kanser tedavisi, organ nakli)
• Kalabalık ve havalandırması yetersiz ortamlarda bulunmak (cezaevi, yurt, bakımevi)
• Tüberkülozun sık görüldüğü bölgelere seyahat etmek
• Sağlık kuruluşlarında çalışmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tüberküloz cilt testi sonrası test bölgesinde iltihap, şiddetli ağrı veya beklenenden büyük bir şişlik olursa
• Nefes darlığı, yaygın döküntü gibi alerjik reaksiyon belirtileri varsa
• Kan tükürme veya şiddetli göğüs ağrısı gibi aktif tüberküloz belirtileri yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tüberküloz riskiniz varsa (örneğin temaslıysanız) düzenli tarama yaptırmanız önerilir
• Test sonucunuzu öğrenmek ve değerlendirmek için doktorunuza başvurun
• Tedaviye başlama kararı için mutlaka bir sağlık kuruluşuna gidin

Tanı

Tüberküloz cilt testi, doktor veya eğitimli bir hemşire tarafından uygulanır. Test, kolun iç yüzüne küçük bir iğne ile tüberküloz proteininin enjekte edilmesiyle yapılır. 48-72 saat sonra test bölgesindeki şişlik bir cetvel ile ölçülür ve sonuç pozitif veya negatif olarak değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Pozitif çıkan tüberküloz cilt testinin ardından akciğer röntgeni çekilebilir.
• Balgam testi (balgam kültürü ve mikroskopisi) yapılarak aktif bakteri olup olmadığı araştırılır.
• Gerekirse doktorunuz ek kan testleri (IGRA testi gibi) isteyebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Test sırasında kolunuzda kısa süreli hafif bir batma hissedebilirsiniz. Enjeksiyon bölgesini ıslatmamaya, kaşımamaya ve üzerini kapatmamaya özen gösterin. Test sonucunun okunması için belirtilen saatte mutlaka geri dönün, aksi halde test geçersiz sayılabilir.

Tedavi

Tüberküloz cilt testi pozitif çıkarsa, aktif tüberküloz olup olmadığınızı anlamak için ek testler yapılır. Aktif tüberküloz tespit edilirse ilaç tedavisi başlanır. Gizli (latent) tüberkülozda da koruyucu tedavi uygulanabilir. Tedavi mutlaka doktor kontrolünde ve Sağlık Bakanlığı rehberlerine uygun şekilde yürütülmelidir.

Evde kişisel bakım

• Tedavi süresince doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli olarak gidin.
• İlaçlarınızı aksatmadan, her gün aynı saatte alın.
• Tedavi sırasında alkol kullanmayın, sigaradan uzak durun.
• Başkalarına bulaştırmamak için tedavinin ilk haftalarında maske kullanın ve kalabalık ortamlardan kaçının.

Tıbbi tedaviler

Aktif tüberküloz tedavisi genellikle birkaç farklı antibiyotiğin birlikte kullanımını içerir. İlaçlar en az 6 ay süreyle düzenli olarak alınmalıdır. Tedavinin tamamlanması iyileşme için çok önemlidir. Gizli tüberkülozda koruyucu tedavi genellikle 3-9 ay sürer. Tedavi türü ve süresi hastanın durumuna göre doktor tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tüberküloz tedavisinde cerrahi gerekli değildir. Ancak ilaçlara dirençli veya komplike vakalarda nadiren akciğerdeki hasarlı dokunun çıkarılması için cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Tüberküloz tanısı alan kişiler tedaviye tam uyum sağlamalı ve bulaşmayı önlemek için önlemler almalıdır. Tedavi başlangıcından yaklaşık 2 hafta sonra bulaştırıcılık büyük ölçüde azalır. Günlük yaşamınıza dönmek için doktorunuzdan onay alın.

Yaşam tarzı ipuçları

• İlaçlarınızı düzenli olarak alın, hiçbir gün atlamayın.
• Bol bol dinlenin, vücudunuzu yormayın.
• Hijyen kurallarına dikkat edin: öksürürken ağzınızı kapatın, sık sık el yıkayın.
• Tedavi süresince sigara ve alkolden uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Bol proteinli gıdalar (et, süt, yumurta, baklagiller), taze sebze ve meyveler tüketin. Yürüyüş gibi hafif egzersizler yapabilirsiniz ancak aşırı yorulmaktan kaçının. Doktorunuz uygun gördüğünde fiziksel aktiviteyi artırabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tüberküloz tanısı kaygı, korku veya üzüntüye neden olabilir. Bu duygular normaldir. Tedavinin başarılı olduğunu ve hastalığın tamamen iyileşebildiğini unutmayın. Duygusal destek almak için aileniz, arkadaşlarınız veya bir psikologla konuşabilirsiniz. Unutmayın: yalnız değilsiniz.

Önleme

Evet, tüberküloz büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır. En etkili yöntem BCG aşısıdır. Ayrıca, hasta kişilerin erken teşhis ve tedavisi, hijyen kurallarına dikkat edilmesi ve risk grubundakilerin düzenli taranması hastalığın yayılmasını önler.

Aşılar

BCG (Verem) aşısı, Türkiye'de Sağlık Bakanlığı takvimine göre bebeklik döneminde (2. aydan itibaren) uygulanır. Bu aşı, tüberkülozun ağır formlarına karşı koruma sağlar.

Tarama programları

Tüberküloz riski taşıyan kişilere (temaslılar, bağışıklığı zayıf olanlar, sağlık çalışanları) düzenli olarak tüberküloz cilt testi veya kan testi yapılması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Aktif akciğer tüberkülozu tedavi edilmezse akciğerlerde kalıcı hasar ve solunum yetmezliğine yol açabilir.
• Bakteri kan yoluyla diğer organlara yayılabilir (kemik, böbrek, beyin) ve ciddi enfeksiyonlara neden olabilir (miliyer tüberküloz).
• Tedavisiz tüberküloz ölümcül olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Tüberküloz günümüzde tamamen tedavi edilebilen bir hastalıktır. Düzenli ilaç kullanımı ve doktor takibiyle iyileşme oranı çok yüksektir. Tedaviye erken başlanması komplikasyon riskini azaltır ve sağlığınıza kavuşmanızı sağlar. Umutlu olun, tedavi başarılıdır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Verem Savaş Dispanseri (Sağlık Bakanlığı) · Türkiye geneli

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.